Connect with us

Mantar Türleri

Karaoğlan Mantarı (Tricholoma terreum)

Published

on

Tricholoma terreum – Karaoğlan Mantarı

Taksonomi – Bilimsel Sınıflandırma

Alem: Mantarlar- Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales 

Aile: Tricholomataceae

Cins: Tricholoma 

Tür: Tricholoma terreum

Tricholoma terreum – Karaoğlan mantarı, çam ormanlarında gruplar halinde bulunur. Ülkemizin çeşitli bölgelerinde ve Avrupa’da sıkça rastlanan Tricholomataceae ailesine mensup bir türdür. Çok fazla toplayıcılığı yapılmakta olup, köylü pazarlarında da sıkça satılmaktadır. Ancak, son araştırmalara göre (Yenilebilirlik ve Toksisite bölümünde yer verilmiştir), içerisinde bulundurduğu bazı maddelerin Rabdomiyaliz’e sebep olduğu, bu yüzden tüketilmemesi gerektiği söylenmektedir. Avrupa’da Grey Knight (Gri şövalye), ülkemizde de yöresel olarak, Karakız mantarı, karaca mantarı, karacaoğlan, karı koca, garagöce, karagöce, karaoğlan mantarı gibi isimlerle anılır. Biz de Mantarlı Yaşam ailesi olarak bu mantarı, Karaoğlan mantarı ismiyle detaylı inceleyeceğiz;

Şapka: Karaoğlan mantarının şapka çapı, değişik evrelerinde 3-8 cm olarak gözlemlenebilir. Başlangıçta, çan şeklinde yoğun siyah tüyümsü yapı, büyüme evresinde dışbükey olarak açılır. Ergenlik evresinde ise siyah- beyaz çatlaklı yapı merkeze doğru yoğunlaşırken lamellere yaklaştıkça beyaz çerçeve oluşturur. Merkezde umbo olarak tabir ettiğimiz çıkıntı bulunur. Şapka üstü kuru ve keçeleşmiş şekildedir. Şapka eti beyazdır.

Tricholoma terreum
Tricholoma terreum

Lameller: Dikey geniş aralıklı lamellere sahip olup, şapka ile birleşme bölgesinde gövdeye kadar uzanmayan çengelli yapıda kısa lameller bulunur. Başlangıçta temiz, beyaz renkte gözlemlenirken, erginlik evresinde gölgeli beyaz yapıya bürünür.

Tricholoma terreum
Tricholoma terreum

Gövde – Sap: Uzunluk 3-6 cm olarak görülürken, sap çapı 0.5-1.5 cm olarak gözlemlenir. İlk başlarda, sap eti dolu ve sert iken, yaşla beraber boşluklu ve kırılgan yapıya bürünür. Sap, tek parça olup, üzerinde yüzük bulundurmaz, volvası yoktur.

Tricholoma terreum
Tricholoma terreum

Koku: Toprak kokusu vardır.

Spor Baskısı: Spor rengi beyazdır.

Habitat: Genelde karaçam ( Pinus nigra) ormanlarında sık karşılaşılmasına rağmen, diğer iğne yapraklı, meşe karışık ormanlarda, ve ladin ormanlarında görülebilir. Genel dağılım alanı Türkiyenin çeşitli bölgeleri olmasına rağmen, Batı Karadeniz Bölgesinde, özellikle Kastamonu ve çevresinde çok sık karşılaşılan bir türdür.

Mevsim: Sonbahar.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Halen çoğu kaynakta iyi yenilebilir tür olarak geçmesine rağmen, üzerindeki tartışmalar devam etmektedir. 2014 yılında (X Yin  ve ark. ,  Chem. – EUR. J. , 2014,  20 , 7001 (DOI: 10.1002 / chem.201400226 ) Çin’de görülen vakalar üzerine yaptıkları araştırmalarda, zehirlenme vakalarına sebep olan mantar türünün zehirli Tricholoma equestre olabileceğini, Tricholoma terreumun da sorumlu madde saponaceolide barındırdığını, ancak saponaceolide hücre yapısının Tricholoma equestre’de bulunan toksik maddeden farklı olduğunu tespit etmişlerdir. Zehirlenme yaşayan hastaların Tricholoma terreum tükettiğini bildirmesine rağmen zehirli Tricholoma equestre ile karışık tüketim yapmış olabilecekleri de değerlendirilmektedir. Yapılan çalışmaların devamında Tricholoma terreumdan 15 adet triterpenoid, terreolid ve saponaseolid maddeleri, 88.3 ve 63.7 mg / kg miktarında farelere enjekte edilmiş ve ölümlerine sebep olmuştur. Sonuç olarak Her ne kadar Tricholoma equestre kadar vaka görülmese de, içerisinde ihtiva ettikleri toksik maddelerin benzer yapılarda olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, daha yeni araştırmalardan, yalnızca anormal miktarda Tricholoma mantarının rabdomiyolizi tetikleyebileceği ve bireysel bir reaksiyon olmadığı sürece yaklaşık 200 g mantarın normal tüketiminin güvenli olduğu ortaya çıkmıştır. Doğada nice lezzetli türler olduğu ve doğal mantarları tüketmenin şakası olmadığı ve elde edilen sonuçlar çerçevesinde halen tartışmalı olan bu türü biz, Mantarlı Yaşam ailesi olarak bu mantarın sakıncalı ve zehirli bir tür olarak görülmesini tavsiye ediyor ve kesinlikle tüketilmemesini öneriyoruz.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Tricholoma terreum
Tricholoma terreum
Tricholoma terreum
Tricholoma terreum
Foto: Şahin Dönmez-Büyükdüz/Karabük

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Bu makalenin yazılmasında destek olan başta Şahin Dönmez ve Naim Güleç hocamıza ve Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Cortinariaceae23 saat ago

Öcü Örümcekmantarı (Cortinarius cinnabarinus)

Basında Mantar2 gün ago

Tayvan’da Bulunan Büyüleyici Mantar

Hypsizygus6 gün ago

Kırkkafa Mantarı (Hypsizygus ulmarius)

Hygrocybe1 hafta ago

Has Mummantarı (Hygrocybe acutoconica)

Mantar Türleri1 hafta ago

Yumurtamantarı (Volvariella volvacea)

Gomphaceae1 hafta ago

Saçaktellicesi Mantarı (Ramaria stricta)

Calocybe2 hafta ago

Arı Çobandamı Mantarı (Calocybe ionides)

Mantar Türleri2 hafta ago

Ağulu Morsarı Mantarı (Tricholomopsis decora)

Geoglossaceae2 hafta ago

Tüylü Karakaşık Mantarı (Trichoglossum hirsutum)

Amaurochaetaceae3 hafta ago

Kara Nazlıbaş Mantarı (Comatrichia nigra)

Favolaschia3 hafta ago

Portakal Gözenekli Mantar (Favolaschia calocera)

Hygrocybe3 hafta ago

Sarı Mummantarı (Hygrocybe ceracea)

Cortinariaceae1 ay ago

Üç Örümcekmantarı (Cortinarius trivialis)

Stereum hirsutum
Mantar Türleri1 ay ago

Kıllı Katmantarı (Stereum hirsutum)

Mantar Türleri2 ay ago

Sık Ağulumantar (Omphalotus illudens)

Mantar Türleri2 ay ago

Fırfırlı Tubarya Mantarı (Tubaria furfuracea)

Mantar Türleri2 ay ago

Kanlı Kirmit Mantarı (Russula torulosa)

Mantar Türleri2 ay ago

Altınpelte Mantarı (Tremella aurantia)

Mantar Türleri2 ay ago

Yaş Ağulumantar (Omphalotus olivascens)

Mantar Türleri2 ay ago

Maral Kirmit (Russula sardonia)

Agaricaceae2 ay ago

Kahve Pullu (Lepiota castanea)

Clavariadelphaceae2 ay ago

Haşmetli Topuzmantarı (Clavariadelphus pistillaris)

Mantar Türleri2 ay ago

Göl Süngermantarı (Suillus lakei)

Anthracobia2 ay ago

Zennezili Mantarı (Anthracobia melaloma)

Mantar Türleri2 ay ago

Gavur Süngermantarı (Suillus bellinii)

Agaricaceae2 ay ago

Ağulu Kum Pullusu (Lepiota brunneolilacea)

Amanita2 ay ago

Zarlıçanak Mantarı (Amanita submembranacea)

Hydnaceae2 ay ago

Royal Sığır Dili Mantarı (Hydnum reginae)

Mantar Türleri2 ay ago

Parlak Kirmit Mantarı (Russula graveolens)

Bolbitiaceae2 ay ago

Dönşapka Mantarı (Panaeolina foenisecii) 

Mantar Türleri3 ay ago

Ecel Kirmiti (Russula subnigricans)

Agaricaceae3 ay ago

Deli Pullu Mantar (Lepiota subincarnata)

Mantar Türleri3 ay ago

Alagöz Kirmiti (Russula integra)

Gerronema3 ay ago

Takah Mantarı (Gerronema nemorale)

Mantar Türleri3 ay ago

Pullukarakız (Tricholoma atrosquamosum)

Mantar Türleri3 ay ago

Başlı Kukulcuk Mantarı (Mycena leptocephala)

Leucocoprinus3 ay ago

Sarı Şalvarlı Mantar (Leucocoprinus birnbaumii)

Lactarius3 ay ago

Melez Sütlüce Mantarı (Lactarius chelidonium)

Mantar Türleri3 ay ago

Vellinga Çıtkırdısı (Pluteus vellingae)

Agaricaceae3 ay ago

Şiş Poslak Mantarı (Lycoperdon umbrinum)

Agaricaceae3 ay ago

Chlorophyllum hortense – Sapıkızaran Şemsiye Mantarı

Mantar Türleri3 ay ago

Russula mustelina – Russet Kirmit

Mantar Türleri3 ay ago

Defne Mantarı (Pluteus lauracearum)

Lactarius3 ay ago

Acısütlüce Mantarı (Lactarius acris)