Connect with us

Clathrus

Şeytanın parmakları mantarı (Clathrus archeri)

Published

on

Clathrus archeri – Devil’s fingers


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Phallales

Aile: Phallaceae

Cins: Clathrus

Tür: Clathrus archeri

Clathrus archeri yaygın olarak Şeytanın Parmakları (Devil’s Fingers) olarak bilinir. Ayrıca, Octopus stinkhorn (Ahtapot Mantarı) , Squidward mushroom ismi ile de kaynaklarda geçmektedir. Biz Mantarlı Yaşam ailesi olarak bu olağanüstü türü İngilizceden direk çevirisi ile Şaytanın parmakları mantarı olarak inceleyeceğiz.

İlk olarak 1860 yılında İngiliz mikolog Miles Joseph Berkeley bu türü tanımladı ve ona bilimsel Lysurus archeri adını verdi, böylece bazionimini kurdu. Bu nadir (Avrupa’da) mantar, İngiliz mikolog Donald Malcolm Dring (1932-1978) tarafından Clathraceae familyası hakkındaki 1980 monografisinde Clathrus cinsine taşındığında, adı Clathrus archeri oldu.

Clathrus archeri’nin eşanlamlıları arasında Aseroë rubra sensu auct (bazı kaynaklarda) ve Anthurus archeri , Lysurus archeri bulunur.

Genel Özellikleri: Clathrus archeri çarpıcı ve ürkütücü görüntüsü ile çok ilginç bir mantardır ve Birinci Dünya Savaşı’nın (1914) başlangıcında anavatanı Avustralya veya Yeni Zelanda’dan Avrupa’ya taşındığı sanılmaktadır.

Clathrus archeri
Clathrus archeri

Clathrus archeri’nin topu (yumurta hali), yumurtasını kırmadan önce tipik olarak 2 ila 3 cm çapındadır, kabarmış bir yumurtadan, başlangıçta dik ve tepeye bağlı dört ila yedi uzun ince kol oluşturarak çıkar. Kollar daha sonra, koyu zeytin rengi sporlar içeren bir gleba ile kaplı pembemsi kırmızı bir iç kısmı ortaya çıkarmak için açılır. Beyaz dokunaçları veya kolları olan bir alba alt türünün, Batı Ghats, Kerala, Hindistan’daki Shola Ormanlarından bildirilmiştir.

Clathrus archeri
Clathrus archeri

Gövde-Sap: Şeytanın parmakları mantarının kolları dikey olarak ortaya çıkar ve daha sonra yayılır, bu da gleba’yı böcekler için erişilebilir hale getirir, bu sayede sporlar dağıtılır. 4 ila 6 (istisnai olarak 8) kavisli kırmızımsı büyük kolları, üst yüzeyinde kokulu bir gleba ile kaplanmıştır. Denizyıldızı benzeri bir mantar gövdesi, olgun örneklerde tipik olarak 20 cm genişliğinde ve kolları ise kavisli ve 10 cm kadar olabilmektedir. Mantarın kollarındaki bu parlak kırmızı renk, bu olağanüstü türün tanımlanmasını oldukça kolaylaştırır.

Foto: Tezcan Pulat
Clathrus archeri

Koku: Çürüyen eti anımsatan güçlü, hoş olmayan leş kokusu mevcuttur. Mantarın yumurta aşamasında belirgin bir tadının olmadığı bildirilmiş iken, olgun örneklerinin tadı hakkında hiçbir veriye rastlanılmamaktadır.

Spor Baskısı:  Elipsoidal ve pürüzsüz görünümlü sporları 3.5-6 x 1.5-2µm boyutlarındadır. Spor baskısı rengi zeytin kahverengisidir.             

Habitat: Şeytanın parmakları mantarı Saprotrofik (Saprotrophic) bir mantardır ve çoğunlukla ağaçların ve çalıların altındaki yaprak döküntülerinde bulunurlar. Ayrıca son yıllarda, parklarda ve bahçelerde ağaç kabuğu yani yonga ve malçlar üzerinde sıkça rastlanılan bir türdür.

Mevsim: Yaz başından Kış başına kadar görülür. Yoğun olarak Ağustos, Eylül ve Ekim aylarında bulunur.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Diğer kokuşmuş mantar türlerinde olduğu gibi, bu mantarında toksik yani zehirli bir tür olduğu kanıtlanmamıştır, ancak şüpheli tür olarak bildirilmiştir. Yaydığı aşırı kötü pis kokusuna katlanılabilse dahi, riskli bir mantar olduğu akıldan çıkarılmamalıdır. Kaynaklarda Phallus ve Clathrus türlerinin yumurta formlarının yenilebilir olduğu bildirilmiştir.

Ek bilgiler: Bu mantara benzeyen karıştırılması muhtemel olan tek tür aynı aileden, aynı cinse mensup Clathrus ruber yani Yılan Kafesi-Kırmızı Kafes Mantarıdır. Aynı aileden, fakat farklı bir cinse mensup olan Aseroe rubra (the anemone stinkhorn, sea anemone fungus and starfish fungus) yani Denizyıldızı mantarına da az da olsa benzediği bildirilmiştir.

Türkiye Mantarları Listesi (Aralık 2020) kitabında henüz kaydı olmamasına rağmen Türkiye’de Batı Karadeniz Bölgemizde, örneklerine mantar avcılarımız tarafından rastlanıldığı bildirilmiştir.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri için  Türkiye’nin Mantar Avcıları Facebook sitemizi de ziyaret edebilirsiniz. Sitemizde emeği olan herkese ve kapak fotoğrafı için Zonguldak Karadeniz Ereğli’den Tezcan Pulat kardeşimize çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri15 saat ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri2 gün ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe2 gün ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri4 gün ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae5 gün ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae1 hafta ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae2 hafta ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma2 hafta ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia2 hafta ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri3 hafta ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista3 hafta ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri3 hafta ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)

Galerina3 hafta ago

Benli Galerina (Galerina graminea)

Inocybaceae3 hafta ago

Yıldızkümbet Mantarı (Inocybe asterospora)

Mantar Türleri3 hafta ago

Huş Kirmiti (Russula betularum)

Clitopilus4 hafta ago

Çukur Unmantarı (Clitopilus cystidiatus)

Infundibulicybe4 hafta ago

Akdeniz Ebişkesi (Infundibulicybe mediterranea)

Lentinus1 ay ago

Saçaklı Kaplanmantarı (Lentinus crinitus)

Cortinariaceae1 ay ago

Tüy Örümcekmantarı (Cortinarius glaucopus)

Auriculariaceae1 ay ago

Kıvrık Karabeyin Mantarı (Exidia glandulosa)

Agaricaceae1 ay ago

Sarı Kirpik Mantarı (Floccularia luteovirens)

Fomitiporia1 ay ago

Robust Braket Mantarı (Fomitiporia robusta) 

Mantar Türleri1 ay ago

Yoz Cüceyelpaze Mantarı (Sarcomyxa serotina)

Boletaceae1 ay ago

Biberlibolet (Chalciporus piperatus)

Amanitaceae1 ay ago

Ak Sümüklükafa Mantarı (Zhuliangomyces illinitus)

Camillea2 ay ago

Sigara İzmariti Mantarı (Camillea leprieurii)

Mantar Türleri2 ay ago

İçikınalı Mantar (Melastiza chateri)

Crepidotaceae2 ay ago

Acur Ayaksız Mantarı (Crepidotus mollis)

Lyophyllaceae2 ay ago

Sütperisi Mantarı (Ossicaulis lignatilis)

Mantar Türleri2 ay ago

Yersakalı Mantarı (Pterula multifida)

Lenzites2 ay ago

Lamelli Huş Poliporu (Lenzites betulinus)

Armillaria2 ay ago

Hardal Balmantarı (Armillaria sinapina)

Entolomataceae2 ay ago

Öz Narinşapka Mantarı (Rhodocybe asyae)

Bankeraceae2 ay ago

Kabukağlayan Mantarı (Hydnellum concrescens)

Entolomataceae2 ay ago

Has Narinşapka Mantarı (Rhodocybe asanii)

Albatrellaceae2 ay ago

Gönmantarı (Scutiger pes-caprae)

Mantar Türleri2 ay ago

Peslivan Mantarı (Pseudoclitocybe cyathiformis)

Agaricaceae3 ay ago

Çakalosuruğu Mantarı (Lycoperdon excipuliforme)

Mantar Türleri3 ay ago

Akkarakız Mantarı (Tricholoma album)

Amanita3 ay ago

İrisiğilli Kese Mantarı (Amanita magniverrucata)

Amanitaceae3 ay ago

Başlı Duvakluca Mantarı (Saproamanita codinae)

Cortinariaceae3 ay ago

Vişne Örümcekmantarı (Cortinarius violaceus)

Mutinus3 ay ago

Kızıl Kokarboynuz Mantarı (Mutinus ravenelii)

Amanita3 ay ago

Şampanyakese Mantarı (Amanita crenulata)