Connect with us

Amanita

Sakallı Mantar (Amanita ovoidea)

Published

on

Sakallı mantar-Amanita ovoidea

Taksonomi- Bilimsel Sınıflandırma

Alem: Mantarlar- Fungi 

Bölüm: Basidiomycota  

Sınıf: Agaricomycetes  

Takım: Agaricales

Aile:  Amanitaceae

Cins: Amanita

Tür: Amanita ovoidea

Sakallı mantar-Amanita ovoidea ; Avrupa beyaz yumurtası (European white egg), Sakallı amanita (Bearded amanita) gibi isimler ile bilinen Amanitaceae familyasından bir mantar türüdür. Genellikle kremsi, büyük ve beyaz renkli bir mantardır. Avrupa’ya özgüdür, Akdeniz bölgesindeki düzlüklerde ve dağlarda bulunur.  

İlk olarak 1788’de Fransız botanikçi-mikolog Jean Baptiste Francois Bulliard tarafından tanımlandı ve Agaricus ovoideus adı verildi. Daha sonra Lucien Quelet tarafından Amanita cinsine aktarıldı ve şimdiki ismi olan Amanita ovoidea olarak güncellendi. Bazı yetkililer Amanita ovoidea’yı Amanita cinsinin Amidella olarak bilinen bir alt bölümüne yerleştirirler.

Özellikle Türkiye’de tüketilmektedir. Lakin aşırı benzeri olan Amanita proxima (Yumurta Kafa amanita) ile karıştırılıp bir çok zehirlenme vakasına neden olmuştur. Mantar avcıları için bu hata, ölümcül olabilecek böbrek hasarına veya uzun süreli sancılı tedavilere neden olur.

Mantarlı yaşam ailesi olarak bu türü; ”Sakallı mantar” adı altında inceleyeceğiz.

Şapka : Sakallı mantarın şapkası 8 ila 25 cm çapındadır. İlk başlarda uzun süre kapalı kalır,  yaşlandıkça geniş biçimde dışbükey (nadiren tamamen düzleşir), beyaz veya krem ​​rengi ayrıca pürüzsüzdür. Lamelleri örten peçe kırıldığında, şapka kenarlarından tül şeklinde sarkar. Et rengi beyazdır.

Sakallı mantar-Amanita ovoidea

Lameller : Beyaz, serbest ve sıktır. Yaş ile birlikte pembemsi bir renk alır.

Sakallı mantar-Amanita ovoidea
Sakallı mantar-Amanita ovoidea

Gövde-sap : 8 ila 15 cm boyunda, 2 cm çapında olup, pullar ile kaplı ve beyazdır. Tabana doğru kalınlaşır. Başka Amanita’larda sabit olan yüzük o kadar kalın ve yumuşaktır ki bıçakla yayılabilir. Lifli sap kesildiğinde beyaz kalır, değişmez. Kökte, ilk evrelerde kapağa kadar uzanan güçlü, beyaz veya kızılımsı volva bulunur.

Sakallı mantar-Amanita ovoidea
Sakallı mantar-Amanita ovoidea

Koku-tat : Olgunlaştığında hafif tatlı bir kokusu vardır. Köygöçüren ( Deathcap) veya Ölüm meleği(Angel of Death ) ile kolayca karışabileceğinden ölecek kadar aç değilseniz tatmanızı tavsiye etmiyoruz.

Spor Baskısı : Spor baskısı beyaz renkli olup, geniş olarak elipsoid, 10–12 x 6.5–7.5μm boyutlarındadır.

Habitat : Yaprak döken veya iğne yapraklı ağaçlar ile ektomikorizal yaşam sürer. Özellikle meşe ağaçlarının altında, alkali toprakta bulunur.

Mevsim : Türkiye ikliminde Ağustos-Aralık ayları arasında gözlemlenir.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Amanita ovoidea’nın yenilebilirliği şüphelidir. Bazı mantar kitaplarında “yenilebilir”, diğerlerinde “zehirli” olarak bildirilmiştir. Kolaylıkla diğer tüm beyaz, ölümcül zehirli türler ile karışabilir. Amanita virosa, Amanita verna özellikle de Amanita proxima ile aşırı benzerdir.

Her ne kadar memleketimizin tüketilen ve yenilebilir mantar türleri arasında yer aldığı bildirilse de, bizler ”Mantarlı Yaşam” ailesi olarak proxima ile karıştırılıp yendiğine ve sonucun ciddi zehirlenmelere neden olduğuna şahit olduk. Amanita proxima’nın, nadir bulunduğu için yeteri kadar önemsenmediği kanısındayız. Okurlarımıza ikisinin arasındaki en bariz farklardan birinin proxima’nın volvasında bulunan pas lekesi olduğunu hatırlatır, her ne pahasına olursa olsun bunun kesin bir tanı olmadığını belirtiriz.

Son zamanlarda İtalya’daki bir zehirlenme vakasının ardından Amanita ovoidea  konusunda şüpheler ortaya çıkmıştır.

Dip not : Sitemizde yazılanlar, sadece bilgilendirme amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere dayanarak mantar toplamayınız ve tüketmeyiniz.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Clitocybaceae2 gün ago

Sünük Hunimantarı (Clitocybe vibecina)

Boletaceae4 gün ago

Süngertop Mantarı (Wakefieldia macrospora)

Aspergillaceae6 gün ago

Mavi Küf Mantarı (Penicillium italicum)

Boletaceae1 hafta ago

Sahte Çörek Mantarı (Boletus huronensis)

Mantar Türleri2 hafta ago

Tepeli Paraşüt Mantarı (Marasmius collinus)

Gloeophyllaceae2 hafta ago

Kokulu Kütüktereği Mantarı (Gloeophyllum odoratum)

Boletaceae3 hafta ago

Kuzumantarı (Neoboletus eryhtropus)

Bjerkandera3 hafta ago

Kandermantarı (Bjerkandera adusta)

Mantar Türleri3 hafta ago

Ak Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia armatospora)

Mantar Türleri4 hafta ago

Keme Mantarı (Terfezia boudieri)

Asterophora1 ay ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri1 ay ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae1 ay ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae2 ay ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum2 ay ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis2 ay ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae2 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri2 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae3 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces3 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus3 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus3 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus3 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae3 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus3 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri3 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia3 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae3 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae3 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae3 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus3 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula3 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri4 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe4 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri4 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri4 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae4 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina4 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe4 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista4 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri4 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri4 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe4 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)