Connect with us

Amanita

Sakallı Mantar (Amanita ovoidea)

Published

on

Sakallı mantar-Amanita ovoidea

Taksonomi- Bilimsel Sınıflandırma

Alem: Mantarlar- Fungi 

Bölüm: Basidiomycota  

Sınıf: Agaricomycetes  

Takım: Agaricales

Aile:  Amanitaceae

Cins: Amanita

Tür: Amanita ovoidea

Sakallı mantar-Amanita ovoidea ; Avrupa beyaz yumurtası (European white egg), Sakallı amanita (Bearded amanita) gibi isimler ile bilinen Amanitaceae familyasından bir mantar türüdür. Genellikle kremsi, büyük ve beyaz renkli bir mantardır. Avrupa’ya özgüdür, Akdeniz bölgesindeki düzlüklerde ve dağlarda bulunur.  

İlk olarak 1788’de Fransız botanikçi-mikolog Jean Baptiste Francois Bulliard tarafından tanımlandı ve Agaricus ovoideus adı verildi. Daha sonra Lucien Quelet tarafından Amanita cinsine aktarıldı ve şimdiki ismi olan Amanita ovoidea olarak güncellendi. Bazı yetkililer Amanita ovoidea’yı Amanita cinsinin Amidella olarak bilinen bir alt bölümüne yerleştirirler.

Özellikle Türkiye’de tüketilmektedir. Lakin aşırı benzeri olan Amanita proxima (Yumurta Kafa amanita) ile karıştırılıp bir çok zehirlenme vakasına neden olmuştur. Mantar avcıları için bu hata, ölümcül olabilecek böbrek hasarına veya uzun süreli sancılı tedavilere neden olur.

Mantarlı yaşam ailesi olarak bu türü; ”Sakallı mantar” adı altında inceleyeceğiz.

Şapka : Sakallı mantarın şapkası 8 ila 25 cm çapındadır. İlk başlarda uzun süre kapalı kalır,  yaşlandıkça geniş biçimde dışbükey (nadiren tamamen düzleşir), beyaz veya krem ​​rengi ayrıca pürüzsüzdür. Lamelleri örten peçe kırıldığında, şapka kenarlarından tül şeklinde sarkar. Et rengi beyazdır.

Sakallı mantar-Amanita ovoidea

Lameller : Beyaz, serbest ve sıktır. Yaş ile birlikte pembemsi bir renk alır.

Sakallı mantar-Amanita ovoidea
Sakallı mantar-Amanita ovoidea

Gövde-sap : 8 ila 15 cm boyunda, 2 cm çapında olup, pullar ile kaplı ve beyazdır. Tabana doğru kalınlaşır. Başka Amanita’larda sabit olan yüzük o kadar kalın ve yumuşaktır ki bıçakla yayılabilir. Lifli sap kesildiğinde beyaz kalır, değişmez. Kökte, ilk evrelerde kapağa kadar uzanan güçlü, beyaz veya kızılımsı volva bulunur.

Sakallı mantar-Amanita ovoidea
Sakallı mantar-Amanita ovoidea

Koku-tat : Olgunlaştığında hafif tatlı bir kokusu vardır. Köygöçüren ( Deathcap) veya Ölüm meleği(Angel of Death ) ile kolayca karışabileceğinden ölecek kadar aç değilseniz tatmanızı tavsiye etmiyoruz.

Spor Baskısı : Spor baskısı beyaz renkli olup, geniş olarak elipsoid, 10–12 x 6.5–7.5μm boyutlarındadır.

Habitat : Yaprak döken veya iğne yapraklı ağaçlar ile ektomikorizal yaşam sürer. Özellikle meşe ağaçlarının altında, alkali toprakta bulunur.

Mevsim : Türkiye ikliminde Ağustos-Aralık ayları arasında gözlemlenir.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Amanita ovoidea’nın yenilebilirliği şüphelidir. Bazı mantar kitaplarında “yenilebilir”, diğerlerinde “zehirli” olarak bildirilmiştir. Kolaylıkla diğer tüm beyaz, ölümcül zehirli türler ile karışabilir. Amanita virosa, Amanita verna özellikle de Amanita proxima ile aşırı benzerdir.

Her ne kadar memleketimizin tüketilen ve yenilebilir mantar türleri arasında yer aldığı bildirilse de, bizler ”Mantarlı Yaşam” ailesi olarak proxima ile karıştırılıp yendiğine ve sonucun ciddi zehirlenmelere neden olduğuna şahit olduk. Amanita proxima’nın, nadir bulunduğu için yeteri kadar önemsenmediği kanısındayız. Okurlarımıza ikisinin arasındaki en bariz farklardan birinin proxima’nın volvasında bulunan pas lekesi olduğunu hatırlatır, her ne pahasına olursa olsun bunun kesin bir tanı olmadığını belirtiriz.

Son zamanlarda İtalya’daki bir zehirlenme vakasının ardından Amanita ovoidea  konusunda şüpheler ortaya çıkmıştır.

Dip not : Sitemizde yazılanlar, sadece bilgilendirme amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere dayanarak mantar toplamayınız ve tüketmeyiniz.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri13 saat ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri2 gün ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe2 gün ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri4 gün ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae5 gün ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae1 hafta ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae2 hafta ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma2 hafta ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia2 hafta ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri2 hafta ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista3 hafta ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri3 hafta ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)

Galerina3 hafta ago

Benli Galerina (Galerina graminea)

Inocybaceae3 hafta ago

Yıldızkümbet Mantarı (Inocybe asterospora)

Mantar Türleri3 hafta ago

Huş Kirmiti (Russula betularum)

Clitopilus4 hafta ago

Çukur Unmantarı (Clitopilus cystidiatus)

Infundibulicybe4 hafta ago

Akdeniz Ebişkesi (Infundibulicybe mediterranea)

Lentinus1 ay ago

Saçaklı Kaplanmantarı (Lentinus crinitus)

Cortinariaceae1 ay ago

Tüy Örümcekmantarı (Cortinarius glaucopus)

Auriculariaceae1 ay ago

Kıvrık Karabeyin Mantarı (Exidia glandulosa)

Agaricaceae1 ay ago

Sarı Kirpik Mantarı (Floccularia luteovirens)

Fomitiporia1 ay ago

Robust Braket Mantarı (Fomitiporia robusta) 

Mantar Türleri1 ay ago

Yoz Cüceyelpaze Mantarı (Sarcomyxa serotina)

Boletaceae1 ay ago

Biberlibolet (Chalciporus piperatus)

Amanitaceae1 ay ago

Ak Sümüklükafa Mantarı (Zhuliangomyces illinitus)

Camillea2 ay ago

Sigara İzmariti Mantarı (Camillea leprieurii)

Mantar Türleri2 ay ago

İçikınalı Mantar (Melastiza chateri)

Crepidotaceae2 ay ago

Acur Ayaksız Mantarı (Crepidotus mollis)

Lyophyllaceae2 ay ago

Sütperisi Mantarı (Ossicaulis lignatilis)

Mantar Türleri2 ay ago

Yersakalı Mantarı (Pterula multifida)

Lenzites2 ay ago

Lamelli Huş Poliporu (Lenzites betulinus)

Armillaria2 ay ago

Hardal Balmantarı (Armillaria sinapina)

Entolomataceae2 ay ago

Öz Narinşapka Mantarı (Rhodocybe asyae)

Bankeraceae2 ay ago

Kabukağlayan Mantarı (Hydnellum concrescens)

Entolomataceae2 ay ago

Has Narinşapka Mantarı (Rhodocybe asanii)

Albatrellaceae2 ay ago

Gönmantarı (Scutiger pes-caprae)

Mantar Türleri2 ay ago

Peslivan Mantarı (Pseudoclitocybe cyathiformis)

Agaricaceae3 ay ago

Çakalosuruğu Mantarı (Lycoperdon excipuliforme)

Mantar Türleri3 ay ago

Akkarakız Mantarı (Tricholoma album)

Amanita3 ay ago

İrisiğilli Kese Mantarı (Amanita magniverrucata)

Amanitaceae3 ay ago

Başlı Duvakluca Mantarı (Saproamanita codinae)

Cortinariaceae3 ay ago

Vişne Örümcekmantarı (Cortinarius violaceus)

Mutinus3 ay ago

Kızıl Kokarboynuz Mantarı (Mutinus ravenelii)

Amanita3 ay ago

Şampanyakese Mantarı (Amanita crenulata)