Connect with us

Asterophora

Mantareniği (Asterophora parasitica)

Published

on

Asterophora parasitica – Mantareniği


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm: Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Lyophyllaceae

Cins: Asterophora

Tür: Asterophora parasitica

Asterophora parasitica, Türkiye’de şu ana kadar, Asterophora Lycoperdoides – Top Mantareniği ile birlikte sadece 2 taksonla (yani 2 türle) temsil edilen Asterophora cinsinin bir üyesidir. Şapkalı mantarlar üzerinde yaşayan çok sayıda küf olduğunu birçoğumuz bilmekteyiz. Ancak, bir şapkalı mantar üzerinde büyüyen, başka bir şapkalı mantar türünün olması dünyada ender görülen bir durumdur ve her mantar avcısının dikkatini ve ilgisini cezbeder.

Asterophora cinsi dünyada 22 takson ile temsil edilen küçük bir gruptur. Bu tür ilk kez 1792 yılında Fransız mikolog Jean Baptiste Francois (Pierre) Bulliard tarafından tanımlanmış ve ona Agaricus parasiticus bilimsel adı verilmiştir. 1949 yılında, bu türü şimdiki mevcut cinsine aktaran ve şu anda kabul edilen bilimsel adını belirleyen, Alman doğumlu mikolog Rolf Singer olmuştur. Mantarın ilk Türkiye kaydı ise, 2012 yılında Prof Dr Ertuğrul Sesli hocamız tarafından (Doğu Karadeniz bölgesinden (Trabzon – Düzköy) toplanan örneklerle) yapılmıştır.

A.parasitica mantarı, genellikle Russula (Koç Mantarı – Russula delica, Kara Kirmit Mantarı – Russula nigiricans vb) veya Lactarius cinsine ait mantarlar üzerinde parazit veya sapratrof yani çürükçül olarak yasayan oldukça ilginç bir gruptur. Mantar üstünde yaşama bir baska örnek de Volvariella surrecta (Clitocybe nebularis – Dumanlı Mantar üzerinde yaşar) türüdür. Bu türü de ilerleyen günlerde sitemizde yazacağız.

A. parasitica sinonimleri yani eşanlamlıları arasında; Merulius parasiticus (1821), Agaricus parasiticus (1801), Gymnopus parasiticus (1821) ve Nyctalis parasitica (1838) bulunur.

Yaygın bilinen ingilizce ismi “Silky Piggyback” olan mantarın Türkiye Mantarları Listesindeki Türkçe ismi “Mantareniği” olarak geçmektedir. Bizde bu enterasan türü sizlere bu tuhaf isim ile yani Mantareniği olarak anlatacağız.

Şapka: A.parasitica şapkası ortalama 5- 20 mm (max 50) çapında olup, başlangıçta çan şeklinde, daha sonra düz yayılmış, genellikle ortasında bir tüberkül (küçük yumru-lump) bulunur. Şapka yüzeyi pürüzsüz, hafif ipeksi, beyaz, grimsi beyaz, kahverengimsi beyaz, kırmızımsı beyaz ve nadiren de olsa kahverengimsi veya mor-gri renklerde olabilmektedir.

Asterophora parasitica

Lameller: Başlangıçta beyaz veya çok soluk gri olan lamelleri, olgunlaşma ile kahverengiye dönüşür. Lameller kalın, sapa bitişik veya biraz sapa doğru akar görünümlüdür.

Asterophora parasitica

Gövde-Sap: 1 ila 5 cm uzunluğunda ve 2 ila 5 mm çapında olan sapı, tüylü, lifli, içi boş ve beyazdır, ancak yaşlandıkça griye ve daha sonra da kahverengiye döner. Sap yüzeyi ince, yünlü (ipeksi) neredeyse her zaman kavislidir. Sap üzerinde bir yüzüğü yani halkası bulunmaz.

Asterophora parasitica

Koku: Ayırt edici değildir.

Spor Baskısı: Spor baskısı rengi beyazdır. Sporlar (Basidiospolar) genişçe oval, pürüzsüz ve 5-6 x 3-4μm boyutlarındadır. KOH çözeltisi içinde hiyalin ve amiloiddir. Basidia 25–28 x 3–6 µm boyutlarında olup, subklavat ve 4-sterigmat’tır.

Habitat: Parazit veya çürükçül olduğuna dair tartışmalar mevcuttur. Çoğunlukla Russula nigricans, Russula densifolia, Russula delica ve Russula foetens üzerinde görülürler. Ancak, nadirde olsa, bazı Lactarius türlerinin çürüyen şapkaları üzerinde bulunduğuna dair raporlar da mevcuttur. Portekiz’de çürüyen bir Russula türü lamelleri üzerinde büyürken de fotoğraflanmıştır.

A. parasitica- Mantareniği türünün ilk Türkiye kaydı, 2009 yılında Trabzon – Düzköy – Çayırbağı beldesindeki ladin – kayın ormanlarından (970 m rakım) toplanan örnekler kullanılarak, 2012 yılında Prof Dr Ertuğrul Sesli hocamız tarafından yapılmıştır.

Mevsim: Genellikle bir Sonbahar mantarıdır. Türü, Yazdan Sonbahara habitatlarında görmek mümkündür.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Tehlikeli toksinler içerip içermedikleri net belli olmayan bu mantar, kaynaklarda yenmez olarak bildirilmiştir. Bizde tüketilmesini önermiyoruz. Lütfen uzak duralım.

Ek bilgiler: Benzer türler olarak aynı cinse mensup yakın akrabaları gösterilebilir. İpeksi bir yüzeye sahip A. parasitica, tozlu ve granüler bir yüzeyi olan, akrabası Top Mantareniği – Asterophora lycoperdoides türüne çok benzer, ancak şapkası, ince radyal liflerle kaplıdır, bu da ona ipeksi bir görünüm kazandırır. Volvariella surrecta türü de görünüş olarak Mantareniğine çok benzer, ancak sapın tabanında belirgin, çatlak benzeri bir yumurtası vardır.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Mantar Türleri2 gün ago

Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia scutellata)

Amanita7 gün ago

Keseli Fındıkseven Mantarı (Amanita corylophila)

Basında Mantar1 hafta ago

Yeni bir Amanita türü mantar dünyaya ilk kez Türkiye’den tanıtıldı.

Bankeraceae2 hafta ago

Zarağlayan Mantarı (Hydnellum auratile)

Mantar Türleri2 hafta ago

Kestane Yılanmantarı (Melanoleuca castaneofusca)

Inocybaceae3 hafta ago

Mısırpüskülü Pseudosperma (Pseudosperma sororium)

Clitocybaceae4 hafta ago

Sünük Hunimantarı (Clitocybe vibecina)

Boletaceae1 ay ago

Süngertop Mantarı (Wakefieldia macrospora)

Aspergillaceae1 ay ago

Mavi Küf Mantarı (Penicillium italicum)

Boletaceae1 ay ago

Sahte Çörek Mantarı (Boletus huronensis)

Mantar Türleri1 ay ago

Tepeli Paraşüt Mantarı (Marasmius collinus)

Gloeophyllaceae1 ay ago

Kokulu Kütüktereği Mantarı (Gloeophyllum odoratum)

Boletaceae2 ay ago

Kuzumantarı (Neoboletus eryhtropus)

Bjerkandera2 ay ago

Kandermantarı (Bjerkandera adusta)

Mantar Türleri2 ay ago

Ak Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia armatospora)

Mantar Türleri2 ay ago

Keme Mantarı (Terfezia boudieri)

Asterophora2 ay ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri2 ay ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae2 ay ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae3 ay ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum3 ay ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis3 ay ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae3 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri3 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae3 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae3 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces3 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus3 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus4 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus4 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae4 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus4 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri4 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia4 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae4 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae4 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae4 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus4 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula4 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri4 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe5 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri5 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri5 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae5 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)