Fomitiporia robusta – Robust Braket Mantarı
Taksonomi – Sınıflandırma
Alem: Mantarlar – Fungi
Bölüm: Basidiomycota
Sınıf: Agaricomycetes
Takım: Hymenochaetales
Aile: Hymenochaetaceae
Cins: Fomitiporia
Tür: Fomitiporia robusta
Fomitiporia robusta, Hymenochaetaceae familyasına mensup ahşabı çürüten bir mantartürüdür. Bu mantarın, başta Eucalyptus globulus ve Eucalyptus obliqua olmak üzere konakçısı olduğu ağaçlarda beyaz çürümeye neden olduğu bilinmektedir.
Tür ilk kez 1880 yılında Berkeley ve Broome tarafından Phellinus robustus olarak tanımlandı. Daha sonra 2019 yılında DNA dizilerinin filogenetik analizine dayanarak Fomitiporia robusta olarak yeniden sınıflandırılmıştır.
Bilinen sinonim isimleri arasında Agaricus aestriplex, Fomes crustosus, Fomes haematoxyli, Fomes rhaponticus, Fomes robustus, Fomes setulosus, Fomes squarrosus, Fomes texanus, Fomes tuberosus, Fomes ungulatus, Fomes yasudae, Fomitiporia texana, Ochroporus robustus, Phellinus aestriplex, Phellinus robustus, Phellinus texanus, Placodes roburneus, Polyporus aestriplex, Polyporus bakeri, Polyporus buxi, Polyporus robustus, Pyropolyporus crustosus, Pyropolyporus haematoxyli, Pyropolyporus texanus, Scindalma robustum ve Ungularia tuberosa bulunur.
Morfolojik Özellikleri: Genellikle meşe üzerimde büyüyen tür 10-30 cm genişliğinde ve 5-12 cm kalınlığındadır. Fomitiporia robusta, toynak şeklinde ve çapı 30 cm’ye kadar büyüyebilen çok yıllık mantar veren bir gövdeye sahiptir. Çoğunlukla ağacın yan tarafında büyür, sert, yarım daire şeklinde, eskileri kenarlarda yarı serbest, en eski kısımları gri-siyah ve çatlaktır, diğer yerlerde ise sarıdan paslı kahverengiye kadar değişen renklerde dekore edilmiştir, içinde katmanlı safran-paslı kahverengi bir et vardır.
Mantarın üst yüzeyi pürüzlü, sert ve koyu kahverengiden siyaha kadar değişirken, alt yüzeyi beyazdan krem rengine kadar küçük, yuvarlak gözeneklidir. Şapka altı deliklidir, gözenekler küçük ve paslı kahverengidir, gözeneklerin yoğunluğu mm başına 4-6 adet kadardır.
Belirgin bir sapı olmayan mantar, konakçısı olduğu ağaca direk gövdesinden bağlıdır. Mantarın eti (dokusu) paslı kahverengimsi olup, odunsu ve serttir.
Koku: Ayırt edici bir kokusu yoktur.
Spor Baskısı: Spor baskısı rengi kahverengidir. 5.6-8 x 4.5-7 µm boyutlarında olan sporlar neredeyse yuvarlak, hiyalin ve pürüzsüzdür. Basidia çomak (sopa) görünümlü olup, dört sporludur. Miselyum beyazdır ve ağacın öz odununda yetişerek beyaz çürümeye neden olur.
Habitat: Parazit bir mantardır. Habitat olarak genellikle meşe ağaçlarını seçerler. Ancak, yalnızca meşe ağaçlarının canlı gövdeleri ve güçlü dalları üzerinde değil, aynı zamanda (nadiren de olsa) büyüme mevsimi boyunca yetişen ökliptus,akasya, fındık vb. üzerinde de parazit olarak büyürler.
Mevsim: İlkbahar.
Yenilebilirlik ve Toksisite: Yenilmeyen mantarlar kategorisinde yer alır.
Ek bilgiler: Kendisi gibi yenmeyen Phellinus hartigii ile benzerlik gösteriler; bu tür, tüm yüzeyi ahşaba yapışmış sporangia’ya sahip olması ve çoğunlukla köknar olmak üzere kozalaklı ağaçlarda yetişmesi ile farklılık gösterir. Kav Mantarı – Fomes fomentarius ile karıştıranlarda olabilmektedir.
Yaşam döngüsü: Fomitiporia robusta’nın yaşam döngüsü, konukçu ağacın kabuğunda sporların çimlenmesiyle başlar. Sporlar daha sonra kabuğa nüfuz eder ve diri odunda kolonileşir, burada büyüyüp öz oduna yayılırlar. Mantar daha sonra odundaki lignini ve selülozu parçalamaya başlar ve beyaz çürümeye neden olur. Mantar, odundaki lignini parçalayan lakkaz, manganez peroksidaz ve lignin peroksidaz gibi enzimler üretir. Bu işlem, ağacın kalbindeki ikincil dokularda beyaz ekmeğe benzer beyaz süngerimsi bir maddenin oluşmasıyla sonuçlanır.
Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.
GALERİ
Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.
