Connect with us

Coprinellus

Pullu mürekkep mantarı (Coprinellus micaceus)

Coprinellus micaceus, kozmopolit dağılımı olan, Psathyrellaceae familyasından yaygın bir mantar türüdür.

Published

on


Coprinellus micaceus
Pullu mürekkep mantarı

Taksonomi – Bilimsel Sınıflandırma

Alem:  Mantarlar- Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Psathyrellaceae

Cins: Coprinellus

Tür: Coprinellus micaceus

Coprinellus micaceus, kozmopolit dağılımı olan, Psathyrellaceae familyasından yaygın bir mantar türüdür. Tipik olarak çürüyen sert ağaç kütükleri, yeraltı ağaç kökleri üzerinde veya yakınında kümeler halinde büyür.

İlk olarak 1786’da Jean Baptiste Francois Bulliard  tarafından tanımlanmış ve  Agaricus micaceus bilimsel adı verilmiştir (Çok sayıda lamelli mantar, mantar taksonomisinin ilk günlerinde Agaricus cinsine atılmış, sonra diğer cinslere taşınmıştır). Daha sonra İsveçli mikolog Elias Magnus Fries tarafından Coprinus micaceus olarak değiştirilmiştir. Coprinus’un moleküler (DNA) analizi sonucunda 2001 yılında Coprinellus cinsine taşınmıştır.

Unlu mürekkep mantarı olarak da bilinen bu mantarın eş anlamlıları, Agaricus micaceus ve Coprinus micaceus’tur.

Genel adı olan Coprinellus, bu mantar cinsinin ‘dışkı üzerinde yaşamak’ anlamına gelen ”Coprinus” cinsindeki mantarlara benzer göründüğünü belirtir. Bir çok mürekkep mantarı için bu genelleme doğru olsa da; Pullu mürekkep mantarı ve bir kaç Coprinellus türü için geçerli değildir. Sıfat olan ”micaceus” ise tuz tanelerine (veya mika) benzer” anlamına gelir. Olgunlaşmamış şapkaların yüzeylerinde mika lekeleri gibi parıldayan küçük granülleri ifade eder. Bu nedenle Glistening inkcap, Mica cap, Shiny cap isimleri ile anılır.

Mantarlı Yaşam ailesi olarak bu türü Pullu mürekkep mantarı başlığı altında inceleyeceğiz.

Şapka: İlk başta minik beyaz granüller ve peçe kalıntıları ile kaplı yumurta şeklindeki şapkaları, olgunlukta çan şeklini alır, ayrıca tuz benzeri taneleri kaybeder. Şapka boyu 2 ila 4 cm uzunluğundadır ve çapı 3 cm’ye ulaşır. Olgunlukla kenar boşluğu hafifçe yukarı doğru çevrilir. Şapka rengi koyu sarı-kahverengidir. Orta kısımda umbo benzeri bir göz vardır ve yaşlandıkça gri-kahverengiye döner. Unlu mürekkep mantarı biraz nem tutucudur. Kuru veya nemli olmasına bağlı olarak renk değiştirirler, hava nemli olduğunda koyulaşırlar.

Pullu Mürekkep Mantarı-Coprinellus micaceus
Pullu Mürekkep Mantarı-Coprinellus micaceus

Lameller: Mica cap – Pullu mğrekkep mantarı lamelleri başlangıçta soluk olup, yaşla birlikte mor-kahverengiye dönüşür ve sıvılaşmadan önce kararır.

Pullu Mürekkep Mantarı-Coprinellus micaceus
Pullu Mürekkep Mantarı-Coprinellus micaceus

Gövde-Sap: Beyaz gövde tabanda kahverengimsidir, tipik olarak 2 ila 5 mm çapında ve 4 ila 10 cm boyundadır. Kırılgan gövdenin içi boştur ve uzunluğu boyunca kabaca aynı çaptadır. Genelde beyazdır, ancak tabandan yukarıya doğru soluk kirli krem rengine dönebilir. Sap yüzeyi ilk başta çok ince beyazımsı bir pudra ile kadifemsidir, ancak bu sonunda aşınır ve onu pürüzsüz bırakır. 

Pullu Mürekkep Mantarı-Coprinellus micaceus
Pullu Mürekkep Mantarı-Coprinellus micaceus

Koku: Ayırt edici değildir.

Spor Baskısı: Elipsoidal ila mitriform (kalkan şeklinde), pürüzsüz, 7-10 x 4.5-6 μm boyutlarındadır. Spor baskısı, çok koyu kahverengi veya siyahtır.

         

Unlu mürekkep mantarı sporu
Unlu mürekkep mantarı sporu

Habitat: Coprinellus micaceus, besinleri ölü ve ayrışan organik maddelerden elde eden saprotrofik bir türdür ve geniş yapraklı ağaçların köklerinde, kütüklerinde veya gömülü oduna yapışık olarak yetişir.

Çoğu zaman tahtada veya ahşabın hemen yanında büyür. Bazen ağaçlar sağlıklı görünse bile ağaçların dibindedirler. Mica cap, mantar dünyasında alışılmadık bir şekilde, ayrıştırdığı odun türü konusunda çok seçici değildir. Ormanlarda yaşamak için evrimleşmesine rağmen, şehir içinde de bol gözlemlenir ve bahçelerde, ekili alanlarda yaygın olarak bulunur. Genellikle oldukça büyük kümeler halindedir ve çok nadiren tek örnekler olarak görülür.

Mevsim: Mayıs’tan Kasıma kadar. Bireysel meyve gövdelerinin tamamen olgunlaşması ortalama beş ila yedi gün sürer. 

Yenilebilirlik ve Toksisite: Coprinellus micaceus yenebilir bir türdür, ancak aşırı pişirme ile kolayca bozulabilir. Omletler için ideal ve soslar için lezzetli olarak kabul edilir. Çeşitli yenilebilir mantarların mineral içerikleri üzerine yapılan bir araştırma, Unlu mürekkep mantarı’nın, test edilen 34 türde en yüksek potasyum konsantrasyonunu içerdiğini ( bir kilogram mantar başına yarım gram) buldu. Lakin bu yenilebilir mantar, miselin kadmiyum ve kurşun gibi ağır metalleri biyolojik olarak biriktirebildiği yol kenarlarından veya kirli arazilerden toplanırsa potansiyel olarak zehirlidir.

Ek bilgiler: Dış görünüşe göre, Coprinellus micaceus, Coprinellus truncorum’dan neredeyse ayırt edilemez.

Yenilebilir Coprinellus bisporus hemen hemen aynıdır, ancak sarımsı şapka granüllerinden yoksundur.

Coprinellus disseminatus‘da büyük gruplar halinde görülür, ancak şapkasında tuz benzeri granüller bulunmaz.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarıma göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri2 gün ago

Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia scutellata)

Amanita1 hafta ago

Keseli Fındıkseven Mantarı (Amanita corylophila)

Basında Mantar1 hafta ago

Yeni bir Amanita türü mantar dünyaya ilk kez Türkiye’den tanıtıldı.

Bankeraceae2 hafta ago

Zarağlayan Mantarı (Hydnellum auratile)

Mantar Türleri2 hafta ago

Kestane Yılanmantarı (Melanoleuca castaneofusca)

Inocybaceae3 hafta ago

Mısırpüskülü Pseudosperma (Pseudosperma sororium)

Clitocybaceae4 hafta ago

Sünük Hunimantarı (Clitocybe vibecina)

Boletaceae1 ay ago

Süngertop Mantarı (Wakefieldia macrospora)

Aspergillaceae1 ay ago

Mavi Küf Mantarı (Penicillium italicum)

Boletaceae1 ay ago

Sahte Çörek Mantarı (Boletus huronensis)

Mantar Türleri1 ay ago

Tepeli Paraşüt Mantarı (Marasmius collinus)

Gloeophyllaceae1 ay ago

Kokulu Kütüktereği Mantarı (Gloeophyllum odoratum)

Boletaceae2 ay ago

Kuzumantarı (Neoboletus eryhtropus)

Bjerkandera2 ay ago

Kandermantarı (Bjerkandera adusta)

Mantar Türleri2 ay ago

Ak Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia armatospora)

Mantar Türleri2 ay ago

Keme Mantarı (Terfezia boudieri)

Asterophora2 ay ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri2 ay ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae2 ay ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae3 ay ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum3 ay ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis3 ay ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae3 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri3 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae3 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae3 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces3 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus3 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus4 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus4 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae4 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus4 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri4 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia4 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae4 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae4 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae4 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus4 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula4 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri4 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe5 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri5 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri5 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae5 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)