Fomitopsis pulvina – Meşeböreği Mantarı
Taksonomi – Sınıflandırma
Alem: Mantarlar – Fungi
Bölüm: Basidiomycota
Sınıf: Agaricomycetes
Takım: Polyporales
Aile: Fomitopsidaceae
Cins: Fomitopsis
Tür: Fomitopsis pulvina
Fomitopsis pulvina, çok yaygın bilinen eski ismi ile Buglossoporus quercinus 2024 yılında yeniden sınıflandırılarak Fomitopsidaceae familyasına dahil edilmiştir. Yapılan moleküler incelemeler sonunda, 2024 yılı itibari ile türün yeni ismi, mantarın bilimsel ismi olarak resmiyet kazanmış ve kullanılmaya başlanmıştır.
Fomitopsis pulvina (yaygın olarak Oak Polypore yani Meşe Poliporu olarak da bilinir), öncelikle eski park alanlarındaki kıdemli (250-300 yıllık) meşe ağaçlarında yetişen, dünyada çok nadir görülen, bulundukları ağaçlarda kahverengi çürüklüğe neden olan, birçok ülkede kırmızı listede yer aşan koruma altına alınması gereken bir mantarıdır. Eskiden Buglossoporus quercinus olarak bilinen mantarın sinonimleri arasında Piptoporus quercinus, Buglossoporus pulvinus ve Boletus pulvinus bulunur. Türkiye Mantarları Listesinde “Meşeböreği” olarak geçmektedir.
Şapka: 15 cm genişliğe ve 1 ila 5 cm kalınlığa kadar olabilir. Oldukça esnek, dil veya yastık benzeri veya klasik braket şeklinde bir mantar olarak görünür. Yaşlandıkça koyulaşabilen ve çatlayabilen soluk, bazen beyazımsı bir yüzeye sahiptirler.
Tüpler ve Gözenekler: Şapka altındaki gözenekleri mantar taze ve genç iken beyazımsı/krem tonlarında olup, zamanla sararır ve dokunulduğunda ya da kesildiğinde dokusu (etli kısmı) önce şarap rengi veya kırmızımsı bir renk alır, ardından kahverengiye döner.
Gözenek yüzeyi küçük, yuvarlak dairesel gözeneklerle beyaz ila kremdir (mm başına 2 ila 4 gözenek bulunur).
Gövde-Sap: Fomitopsis pulvina – Meşeböreği mantarının bir sapı yoktur. Habitatına direk bağlanır; Sapsız (Sessile) veya çok kısa tabanlıdır. Genellikle doğrudan ağaç gövdesine geniş bir tabanla tutunur. Bazı durumlarda tutunma noktasında mantarın gövdesinin daralmasıyla oluşan, sap benzeri çok kısa ve kalın bir taban yapısı (lateral pseudo-stem) görülebilir ancak bu gerçek bir sap değildir. Ağaç kabuğundan dışarıya doğru dil, konsol veya yarım daire şeklinde uzanan etli, süngerimsi raflar halinde gelişir.
Koku: Genelde kızarmış ekmek ya da hindiba benzeri hoş, aromatik bir kokusu vardır, ancak tadı kokusunun aksine acıdır.
Spor Baskısı: Beyaz spor izi bırakır. Sporları yaklaşık 6–8 x 2.5–3.5 µm boyutlarında olup, allantoid ve pürüzsüzdür.
Habitat: Tipik olarak, çok yaşlı ve geniş yapraklı ağaçların tabanına yakın bölümlerinde ayrı ayrı veya üst üste binen kümelerde şeklinde büyürler. Tür, özellikle meşe ağaçlarını seçer, çok nadir de olsa tatlı kestanelerde veya karaağaçlarda da büyür. Canlı ve ölü meşelerde saprobik ve parazitik; kahverengi bir çürümeye neden olur.
Fomitopsis pulvina ilk olarak Almanya’dan tanımlanmıştır, Avrupa’da ve Kuzey Amerika’da birçok yerde kaydı vardır. Türkiye’de ilk kez 1977 yılında, Bolu ilimizde bir meşe ağacı üzerinde tespit edilip kayıt altına alınmıştır.
Mevsim: Yaz mevsimi (Temmuz-Ağustos).
Yenilebilirlik ve Toksisite: Meşeböreği mantarı zehirli bir mantar değildir. Ancak “yenilemez” (inedible) mantarlar sınıfındadır. Acı bir tadı olduğu bilinmektedir.
Ek bilgiler: F.pulvina – Meşeböreği Mantarına benzeyen bazı mantarlar; Huş ağaçlarında büyüyen Kızılağlayanı Mantarı – Fomitopsis betulina, Biftek Mantarı – Fistulina hepatica, Kükürt Mantarı – Laetiporus sulphureus ve Meşe ağaçlarında büyüyen Körgelen Mantarı – Pseudoinonotus dryadeus olarak sıralanabilir.
Bu mantar dünya genelinde (özellikle Avrupa ve İngiltere’de) çok nadir bulunan ve nesli tehlike altında olan (IUCN Kırmızı Listesinde “Hassas/Vulnerable” kategorisinde) korunan bir türdür.
Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.
GALERİ
Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.
