Connect with us

Clathrus

Şeytanın parmakları mantarı (Clathrus archeri)

Published

on

Clathrus archeri – Devil’s fingers


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Phallales

Aile: Phallaceae

Cins: Clathrus

Tür: Clathrus archeri

Clathrus archeri yaygın olarak Şeytanın Parmakları (Devil’s Fingers) olarak bilinir. Ayrıca, Octopus stinkhorn (Ahtapot Mantarı) , Squidward mushroom ismi ile de kaynaklarda geçmektedir. Biz Mantarlı Yaşam ailesi olarak bu olağanüstü türü İngilizceden direk çevirisi ile Şaytanın parmakları mantarı olarak inceleyeceğiz.

İlk olarak 1860 yılında İngiliz mikolog Miles Joseph Berkeley bu türü tanımladı ve ona bilimsel Lysurus archeri adını verdi, böylece bazionimini kurdu. Bu nadir (Avrupa’da) mantar, İngiliz mikolog Donald Malcolm Dring (1932-1978) tarafından Clathraceae familyası hakkındaki 1980 monografisinde Clathrus cinsine taşındığında, adı Clathrus archeri oldu.

Clathrus archeri’nin eşanlamlıları arasında Aseroë rubra sensu auct (bazı kaynaklarda) ve Anthurus archeri , Lysurus archeri bulunur.

Genel Özellikleri: Clathrus archeri çarpıcı ve ürkütücü görüntüsü ile çok ilginç bir mantardır ve Birinci Dünya Savaşı’nın (1914) başlangıcında anavatanı Avustralya veya Yeni Zelanda’dan Avrupa’ya taşındığı sanılmaktadır.

Clathrus archeri
Clathrus archeri

Clathrus archeri’nin topu (yumurta hali), yumurtasını kırmadan önce tipik olarak 2 ila 3 cm çapındadır, kabarmış bir yumurtadan, başlangıçta dik ve tepeye bağlı dört ila yedi uzun ince kol oluşturarak çıkar. Kollar daha sonra, koyu zeytin rengi sporlar içeren bir gleba ile kaplı pembemsi kırmızı bir iç kısmı ortaya çıkarmak için açılır. Beyaz dokunaçları veya kolları olan bir alba alt türünün, Batı Ghats, Kerala, Hindistan’daki Shola Ormanlarından bildirilmiştir.

Clathrus archeri
Clathrus archeri

Gövde-Sap: Şeytanın parmakları mantarının kolları dikey olarak ortaya çıkar ve daha sonra yayılır, bu da gleba’yı böcekler için erişilebilir hale getirir, bu sayede sporlar dağıtılır. 4 ila 6 (istisnai olarak 8) kavisli kırmızımsı büyük kolları, üst yüzeyinde kokulu bir gleba ile kaplanmıştır. Denizyıldızı benzeri bir mantar gövdesi, olgun örneklerde tipik olarak 20 cm genişliğinde ve kolları ise kavisli ve 10 cm kadar olabilmektedir. Mantarın kollarındaki bu parlak kırmızı renk, bu olağanüstü türün tanımlanmasını oldukça kolaylaştırır.

Foto: Tezcan Pulat
Clathrus archeri

Koku: Çürüyen eti anımsatan güçlü, hoş olmayan leş kokusu mevcuttur. Mantarın yumurta aşamasında belirgin bir tadının olmadığı bildirilmiş iken, olgun örneklerinin tadı hakkında hiçbir veriye rastlanılmamaktadır.

Spor Baskısı:  Elipsoidal ve pürüzsüz görünümlü sporları 3.5-6 x 1.5-2µm boyutlarındadır. Spor baskısı rengi zeytin kahverengisidir.             

Habitat: Şeytanın parmakları mantarı Saprotrofik (Saprotrophic) bir mantardır ve çoğunlukla ağaçların ve çalıların altındaki yaprak döküntülerinde bulunurlar. Ayrıca son yıllarda, parklarda ve bahçelerde ağaç kabuğu yani yonga ve malçlar üzerinde sıkça rastlanılan bir türdür.

Mevsim: Yaz başından Kış başına kadar görülür. Yoğun olarak Ağustos, Eylül ve Ekim aylarında bulunur.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Diğer kokuşmuş mantar türlerinde olduğu gibi, bu mantarında toksik yani zehirli bir tür olduğu kanıtlanmamıştır, ancak şüpheli tür olarak bildirilmiştir. Yaydığı aşırı kötü pis kokusuna katlanılabilse dahi, riskli bir mantar olduğu akıldan çıkarılmamalıdır. Kaynaklarda Phallus ve Clathrus türlerinin yumurta formlarının yenilebilir olduğu bildirilmiştir.

Ek bilgiler: Bu mantara benzeyen karıştırılması muhtemel olan tek tür aynı aileden, aynı cinse mensup Clathrus ruber yani Yılan Kafesi-Kırmızı Kafes Mantarıdır. Aynı aileden, fakat farklı bir cinse mensup olan Aseroe rubra (the anemone stinkhorn, sea anemone fungus and starfish fungus) yani Denizyıldızı mantarına da az da olsa benzediği bildirilmiştir.

Türkiye Mantarları Listesi (Aralık 2020) kitabında henüz kaydı olmamasına rağmen Türkiye’de Batı Karadeniz Bölgemizde, örneklerine mantar avcılarımız tarafından rastlanıldığı bildirilmiştir.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri için  Türkiye’nin Mantar Avcıları Facebook sitemizi de ziyaret edebilirsiniz. Sitemizde emeği olan herkese ve kapak fotoğrafı için Zonguldak Karadeniz Ereğli’den Tezcan Pulat kardeşimize çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Clitocybaceae3 gün ago

Sünük Hunimantarı (Clitocybe vibecina)

Boletaceae5 gün ago

Süngertop Mantarı (Wakefieldia macrospora)

Aspergillaceae6 gün ago

Mavi Küf Mantarı (Penicillium italicum)

Boletaceae1 hafta ago

Sahte Çörek Mantarı (Boletus huronensis)

Mantar Türleri2 hafta ago

Tepeli Paraşüt Mantarı (Marasmius collinus)

Gloeophyllaceae2 hafta ago

Kokulu Kütüktereği Mantarı (Gloeophyllum odoratum)

Boletaceae3 hafta ago

Kuzumantarı (Neoboletus eryhtropus)

Bjerkandera3 hafta ago

Kandermantarı (Bjerkandera adusta)

Mantar Türleri3 hafta ago

Ak Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia armatospora)

Mantar Türleri4 hafta ago

Keme Mantarı (Terfezia boudieri)

Asterophora1 ay ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri1 ay ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae1 ay ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae2 ay ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum2 ay ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis2 ay ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae2 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri2 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae3 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces3 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus3 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus3 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus3 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae3 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus3 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri3 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia3 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae3 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae3 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae3 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus3 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula3 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri4 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe4 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri4 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri4 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae4 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina4 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe4 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista4 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri4 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri4 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe4 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)