Connect with us

Mantar Türleri

Karaoğlan Mantarı (Tricholoma terreum)

Published

on

Tricholoma terreum – Karaoğlan Mantarı

Taksonomi – Bilimsel Sınıflandırma

Alem: Mantarlar- Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales 

Aile: Tricholomataceae

Cins: Tricholoma 

Tür: Tricholoma terreum

Tricholoma terreum – Karaoğlan mantarı, çam ormanlarında gruplar halinde bulunur. Ülkemizin çeşitli bölgelerinde ve Avrupa’da sıkça rastlanan Tricholomataceae ailesine mensup bir türdür. Çok fazla toplayıcılığı yapılmakta olup, köylü pazarlarında da sıkça satılmaktadır. Ancak, son araştırmalara göre (Yenilebilirlik ve Toksisite bölümünde yer verilmiştir), içerisinde bulundurduğu bazı maddelerin Rabdomiyaliz’e sebep olduğu, bu yüzden tüketilmemesi gerektiği söylenmektedir. Avrupa’da Grey Knight (Gri şövalye), ülkemizde de yöresel olarak, Karakız mantarı, karaca mantarı, karacaoğlan, karı koca, garagöce, karagöce, karaoğlan mantarı gibi isimlerle anılır. Biz de Mantarlı Yaşam ailesi olarak bu mantarı, Karaoğlan mantarı ismiyle detaylı inceleyeceğiz;

Şapka: Karaoğlan mantarının şapka çapı, değişik evrelerinde 3-8 cm olarak gözlemlenebilir. Başlangıçta, çan şeklinde yoğun siyah tüyümsü yapı, büyüme evresinde dışbükey olarak açılır. Ergenlik evresinde ise siyah- beyaz çatlaklı yapı merkeze doğru yoğunlaşırken lamellere yaklaştıkça beyaz çerçeve oluşturur. Merkezde umbo olarak tabir ettiğimiz çıkıntı bulunur. Şapka üstü kuru ve keçeleşmiş şekildedir. Şapka eti beyazdır.

Tricholoma terreum
Tricholoma terreum

Lameller: Dikey geniş aralıklı lamellere sahip olup, şapka ile birleşme bölgesinde gövdeye kadar uzanmayan çengelli yapıda kısa lameller bulunur. Başlangıçta temiz, beyaz renkte gözlemlenirken, erginlik evresinde gölgeli beyaz yapıya bürünür.

Tricholoma terreum
Tricholoma terreum

Gövde – Sap: Uzunluk 3-6 cm olarak görülürken, sap çapı 0.5-1.5 cm olarak gözlemlenir. İlk başlarda, sap eti dolu ve sert iken, yaşla beraber boşluklu ve kırılgan yapıya bürünür. Sap, tek parça olup, üzerinde yüzük bulundurmaz, volvası yoktur.

Tricholoma terreum
Tricholoma terreum

Koku: Toprak kokusu vardır.

Spor Baskısı: Spor rengi beyazdır.

Habitat: Genelde karaçam ( Pinus nigra) ormanlarında sık karşılaşılmasına rağmen, diğer iğne yapraklı, meşe karışık ormanlarda, ve ladin ormanlarında görülebilir. Genel dağılım alanı Türkiyenin çeşitli bölgeleri olmasına rağmen, Batı Karadeniz Bölgesinde, özellikle Kastamonu ve çevresinde çok sık karşılaşılan bir türdür.

Mevsim: Sonbahar.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Halen çoğu kaynakta iyi yenilebilir tür olarak geçmesine rağmen, üzerindeki tartışmalar devam etmektedir. 2014 yılında (X Yin  ve ark. ,  Chem. – EUR. J. , 2014,  20 , 7001 (DOI: 10.1002 / chem.201400226 ) Çin’de görülen vakalar üzerine yaptıkları araştırmalarda, zehirlenme vakalarına sebep olan mantar türünün zehirli Tricholoma equestre olabileceğini, Tricholoma terreumun da sorumlu madde saponaceolide barındırdığını, ancak saponaceolide hücre yapısının Tricholoma equestre’de bulunan toksik maddeden farklı olduğunu tespit etmişlerdir. Zehirlenme yaşayan hastaların Tricholoma terreum tükettiğini bildirmesine rağmen zehirli Tricholoma equestre ile karışık tüketim yapmış olabilecekleri de değerlendirilmektedir. Yapılan çalışmaların devamında Tricholoma terreumdan 15 adet triterpenoid, terreolid ve saponaseolid maddeleri, 88.3 ve 63.7 mg / kg miktarında farelere enjekte edilmiş ve ölümlerine sebep olmuştur. Sonuç olarak Her ne kadar Tricholoma equestre kadar vaka görülmese de, içerisinde ihtiva ettikleri toksik maddelerin benzer yapılarda olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, daha yeni araştırmalardan, yalnızca anormal miktarda Tricholoma mantarının rabdomiyolizi tetikleyebileceği ve bireysel bir reaksiyon olmadığı sürece yaklaşık 200 g mantarın normal tüketiminin güvenli olduğu ortaya çıkmıştır. Doğada nice lezzetli türler olduğu ve doğal mantarları tüketmenin şakası olmadığı ve elde edilen sonuçlar çerçevesinde halen tartışmalı olan bu türü biz, Mantarlı Yaşam ailesi olarak bu mantarın sakıncalı ve zehirli bir tür olarak görülmesini tavsiye ediyor ve kesinlikle tüketilmemesini öneriyoruz.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Tricholoma terreum
Tricholoma terreum
Tricholoma terreum
Tricholoma terreum
Foto: Şahin Dönmez-Büyükdüz/Karabük

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Bu makalenin yazılmasında destek olan başta Şahin Dönmez ve Naim Güleç hocamıza ve Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri4 gün ago

Keme Mantarı (Terfezia boudieri)

Asterophora2 hafta ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri2 hafta ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae3 hafta ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae4 hafta ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum1 ay ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis1 ay ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae2 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri2 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae2 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces2 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus2 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus2 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus2 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae2 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus2 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri2 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia2 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae2 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae2 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae3 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus3 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula3 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri3 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe3 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri3 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri3 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae3 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina3 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe3 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista3 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri3 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri3 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe3 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri3 ay ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae3 ay ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae4 ay ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae4 ay ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma4 ay ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia4 ay ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri4 ay ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista4 ay ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri4 ay ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)