Connect with us

Lactarius

Günsütlüsü (Lactarius tabidus)

Published

on

Lactarius tabidus – Birch milkcap 


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Russulales

Aile: Russulaceae

Cins: Lactarius

Tür: Lactarius tabidus

Lactarius tabidus, genel olarak “Birch Milkcap” (Huş sütlüsü) olarak bilinen bu Lactarius türüne Türkiye’de de rastlanmış (Orta ve Doğu Karadeniz Bölümlerinde) ve resmî kaydı yapılmıştır. Türkiye Mantarları Listesi (Aralık 2020) adlı kitapta Türkçe isim olarak “Günsütlüsü” uygun görülmüştür.

L.tabidus sinonim isimleri-eşanlamlıları arasında Lactarius subdulcis var. tabidus (Fr.) Quél. ve Lactarius theiogalus bulunur. Eski zamanlarda Lactarius chrysorheus ve Lactarius hepatikus isimleri ile de anılmış olsa da bunların farklı mantarlar olduğu anlaşılmıştır.

Genel adı Lactarius, süt üreten (emziren) anlamına gelir. Sütlü mantarlarının lamelleri kesildiğinde veya hasar gördüğünde salgılanan sütüne, lateksine atıfta bulunulur. Özel tabidus sıfatı, ‘bodur’ olarak tercüme edilen Latince bir sıfattır. Bu isimle, L.tabidus’un Lactarius cinsinin diğer birçok üyesiyle karşılaştırıldığında küçük boyutuna atıfta bulunulur.

Birch Milkcap, ilk kez 1838 yılında, bilimsel adını Lactarius tubidus olarak belirleyen İsveçli mikolog Elias Magnus Fries tarafından tanımlandı. Günümüzde de genellikle mikologlar tarafından hala aynı iki terimli bilimsel ismiyle anılır.

Şapka: İlk başta dışbükey, daha sonra düzleşen veya hafif huni şeklinde olan L.tubidus şapkası genellikle sığ, dar bir umbo ile  belirgindir. Şapka 2-4,5 cm çapında, sarımsı-kahverengi ila turuncu-kahverengi, merkeze doğru en koyudurlar. Olgunlaştıklarında ve kuru olduklarında kenardan daha koyu sarıya dönerler.

Şapka ince mat ve buruşuk yüzeylere sahiptir ve yaşlı örnekler genellikle kenarda gözle görülür şekilde tırtıklıdır.

Lactarius tabidus
Lactarius tabidus

Lameller: Pembemsi bir belirti ile soluk tarçın olan L.tubidus lamelleri, zayıf bir şekilde düzensiz ve sıktırlar. Olgunlaştıkça lameller lekelenme eğilimindedir. Lamelleri zarar gördüğünde beyaz bir lateks (süt) açığa çıkar. Sütünün tadı başlangıçta hafiftir, ancak daha sonra buruk hale gelir. Beyaz bir mendil veya kağıt mendil üzerinde lateks, yavaşça sarıya dönüşen nemli bir iz bırakır. Yani beyaz sütü kurumaya başladığında Kükürt sarısı veya sarımsı bir renk alır.

Lactarius tabidus
Lactarius tabidus

Gövde-Sap:  Sap, ilk başta sert, sonunda içi boş hale gelir. 5-10 mm çapında ve 3-7 cm yüksekliğindedir. Sap silindirik veya hafifçe yukarı doğru sivrilen gövde oldukça kırılgandır. Sapının yüzeyi pürüzsüz ve şapkası ile hemen hemen aynı renkte, tepeye doğru biraz daha soluk ve tabana doğru daha koyudur. Gövde eti beyazımsıdır ve sap halkası yani yüzüğü yoktur.

Lactarius tabidus
Lactarius tabidus

Koku: Ayırt edici bir kokusu yoktur. Ama, yavaş yavaş daha keskin bir hale gelen hafif bir tadının olduğu bildirilmiştir.

Spor Baskısı: Spor baskısı rengi kremdir (Hafif somon pembesi bir belirti ile soluk krem). Sporlar büyük siğiller ile geniş ölçüde eliptiktir. Çoğu siğil, ince ila kalın sırtlarla birleşir ve çok eksik bir ağ oluşturur. Diğer siğiller izole edilir. Genel olarak sporları elipsoidal, 7-9 x 6-7μm boyutlarında ve hiyalindir.

Habitat: L.tabidus-Birch Milkcap, nemli, humus bakımından zengin topraklarda ve yosunlu bölgelerde, özellikle mikorizal olduğu huş ağaçlarının altında bol miktarda bulunur. Sertağaçlar, özellikle huş ağaçları ile ektomikorizaldır. Kuzey Amerika’da ise çam ağaçları altında yetişir. En iyi yaprak çöpünde veya Sphagnum yosununda yetiştiği bildirilmiştir..

Birch Milkcap, anakara Avrupa’nın çoğu yerinde de bulunur. Kuzey Amerika’da çamlarla mikorizal çok benzer bir Lactarius türü aynı isimle anılmaktadır. Kimbilir belki bir gün, yapılan derin araştırmalar ve DNA dizilimi bunun Avrupa türü Lactarius tabidus ile ortak spesifik olup olmadığını gösterecektir.

Mevsim: Sonbahar.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Günsütlüsü Mantarı-Birch Milkcap, keskin tadı nedeniyle genellikle yenmez olarak kabul edilir. Sütün acı ve buruk tadı vardır ve hafif acı bir tada sahiptir.  

Ek bilgiler: Lactarius subdulcis benzer bir renge sahiptir, fakat L.subdulcis huş ağaçları altında değilde çoğunlukla kayın ağaçlarının altında büyürler.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Discina16 saat ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe3 gün ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista4 gün ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri1 hafta ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri1 hafta ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe1 hafta ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri2 hafta ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae2 hafta ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae2 hafta ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae3 hafta ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma3 hafta ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia3 hafta ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri4 hafta ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista4 hafta ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri4 hafta ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)

Galerina4 hafta ago

Benli Galerina (Galerina graminea)

Inocybaceae1 ay ago

Yıldızkümbet Mantarı (Inocybe asterospora)

Mantar Türleri1 ay ago

Huş Kirmiti (Russula betularum)

Clitopilus1 ay ago

Çukur Unmantarı (Clitopilus cystidiatus)

Infundibulicybe1 ay ago

Akdeniz Ebişkesi (Infundibulicybe mediterranea)

Lentinus1 ay ago

Saçaklı Kaplanmantarı (Lentinus crinitus)

Cortinariaceae1 ay ago

Tüy Örümcekmantarı (Cortinarius glaucopus)

Auriculariaceae1 ay ago

Kıvrık Karabeyin Mantarı (Exidia glandulosa)

Agaricaceae1 ay ago

Sarı Kirpik Mantarı (Floccularia luteovirens)

Fomitiporia1 ay ago

Robust Braket Mantarı (Fomitiporia robusta) 

Mantar Türleri1 ay ago

Yoz Cüceyelpaze Mantarı (Sarcomyxa serotina)

Boletaceae2 ay ago

Biberlibolet (Chalciporus piperatus)

Amanitaceae2 ay ago

Ak Sümüklükafa Mantarı (Zhuliangomyces illinitus)

Camillea2 ay ago

Sigara İzmariti Mantarı (Camillea leprieurii)

Mantar Türleri2 ay ago

İçikınalı Mantar (Melastiza chateri)

Crepidotaceae2 ay ago

Acur Ayaksız Mantarı (Crepidotus mollis)

Lyophyllaceae2 ay ago

Sütperisi Mantarı (Ossicaulis lignatilis)

Mantar Türleri2 ay ago

Yersakalı Mantarı (Pterula multifida)

Lenzites2 ay ago

Lamelli Huş Poliporu (Lenzites betulinus)

Armillaria2 ay ago

Hardal Balmantarı (Armillaria sinapina)

Entolomataceae2 ay ago

Öz Narinşapka Mantarı (Rhodocybe asyae)

Bankeraceae2 ay ago

Kabukağlayan Mantarı (Hydnellum concrescens)

Entolomataceae3 ay ago

Has Narinşapka Mantarı (Rhodocybe asanii)

Albatrellaceae3 ay ago

Gönmantarı (Scutiger pes-caprae)

Mantar Türleri3 ay ago

Peslivan Mantarı (Pseudoclitocybe cyathiformis)

Agaricaceae3 ay ago

Çakalosuruğu Mantarı (Lycoperdon excipuliforme)

Mantar Türleri3 ay ago

Akkarakız Mantarı (Tricholoma album)

Amanita3 ay ago

İrisiğilli Kese Mantarı (Amanita magniverrucata)

Amanitaceae3 ay ago

Başlı Duvakluca Mantarı (Saproamanita codinae)