Hygrophorus glutinifer – Hoykubaz Mantarı
Taksonomi – Sınıflandırma
Alem: Mantarlar – Fungi
Bölüm: Basidiomycota
Sınıf: Agaricomycetes
Takım: Agaricales
Aile: Hygrophoraceae
Cins: Hygrophorus
Tür: Hygrophorus glutinifer
Hygrophorus glutinifer, Hygrophorus dichrous ve Hygrophorus persoonii yaygın sinonim isimleri ile de tanınan bu mantarın Türkiye’de bilinen ismi “Hoykubaz” mantarıdır. Mantarın ilk resmi kaydı, Antalya ilimizden toplanan örnekler ile Prof Dr Hasan Hüseyin Doğan ve arkadaşlarınca (Celâleddin ÖZTÜRK, Giyasettin KAŞIK ve Sinan AKTAŞ) 2003 yılında Hygrophorus dichrous ismiyle yapılmıştır.
Türün sinonim yani eşanlamlı isimleri arasında Agaricus glutinosus, Agaricus albobrunneus f. glutinosus, Hygrophorus dichrous (bu sinonimin artık geçersiz isim olduğu bildirilmiştir), Hygrophorus persoonii ve Hygrophorus glutinipes bulunur.
Görsellerden anlaşılacağı üzere, H. glutinifer şapkası ve sapı oldukça glutinöz yani kaygan ve yapışkanımsı bir dokuya sahiptir. Bu, mantarın tür adına da yansımıştır.
Şapka: Genellikle 4–10 cm çapında olan şapkası mantar gençken kubbemsi, sonra dışbükey ve yaşlandıkça düzleşir. Mantarın ortasında hafif çukurlaşma olabilir.Şapka yüzeyi kalın bir mukus tabakasıyla kaplıdır (kaygan, sümüksü ve yapışkan). Şapka rengi açık gri, grimsi-kahverengi ya da bazen daha soluk tonlardadır. Kenarlar önce içe kıvrıktır, mantar olgunlaştıkça açılır.
Kısacası bu türün en ayırt edici özelliği hem şapkasının hem de sapının kalın mukus (sümüksü) tabakasıyla kaplı, yapışkan ve parlak olmasıdır.
Lameller: Lameller başlangıçta beyazdır, ancak zamanla hafif krem rengi bir ton alabilir. Oldukça seyrek (araları açık) dizilmiş olan lameller, genellikle sapa adnate (tam yapışık) veya hafifçe decurrent (sap boyunca biraz aşağıya sarkar) şekilde bağlanır.
Gövde-Sap: Sap, 5–12 cm uzunluğunda, 0.5-2 cm kalınlığındadır. Silindirik, bazen tabana doğru biraz kalınlaşmış sapın yüzeyi şapkasının yüzeyi gibi mukuslu ve yapışkanımsıdır. Bu sümüksü yapı özellikle nemli havalarda daha belirgindir. Sap rengi şapkasına benzer şekilde beyazımsı-gri tonlardadır. Dokusu dolgun, süngerimsi değildir.
Koku: Ayırt edici değildir.
Spor Baskısı: Hygrophorus glutinifer mantarının spor baskısı (spor izi) beyazdır. Sporlar 9-13.5 × 6.5-8µm boyutlarında olup oval ve pürüzsüzdür.
Habitat: Genellikle meşe ve kayın gibi yaprak döken ağaçlarla ilişkilidir. İğne yapraklı (Çam ve Ladin) ormanlarda da rastlandığına dair bilgiler mevcuttur.
Mevsim: Sonbahar.
Yenilebilirlik ve Toksisite: Yenilebilir bir mantardır, ancak viskozitesi, yani şapka ve sapının kaygan sümüksü yapısı nedeniyle mantar avcılarınca pek ilgi görmez.
Ek bilgiler: H. glutinifer, glutinöz yani kaygan ve yapışkanımsı yüzeyi nedeniyle birkaç türle karıştırılabilir; Bunlar; Hygrophorus olivaceoalbus (Zeytin kahverengi şapkası vardır ve iğne yapraklı ormanlarda yaygındır. Daha koyu renkli ve şapkada genellikle “koni” şekilli tepe çıkıntısı bulunur), Hygrophorus persoonii (Daha geniş şapkalı, renkleri gri-kahverengi tonlarda.yüzey viskozluğu yani kayganlığı H. glutinifer kadar yoğun değildir) ve Hygrophorus hypothejus (Sonbaharda çam ormanlarında yaygındır ve şapkası daha ince ve renkleri sarımsı-turuncu tonlardadır).
H. glutinifer – Hoykubaz Mantarının, hem şapkasının hem de sapının aşırı derecede kaygan ve yapışkanımsı olması karakteristik özelliğidir.
Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.
GALERİ
Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.
