Öldüren Örümcek Mantarı (Cortinarius orellanus)

Öldüren Örümcek Mantarı-Cortinarius orellanus

Taksonomi- Bilimsel Sınıflandırma

Alem: Mantarlar- Fungi

Bölüm: Basidiomycota

Sınıf: Basidiomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Cortinariaceae

Cins: Cortinarius

Tür: Cortinarius orellanus

Genellikle aptalın mantarı (fool’s webcap ) olarak bilinen Cortinarius orellanus, Avrupa’ya özgü Cortinariaceae ailesine mensup ölümcül bir mantar türüdür.

İlk olarak İsveçli mikolog Elias Magnur Fries  tarafından 1838 tarihli Epicrisis Systematis Mycologici seu Synopsis Hymenomycetum adlı kitabında tanımlanmıştır . Cortinarius cinsinin bir alt cinsi olan orellani’yi oluşturan yüksek derecede zehirli yedi türden biridir. Tüketilmesi geri dönüşümsüz böbrek yetmezliğine neden olur. Çok farklı bir şekle sahip olmalarına rağmen, bu güzel mantarın turuncu şapkası , çok değerli yenilebilir Cantharellus cibarius ile bir çok kez karıştırılmıştır.

 Eşanlamlıları arasında Cortinarius rutilans ve Dermocybe orellana bulunur.

Genel adı olan  Cortinarius , genç şapkalardaki lamelleri kaplayan kısmi örtü veya kortinaya (perde anlamına gelir) bir referanstır. Bu cinsteki çoğu tür gövdeyi şapkanın kenarına bağlayan ince bir radyal lif ağı şeklinde kısmi perdeler üretir. Biz bunları örümcek ağına benzetiyoruz. Mantarlı yaşam ailesi olarak bu türü “Öldüren örümcek mantarı” ismi ile inceleyeceğiz.

Şapka : Şapka olgunlaştığında 4 ila 10 cm’dir ve kenar boşluğu genelde aşağıya kıvrılır.

Sarımsı kahverengiden ,paslı ve kırmızımsı renge kadar değişkenlik gösterebilen şapka ilk başlarda dışbükeydir. Yaşlandıkça düzleşir ve ortasında hafif umbo ( çıkıntı) bulundurur. Hafif pullu, kuru, opak, ipeksi, ortası etli, kenarları ince, narin ve genellikle çatlamış, önce kıvrılmış, sonra dalgalı , loblu ve hafif bükülmüştür.

Lameller : Genç örneklerde zayıf bir perde ile kaplı geniş aralıklıdır. İlk başta soluk sarımsı renktedir ve sporlar olgunlaştıkça kırmızı hale gelir.

Gövde-sap : Klasik olarak 7 ila 15 mm çapında ve 5 ila 10 cm boyundadır. Hafifçe eğimli olan Cortinarius orellanus’un gövdesi, şapkadan biraz daha solgundur ve bazen kortinadaki lifleri kırmızı ile benekli tutar. Liflidir, hafifçe daralan kavisli bir tabanı vardır. Bütünüyle çok ince kırmızımsı kahverengi liflerle süslenmiştir, paslı yansımalar şapkadakine benzerlik taşır.

Koku : Öldüren örümcek mantarı hafif turp kokusuna sahiptir.

Spor Baskısı : Paslı kırmızımsı kahverengi olup, elipsoidal ila alt küre, 9-12.5 x 6.5-8.5μm boyutlarındadır. Pürüzlü bir yüzeye sahiptir.

Habitat-Mevsim: Ağustos’tan Kasım’a kadar büyük gruplar halinde, aynı zamanda tek başına, geniş yapraklı ağaçların altında görünür. Hem alkali hem de asidik topraklarda sert ağaçlarla (özellikle meşe) ve bazen de kozalaklı ağaçlarla ektomikorizal yaşam kurar.

Yenilebilirlik ve Toksisite : BU MANTARIN KÜÇÜK BİR PARÇASINI BİLE TATMAYIN . Ölümcül zehirlidir ve küçük bir miktarı bile ölümcül böbrek ve karaciğer yetmezliğine neden olabilir. Orellanin adı verilen bir toksin üretir. Yutulması halinde, zehirliliğinin etkilerini yuttuktan 2 ila 18 gün sonra gösterir. İlk semptomlar susuzluk ve artan idrar çıkışını takiben, mide bulantısı, baş ağrısı, kas ağrıları ve titreme şeklindedir. Daha sonra böbrek tübülleri nekrotize olur. Yapay böbrek veya böbrek nakline bağlı vakaların% 10’unda ölüme yol açar. Hafif zehirlenmeler bile aylarca hastanede tedavi gerektirebilir. Bazı bilim adamları için orellanin, yutulduktan sonra altı aya kadar vücutta mevcut kalır. Bu nedenle nakil en az bir yıl sonra yeni böbrek için güvenli görünmektedir.

Benzer Türler: Ölümcül zehirli Cortinarius ile karıştırılma riski nedeniyle Chroogomphus cinsine aşırı dikkat etmeyi öneriyoruz.

Ayrıca; Cortinarius speciosissimus , Cortinarius cinnabarinus , Cortinarius sanguineus , Cortinarius bolaris türleri ile benzerlik taşır. Cortinarius orellanus’tan daha fazla orellanin içeren Cortinarius speciosissimus bu nedenle kesinlikle daha zehirlidir.

Dip not : Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur!

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.