Connect with us

Agaricaceae

Yivli Kuş Yuvası Mantarı (Cyathus striatus)

Published

on

Cyathus striatusDikenli Çizgiliyuva Mantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Agaricaceae

Cins: Cyathus

Tür: Cyathus striatus

Cyathus striatus, Türkiye’de Dikenli Çizgiliyuva Mantarı olarak Çatalca -Kocaeli Bölümü, Karadeniz Bölgesi ve Yukarı Sakarya Bölümünde kaydı yapılmış, tıbbi açıdan büyük önem arz eden enterasan görüntüsü ile ilgi çeken bir mantardır.

Cyathus striatus ilk olarak William Hudson tarafından 1778 tarihli Flora Anglica adlı çalışmasında Peziza striata olarak tanımlanmıştır. Carl Ludwig Willdenow onu 1787’de Cyathus cinsine eklemiştir. 1801’de ise bu türe mevcut bilimsel adı olan Cyathus striatus’u Christiaan Hendrik Persoon vermiştir.

 Cyathus striatus’un eşanlamlıları arasında Peziza striata, Nidularia striata ve Cyathella striata bulunur.

Genel Özellikleri: Huni şeklindeki mantar gövdeleri başlangıçta çürümüş sert ağaç veya ağaç yongası malç gibi odunsu döküntüler üzerinde açık kahverengi kabarık ters çevrilmiş koniler olarak oluşur.  Yaşla birlikte koyulaşırlar ve solgun şapka düşer (genellikle ‘yuvanın’ içinde çökerek, yumurta benzeri peridioles’i ortaya çıkarmak için). Her peridium veya “yuva” tipik olarak dört veya beş gümüşi düzleştirilmiş “yumurta” içerir. Peridiumun dışı (Dış yüzey) ince gri-kahverengi ila turuncu-kahverengi tüylerle kaplıdır. İç yüzeyde ise, tüysüz fakat dikey olarak belirgin yan yivler yani çizgiler veya oluklar bulunan kırmızımsı-kahverengi ila çikolata kahverengisi ila gri-kahverengi mantar gövdeleri vardır. 0,5-2 mm genişliğinde birkaç ince, gri ila grimsi kahverengi oval “yumurta” (peridioles) içerir. Peridioles, fünikül adı verilen bir kordon ile bardağa bağlanır. 6 ila 10 mm çapında ve 6 ila 15 mm boyundadır ve yan çeperlere doğru dışa doğru sabit bir koniklik vardır. Bireysel peridiolesler tipik olarak 1 ila 2 mm çapındadırlar.

Cyathus striatus
Cyathus striatus

Genç örneklerin gövdelerini kaplayan bu yumurtalar (peridioles) olgunlaşana kadar yağmurun girmesini önleyen ve epifram olarak bilinen şapkası başlangıçta beyazdır, daha sonra dökülen kahverengi tüylerle kaplanır.

Cyathus striatus
Cyathus striatus

Bu tuhaf mantarları küçük boyutları ve renklerinin çevreye karışma eğilimi (kamuflaj) göstermesi nedeniyle gözden kaçırmak kolaydır. Çok iyi kamufle olabilen Dikenli Çigiliyuva ( Yivli Kuşyuvası) mantarlarının varlığını, yoldan geçen sıradan birinini gark etmesi zordur lakin çoğunlukla bu epifragmanın parıltısı mantarı ele verir, görülmesini sağlar. Yivli Kuşyuvası Mantarında kupanın tabanı, ilkel bir gövde oluşturmak üzere içe doğru incelir.

Cyathus striatus
Cyathus striatus

Koku: Koku ve Tat ayırt edici özellik değildirler.

Spor Baskısı: Sporları Elipsoidal ve pürüzsüzdür. Basidia’dan ayrıldıktan sonra genişlemeye devam eden sporlar 15-20 x 8-11 um boyutlarında, inamiloid ve hiyalindir. Spor baskısı Beyazdır.Basidialar genellikle 4 sporludur.

Cyathus striatus

Cyathus striatus’un koni şeklindeki mantar veren gövdesi, sporları dağıtmaya yardımcı olmak için bir sıçrama kabı mekanizmasından yararlanır. Bir yağmur damlası bardağın içine optimal açı ve hızla çarptığında, suyun aşağı doğru kuvveti peridiolleri havaya fırlatır. Ejeksiyon kuvveti, fünikülü açarak sıkıca sarılmış füniküler kordonu serbest bırakır. Fünikülün ucuna takılan hapteron yapışkandır ve yakındaki bir bitki sapına veya çubuğa temas ettiğinde hapteron ona yapışır, füniküler kord, hareket halindeki peridiole (bir tetherball’a benzer) gücüyle güç verilen gövde veya çubuğun etrafına sarılır. Peridioles zamanla bozularak sonunda içindeki sporları serbest bırakır veya otçul hayvanlar tarafından yenebilir ve sindirim sisteminden geçtikten sonra yeniden birikebilir.         

Habitat: Cyathus striatus, beslenmesini çürüyen organik materyalden alan saprobik bir mantardır ve tipik olarak küçük dallar veya diğer odunsu döküntüler üzerinde kümeler halinde bulunurlar. Çalıların altındaki malçlarda da yaygındır. Çevresel özellikler, Bu mantarın fiziksel görünümünü büyük ölçüde etkiler,  diğer her şey eşit olduğunda, yüksek alanlardan ziyade nemli, sığ çöküntülerde bulunma olasılığı daha yüksektir. Tüm dünyada ılıman bölgelerde çok yaygındır. Mantar Asya, Avrupa, Kuzey Amerika, Orta Amerika, Güney Amerika ve Yeni Zelanda’dan kaydedilmiştir.

Mevsim: Yaz ve Sonbahar.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Kaynaklar Cyathus striatus dahil her türlü kuş yuvası mantarının yenmez olduğu bildirilmektedir.  
Bu görseli enteresan, bir o kadar da güzel mantarın insan sağlığına faydaları araştırılmaya devam edilmektedir. Antibiyotik etkisi ise kanıtlanmıştır. Cyathus striatus’un miselleri ve kültür filtratları, Bacillus cereus, Bacillus subtilis, Staphylococcus aureus, Escherichia coli, Proteus mirabilis, Salmonella typhimurium ve Candida albicans’a karşı antibiyotik aktivite açısından test edilmiştir. Cyathus striatus’un Bacillus cereus ve Bacillus subtilis’e karşı antibakteriyel aktiviteye sahip olduğu görülmüştür (Colletto ve Giardino, 1996). Anti-Kanser etkileri de hala araştırılmaktadır.

Ek bilgiler: Cyathus stercoreus çok benzerdir (ancak kenarı o kadar geniş değildir) ancak peridiolesleri çok daha küçüktür ve bazen bir peridiumda 20 adete kadar üretilir, gübre seven bir türdür (spesifik sıfat stercoreus ‘pislik’ anlamına gelir) ama aynı zamanda kıyı kumullarındaki marram otlarında da bulunur.

 Avrupa’da da birkaç benzer tür vardır. Cyathus olla (yivli yuva duvarları olmadan) ve Crucibulum laeve, İngiltere ve İrlanda’nın yanı sıra Avrupa anakarasında oldukça yaygındır (ancak tespit edilmesi aynı derecede zordur).

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Harika fotoğrafları için İtalya’dan üstad Lucio Scala’ ya ve sitemizde emeği geçen herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri4 gün ago

Keme Mantarı (Terfezia boudieri)

Asterophora2 hafta ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri2 hafta ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae3 hafta ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae4 hafta ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum1 ay ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis1 ay ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae2 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri2 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae2 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces2 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus2 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus2 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus2 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae2 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus2 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri2 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia2 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae2 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae2 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae3 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus3 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula3 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri3 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe3 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri3 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri3 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae3 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina3 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe3 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista3 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri3 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri3 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe3 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri3 ay ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae3 ay ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae4 ay ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae4 ay ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma4 ay ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia4 ay ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri4 ay ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista4 ay ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri4 ay ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)