Connect with us

Mantar Türleri

Çukur Çanak Mantarı (Sarcosphaera coronaria)

Published

on


Sarcosphaera coronaria – Çukur Çanak Mantarı

Taksonomi- Bilimsel Sınıflandırma

Alem: Mantarlar-Fungi

Bölüm : Ascomycota 

Sınıf: Pezizomycetes

Takım: Pezizales

Aile: Pezizaceae

Cins: Sarcosphaera

Tür: Sarcosphaera coronaria 

Sitemizin “Tas Mantarı” olarak adlandırdığı Sarcosphaera coronaria, ülkemizde yaygın olarak Çukur Çanak Mantarı olarak bilinir. Türkiye Mantarları Listesi (Aralık 2020 ) isimli kitapta ise (büyük özveri ile 100 e yakın akademisyen tarafından hazırlandı) Alçanak Mantarı olarak isimlendirilmiştir. Yörelere göre aldığı diğer isimler ise, Kurt kulağı, kuzu kulağı, kulak mantarı, çanak mantarı, kase mantarı, göbek kulağıdır. Biz bu enteresan, sıra dışı, lakin tüketilmemesi gereken zehirli mantarı “TAS Mantarı” olarak adlandırdık! Sinonimleri, yani literatürde bilinen diğer isimleri Sarcosphaera crassa ve Sarcosphaera eximia. Caulocarpa montana, Peziza coronaria, Peziza crassa, Peziza eximia, Pustularia coronaria, Sepultaria coronaria’dır.

Şapka: Çukur Çanak – Tas mantarının şapka çapı 2-10 cm (12 cm kadar da büyüyebilir) ve içi boş küreler şeklindedir. Yeterli olgunluğa eriştiğinde mantar yırtılarak önce kase , çanak ve sonra da yıldız görünümünü alır. kale in iç yüzeyi lavanta -kahverengi, dış çeperler ise beyazımsıdır. Lakin toprakla bütüneşmesi ve toprağa yapışık halde olması sebebiyle bu beyazımsı dış çeper solgun bir renktedir.

Sarcosphaera coronaria
Sarcosphaera coronaria

Lameller: Çukurçanak mantarında diğer şapkalı mantarlar gibi lamel olmaz.

Gövde-Sap: Alçanak Mantarının kısmen toprağa gömülü bulunan meyve gövdesi, başlangıçta içi boş, etli bir top gibidir ve bu halde iken bir puffball -toz mantarı -posuruk mantarı ( Lycoperdon sp.) ile karıştırılabilir. 

Sarcosphaera coronaria
Sarcosphaera coronaria

Koku: Tas mantarının belirgin bir kokusu ve tadı yoktur.

Spor Baskısı: Karakteristik mikroskobik özellikler arasında amiloid olan asci ( asci = askus un çoğul halidir) (bu nedenle uçları iyot ile uçta mavi boyanır) ve büyük yağ damlacıkları olan pürüzsüz, kör uçlu, elipsoid sporlar içerir.  

                                         

Habitat: İğne yapraklı ağaçların bulunduğu ormanlarda, toprak örtüsünü kaplamış yaprak, dal vb örtüsü altına kamufle halde bulunurlar.

Mevsim: İlkbaharda karaların erimesi ile görülmeye başlar, yaza kadar sezonu devam eder.

Sarcosphaera coronaria
Sarcosphaera coronaria

Yenilebilirlik ve Toksisite: Çukurçanak -Tas Mantarı topraktaki metaloid arseniği bünyesinde topladığı bilindiğinden, tüketilmemesi ısrarla dile getirilir. Ayrıca, çiğ veya az pişmiş tüketildiğinde ölümcül olabileceği gözlenmiştir. Bu mantarda bulunan Gyromitrin (asetaldehit N-metil N-formilhidrazon), gastrointestinal sistemi doğrudan tahriş edicidir. Kırmızı kan hücrelerinde oksidatif hasar, karaciğer ve böbrek hasarına neden olabilir. Gyromitrin ısı ve kurutma ile azaltılabileceği, ancak tamamen yok edilemeyeceği görülmüştür. İnsanlarda, tahmini ölümcül Gyromitrin dozunun, yetişkinler için 20 ila 50 mg / kg ve çocuklar için 10 ila 30 mg / kg olduğu bildirilmiştir. Gyromitrine maruz kalmış birinde, ilk 6 ila 12 saat içinde kusma ve sulu ishal başlayacaktır. Gastrointestinal etkiler (Gastrointestinal; Ağzından, anüse kadar tüm sindirim sistemi ; yani Ağız, Yutak, Yemek Borusu, Mide, On iki parmak barsağı, İnce barsak, Kalın barsak, Safra kesesi, Karaciğer, Pankreasta medyadan gelebilecek rahatsızlıkların tümünü kapsar), insanlarda 2-3 gün kadar sürebilir. İlk 2 günde titreme, zayıflık ve ataksi de gelişebilir. Ciddi ancak nadir durumlarda sarılık, metemoglobinemi, hemoliz, nöbetler ve koma (hepatik koma dahil) maruz kaldıktan birkaç gün sonra gelişebilir. Hemoliz rabdomiyolize ve böbrek fonksiyonlarında bozulmaya neden olabilir. İç çeperleri genelde morumsu- leylak veya pembemsi kahverengi , dış çeperler ise kremsi kirli beyaz renklerdedir. Anadolu da bazı bölgelerimizde hala bilnçsizce tüketilen, ilkbahar aylarının tehlikeli☠️ mantarlarından biridir. “ İkbaharda zehirli mantar olmaz” şeklinde yanlış bilinen  Orman efsanesine en güzel örnek Zehirli TAS mantarı olarak tabir ettiğimiz yani Çukurçanak mantarıdır! Tüm bu uyarılara rağmen memleketimizin birçok köşesinde yenilen ve pazarlarda dahi satılan bir mantar türüdür. Lütfen uzak duralım.!! 

Ek bilgiler: Doğu Avrupa, Kuzey Afrika, Kuzey Amerika, İsrail ve Türkiye’de toplanan ve tüketilen bu sıradışı mantar, Avrupa ve dünyada 14 ülkede tüketilmemesi gereken, tehlikeli ve zehirli mantarlar arasına alınmıştır.

Genç örnekleri topraktan çıkmadan fincanımsı hali neredeyse kapalıdır ve sadece üst kısmı dışarı çıkacak şekilde olup kalanı toprak altındadır. İlerki evrelerde olgunlaşma ile mantar toprak yüzüne çıkar ve fincanımsı hal açılır ve yıldıza benzer bir görünüm alır. İç yüzeyi solgun leylak renginde olup, dış kısmı kreme çalar kirli beyaz renktedir. Çukurçanak mantarının etli kısmı ince ve kırılgan yapıdadır.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur!

Yazarlarımızdan Onur Şahin / Doğada bir adam Youtube Kanalındaki Çukur çanak- Kase mantarı tanıtım videosuna galeriden göz atabilirsiniz.

GALERİ

Sarcosphaera coronaria Videomuz
Sarcosphaera coronaria
Sarcosphaera coronaria

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Basında Mantar2 gün ago

Bu Mantar da İlk Türkiye’de Keşfedildi

Mantar Türleri3 gün ago

Leylak göbek mantarı (Morchella purpurascens)

Albatrellaceae5 gün ago

Albatrellus ovinus (Akgevrek Mantarı)

Mantar Türleri5 gün ago

İsli Göbek Mantarı (Morchella vaporaria)

Agaricaceae5 gün ago

Battarrea phalloides (Boylubaş Mantarı)

Basında Mantar1 hafta ago

Phytophthora infestans (Mildiyö)

Mantar Türleri1 hafta ago

Sıralı Göbek Mantarı (Morchella inamoena)

Basında Mantar1 hafta ago

Psilosibin-Psilosin

Mantar Türleri1 hafta ago

İbreligöbek mantarı (Morchella conifericola)

Mantar Türleri2 hafta ago

İri göbek mantarı (Morchella importuna)

Mantar Türleri2 hafta ago

Suillus mediterraneensis (Ak Süngermantarı)

Amanita2 hafta ago

Amerikan Sezar Mantarı (Amanita jacksonii)

Helvella2 hafta ago

Esnek Semermantarı (Helvella elastica)

Agrocybe3 hafta ago

Kırışık Metelik Mantarı (Agrocybe rivulosa)

Basında Mantar3 hafta ago

Tuber magnatum Yetiştiriciliği

Mantar Türleri3 hafta ago

Peçeli Kadın Mantarı (Phallus indusiatus)

Mantar Türleri3 hafta ago

Pembe Kokar Boynuz Mantarı (Phallus hadriani)

Mantar Türleri3 hafta ago

Göz Karasünger Mantarı (Melanogaster broomeanus)

Crucibulum laeve3 hafta ago

Kuş Yuvası Mantarı (Crucibulum laeve)

Mantar Türleri3 hafta ago

Kızıl Kirmit Mantarı (Russula atropurpurea)

Lacrymaria4 hafta ago

Hıyar Mantarı (Lacrymaria lacrymabunda)

Butyriboletus4 hafta ago

Kızıl Yağlıbolet (Butyriboletus fuscoroseus)

Boletaceae4 hafta ago

Yağlıbolet (Butyriboletus appendiculatus)

Agaricaceae4 hafta ago

Tarla Mantarı (Agaricus bitorquis)

Clavaria1 ay ago

Çuvaldız mantarı (Clavaria argillacea)

Mantar Türleri1 ay ago

Morgöbek mantarı (Morchella hortensis)

Mantar Türleri2 ay ago

Boz Kirmit (Russula albonigra)

Mantar Türleri2 ay ago

Mantarlı Yaşam Indeksi (A – Z)

Boletaceae2 ay ago

Safran Boleti (Leccinellum crocipodium) 

Mantar Türleri2 ay ago

Gür göbek mantarı (Morchella rielana)

Mantar Türleri2 ay ago

Sünger göbek mantarı (Morchella fluvialis)

Chlorociboria2 ay ago

Yaş Gökkadeh Mantarı (Chlorociboria aeruginascens)

Basında Mantar2 ay ago

Mantar Akademisi Katılım Belgesi

Mantar Türleri2 ay ago

Koca göbek mantarı (Morchella magnispora)

Gomphaceae3 ay ago

Mortopaç mantarı (Gomphus clavatus)

Mantar Türleri3 ay ago

Sandal göbek mantarı (Morchella arbutiphila)

Mantar Türleri4 ay ago

Kıvrık göbek mantarı (Morchella pulchella)

Mantar Türleri4 ay ago

Boyalıkarakız mantarı (Tricholoma sulphureum)

Basında Mantar4 ay ago

Türkiye’de Kuzugöbeği Yetiştirildi

Colus4 ay ago

Leş kafesi mantarı (Colus hirudinosus)

Basında Mantar4 ay ago

Penisilin

Mantar Türleri5 ay ago

Orta göbek mantarı (Morchella intermedia)

Amanita5 ay ago

Kraliyet sinek mantarı (Amanita regalis)

Mantar Türleri5 ay ago

Akdeniz göbeği mantarı (Morchella mediterraneensis)

Mantar Türleri3 hafta ago

Peçeli Kadın Mantarı (Phallus indusiatus)

Basında Mantar3 hafta ago

Tuber magnatum Yetiştiriciliği

Mantar Türleri3 hafta ago

Kızıl Kirmit Mantarı (Russula atropurpurea)

Agaricaceae4 hafta ago

Tarla Mantarı (Agaricus bitorquis)

Crucibulum laeve3 hafta ago

Kuş Yuvası Mantarı (Crucibulum laeve)

Boletaceae4 hafta ago

Yağlıbolet (Butyriboletus appendiculatus)

Agrocybe3 hafta ago

Kırışık Metelik Mantarı (Agrocybe rivulosa)

Amanita2 hafta ago

Amerikan Sezar Mantarı (Amanita jacksonii)

Mantar Türleri3 hafta ago

Pembe Kokar Boynuz Mantarı (Phallus hadriani)

Butyriboletus4 hafta ago

Kızıl Yağlıbolet (Butyriboletus fuscoroseus)

Lacrymaria4 hafta ago

Hıyar Mantarı (Lacrymaria lacrymabunda)

Mantar Türleri3 hafta ago

Göz Karasünger Mantarı (Melanogaster broomeanus)

Mantar Türleri1 hafta ago

Sıralı Göbek Mantarı (Morchella inamoena)

Helvella2 hafta ago

Esnek Semermantarı (Helvella elastica)

Mantar Türleri5 gün ago

İsli Göbek Mantarı (Morchella vaporaria)

Basında Mantar2 gün ago

Bu Mantar da İlk Türkiye’de Keşfedildi

Mantar Türleri2 hafta ago

Suillus mediterraneensis (Ak Süngermantarı)

Basında Mantar1 hafta ago

Phytophthora infestans (Mildiyö)

Mantar Türleri3 gün ago

Leylak göbek mantarı (Morchella purpurascens)

Mantar Türleri2 hafta ago

İri göbek mantarı (Morchella importuna)

Mantar Türleri1 hafta ago

İbreligöbek mantarı (Morchella conifericola)

Agaricaceae5 gün ago

Battarrea phalloides (Boylubaş Mantarı)

Albatrellaceae5 gün ago

Albatrellus ovinus (Akgevrek Mantarı)

Basında Mantar1 hafta ago

Psilosibin-Psilosin

@2021 Tüm Hakları mantarliyasam.com'a aittir. Kopyalanamaz. | Bu Web Sitesi HD Solutions Tarafından Yapılmıştır.

Translate »