Connect with us

Basında Mantar

Kahve telekbaş (Stemonitis fusca)

Published

on

Stemonitis fusca – Kahve telekbaş


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Amoebozoa

Bölüm : Mycetozoa

Sınıf: Myxomycetes

Takım: Stemonitales

Aile: Stemonitidaceae

Cins: Stemonitis

Tür: Stemonitis fusca

Stemonitis fusca – Kahve telekbaşlar, her ne kadar ağaç kütükleri üzerinde büyüyen çok enteresan ve renkli bir mantar gibi görünseler de, bunların bir mantar olmadığını ve artık mantarlar aleminin birer üyeleri olmadığını anlatmayı kendimize görev bildik.

Dünyada mantarlarla ilgili birçok kaynakta ismi geçen bu tür, Türkiye Mantarları Listesi (Aralık 2020) kitabına da mantar türü olmadığı halde “Kahve telekbaş” olarak girmiştir. Türkiye’de Çatalca-Kocaeli ve Güney Marmara Bölümlerinde, Batı ve Doğu Karadeniz Bölümlerinde resmî kaydı bulunmaktadır.

Lakin bu tür, bir zamanlar mantarlar alemi içinde sınıflandırılmış ve uzun yıllar mantar olarak bilinmiş, ancak daha sonra Amoebozoa (saydam görünüşlü ve yalancı ayaklar çıkararak hareket ederken devamlı biçim ve renk değiştirme yeteneğindeki sahip olan türleri barındıran alem) alemine taşınmıştır.

İlk kez 1787 yılında Alaman Albrecht Wilhelm Roth tarafından tanımlanan S.fusca türünün bir çok sinonim ismi (aşanlamlı) ve kombinasyonları mevcuttur. Bunlar, Synonyms and Combinations, Stemonitis fusca var. papillosa Meyl., 1935, Stemonitis fusca f. major Rostaf., 1874, Stemonitis fusca f. minor Rostaf., 1874, Stemonitis castillensis T.Macbr., 1893, Stemonitis dictyospora Rostaf., 1874, Stemonitis fusca var. maxima (Schwein.) Torrend, 1908, Trichia nuda var. minor Purton, 1821, Stemonitis nigrescens Rex, 1891, Stemonitis fusca var. pinnata L.F.Celak., 1893, Stemonitis maxima Schwein., 1832, Stemonitis fusca var. nigrescens (Rex) Torrend, 1908, Trichia nuda With., 1792, Stemonitis fusca var. rufescens Lister, 1894, Stemonitis fasciculata Pers. ex J.F.Gmel., 1792 olarak sayılabilir.

Genel Özellikleri: Kahve telekbaş – S.fusca, bir balçık küfü türüdür. Ölü odun üzerinde kümeler halinde meyve verir ve toplam yüksekliği yaklaşık 6-20 mm olan ince saplar üzerinde desteklenen belirgin uzun kahverengi sporangiaları (spor keseleri) vardır.

Plazmodyumları beyazdır. Sporokarpları 6-20 mm boyunda, kahverengi, zarımsı bir hipotallus üzerinde püsküllüdür. Sap siyah, parlak, %20-45 toplam yükseklik. Sporotheca koyu kırmızı-kahverengiye değişen, sporlar döküldükçe soluklaşır. Columella koyu kahverengi veya siyahımsı, neredeyse veya tamamen tepeye ulaşır. Columellaların tüm kısımlarından çıkan kapillitium, serbestçe dallanmış ve anastomozlanmış, nihai dalcıklar birbirine yakın bir yüzey ağında birleşmiştir. Spor kütlesi füskustur. Sporlar menekşe-kahverengi olup, belirgin bir şekilde hassas bir şekilde verrukoz ağsı veya nadiren spinüloz veya papilladır Spor boyutları 7,5-9 µm çapındadır.

Stemonitis fusca
Stemonitis fusca

Yandaki görselde Doğu Baldıran (Ladin benzeri bir ağaç) ağacının (Tsuga canadensis) çürüyen kütüğü üzerinde büyümüş Kahve tellekbaşların fotosu, bizlere gayet enteresan ve değişik gelmiştir.

Stemonitis fusca
S. fusca

Şu anda Protista Aleminde Protozoanlar olarak sınıflandırılmış olsalar da, Slime molds – balçık küflerinin bir zamanlar mantar (Mycetae) olduğu düşünülüyordu. Bunun temel sebebi ise mantar gibi spor keselerinde (sporangia) sporlar üreten canlılardan olmasıydı.

Yalancı ayaklar çıkarmaları ve hareket halinde sürekli biçim ve renk değiştirmeleri (yandaki foto ve galerideki fotolara bakınız) bu canlıları hayli ilginç kılmıştır.

Stemonitis fusca
S.fusca

Ek bilgiler: Kahve telekbaş, çürüyen bitki maddesini yavaş yavaş tüketen çürüyen ahşapta yaşar. Tüm şartlar uygun olduğunda, birbirine kaynaşmış gibi görünen, kabarcık benzeri yapılar oluşur. Bunlar uzun tüpler halinde büyürler. Daha sonra ince tel saplar, tüm yapıyı kaldırarak mümkün olduğunca fazla yükseklik vererek Slime molds sporlarını dağıtabilmesini sağlar. Olgunlaşmaya ulaşırken renk alıntısını önemli ölçüde değiştirecektir. Slime molds olarakta bilinen bu Kahve telekbaşlar üreme aşamasına (eşey olgunluğuna) girdiğinde çok tuhaf ve renkli görünebilirler.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri4 gün ago

Keme Mantarı (Terfezia boudieri)

Asterophora1 hafta ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri2 hafta ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae3 hafta ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae4 hafta ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum1 ay ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis1 ay ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae2 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri2 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae2 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces2 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus2 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus2 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus2 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae2 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus2 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri2 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia2 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae2 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae2 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae3 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus3 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula3 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri3 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe3 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri3 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri3 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae3 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina3 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe3 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista3 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri3 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri3 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe3 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri3 ay ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae3 ay ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae4 ay ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae4 ay ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma4 ay ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia4 ay ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri4 ay ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista4 ay ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri4 ay ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)