Exidia recisa – Şeker Karabeyin Mantarı
Taksonomi – Sınıflandırma
Alem: Mantarlar – Fungi
Bölüm: Basidiomycota
Sınıf: Agaricomycetes
Takım: Auriculariales
Aile: Auriculariaceae
Cins: Exidia
Tür: Exidia recisa
Exidia recisa, Tremella recisa Ditmar (1813) ve Tremella salicum Pers. (1822) sinonim isimleri ile de bilinen , Auriculariaceae familyasından bir mantar türüdür. Yaygın olarak “Amber Jelly Roll” fungus İngilizce ismi ile bilinen mantara Türk bilim insanlarımızın uygun gördüğü isim “Şeker Karabeyin” mantarıdır. Avrupa ve Kuzey Amerika’da sık rastlanılan mantar ilk olarak Almanya’da söğüt ağacı üzerinde bulunmuş ve 1813’te L.P.F. Ditmar tarafından Tremella recisa olarak tanımlanmıştır. 1822’de Fries tarafından Exidia cinsine aktarıldı
Mantarın ilk Türkiye kaydı, 1999- 2001 yılları arasında Alanya ilçemizden toplanan örnekler kullanılarak, Doğan H.H., Öztürk, C., Kaşık, G., ve Aktaş, S. (2003) tarafından yapılmıştır. Değerli akademisyenlerimize bilime yaptığı hizmetlerden dolayı çok teşekkür ediyoruz.
Makroskobik (Morfolojik) Özellikleri: Exidia recisa – Şeker Karabeyin Mantarı adı üstünde şapkalı mantarlardan çok farklı ve jelimsi bir yapıdadır. Ağaç Kulak Mantarı – Auricularia auricula-judae gibi buruşuk , şekilsiz bir görünümü vardır.
Exidia recisa, ilk başta sert ve sığ koniktir, yaşla birlikte gevşek ve sarkık hale gelir. Bireysel olarak ortalama .0.6- 3.6 cm genişliğindedir. Mantar sert ve jelatinimsidir, içbükey çöküntüler ve sırtlarla lobludur, yüzeyde turuncu kahverengi, koyu kahverengi, morumsu, kel, donuk kahverengidir ve kuruduğunda kararır. Üst yani spor taşıyan yüzey pürüzsüz ve parlakken, alt yüzey pürüzsüz ve mattır.
Şeker Karabeyin Mantarı açık ila koyu kahverengidir. Her biri ayrı ayrı büyür, ancak çoğunlukla ayrım yapmayı zorlaştıran yoğun kümeler halinde bulunurlar. Jelatinimsi doğaları, jelimsi görünümleri oldukça göz alıcıdır. Diğer benzer mantarlar kadar yumuşacık değildirler. Amber Jelly Roll mantarları, yüzeylerinde içbükey çöküntülere ve etraflarında belirgin sırtlara sahiptir. Mantarı parmaklarınızın arasına bastırırsanız, biraz ezilir, deforme olur ama aynı zamanda çoğunlukla şeklini korur.
Belirgin bir sapı yoktur. Dallara, kütüğe veya ağaca direk gövdeden bağlanır. Mantar sıcak veya yağışsız zamanlarda nerdeyse tamamen kurur, ve de yok olana kadar küçülür. Yağmur yağdığında ise yeniden aynı habitatında büyür. Tür oldukça dayanıklı bir mantarlardır.
Koku: Ayırt edici değildir.
Spor Baskısı: Spor baskısı beyazdır. Sporlar 10–17 x 2,5–4 µm boyutlarında, allantoid ve pürüzsüzdür.KOH’da hiyalindir. Bazidia ise yaklaşık 15 x 8 µm olup, piriformdan subglobozadır. Hifalar 2-4 µm genişliğinde, genellikle jelatinize, septat ve kelepçelidir.
Habitat: Çürükcül beslenen (Saprobik) bir mantardır. Bu mantar yakın zamanda ölmüş sert ağaçlar üzerinde, dallarında ve kütüklerinde yetişir. Özellikle söğüt, Kızılağaç ve meşe ağacı gibi sert ağaçları seçer. Tekil olarak üst üste binen kütleler veya dağınık gruplar halinde büyürler.
Türkiye Mantarları Listesi- Aralık 2020 kayıtlarına göre, türün Türkiye’de kaydı olan bölgeler arasında, Batı ve Doğu Karadeniz Bölümleri ile Adana Bölümü bulunmaktadır.
Mevsim: Yıl boyunca görülür, ancak Sonbahar ve Kış aylarında daha yaygındır.
Yenilebilirlik ve Toksisite: Jelimsi mantarlar içinde zehirli türler çok nadirdir, ama birçok türü lezzet veya doku bakımından yenmeye pek uygun değildir. Şeker Karabeyin Mantarı (Exidia recisa) da zehirli değildir, iyi pişirildiğinde ise yenilebilir bir mantardır. Bazı uzak doğu ülkelerinde çorbalarda ve noodle yemeklerinde kullanılır. Yemeklere lezzet kattığı bilinir.
Ek bilgiler: Benzer türler arasında Exidia repanda, Exidia umbrinella, Exidia brunneola, özellikle Kıvrık Karabeyin Mantarı – Exidia glandulosa bulunur. Ayrıca, Auricularia cinsinin bazı türleri ile ve de Phaeotremella foliacea (=Tremella frondosa) ile benzerdir.
Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.
GALERİ
Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.
