Hebeloma salicicola – Söğüt Turpkokan Mantarı
Taksonomi – Sınıflandırma
Alem: Mantarlar – Fungi
Bölüm: Basidiomycota
Sınıf: Agaricomycetes
Takım: Agaricales
Aile: Hymenogastraceae
Cins: Hebeloma
Tür: Hebeloma salicicola
Hebeloma salicicola, dünyada ilk kez 2015 yılında tanımlanmış, Hebeloma cinsi içerisinde yer alan ve özellikle söğüt (Salix) ve kavak (Populus) türleriyle mikorizal ilişkili bir mantardır. Türün ilk Türkiye kaydı, 2023 yılında, Ankara ilimizden toplanan örnekler ile Prof Dr Ilgaz Akata ve arkadaşlarınca (Gülce EDİŞ, Beste Gizem ÖZBEY ve Ergin ŞAHİN) yapılmıştır. Emeği geçen herkese Mantarlı Yaşam ekibi olarak çok teşekkür ediyoruz.
Şapka: 30–45 mm çapında olan Hebeloma salicicola şapkası, genellikle konvekstir. Şapka merkezinde bazen küçük bir umbo (tepecik) bulunabilir. Şapka yüzeyi mantar ıslak veya nemliyken yapışkanımsıdır. Şapka rengi ortada okra-kırmızımsı, kahverengi ya da tuğla rengindedir, kenarlar ise krem-buff yani açık bej tonlarındadır. Şapka kenarları genellikle düz, bazen dalgalı görünür.
Koku: Turp benzeri bir koku hakimdir.
Lameller: Seyrek lamelleri genellikle gövdeye bitişik, nadiren de olsa bazen saptan bağımsızdır. Lamellerin rengi kremden açık kahverengiye değişir. Lamellerin uç kısımları püsküllü ve lamel yüzeyinden daha açık tondadır.
Gövde-Sap: 30–45 × 5–7 mm boyutlarında olan H. salicicola sapı, tabanda 10 mm’ye kadar genişleyebilir. Sap silindirikten topuz şekline olup, tabana doğru kalınlaşma gösterir. Sap yüzeyi kuru, tozlu veya yünlü bir görünümdedir.
Mantarın dokusu (eti) kalın, beyazımsı ile sarımsı arasında tonlardadır.
Koku: Turp gibi koktuğu bildirilmiştir.
Spor Baskısı: Bazidyasporlar 11.5–13.5 × 6.5–7.5 µm boyutlarında olup, bademden limon şekline görünümlü ve apikulusludur. Zayıf veya orta derecede süslü, sarı-kahverengi, dekstrinoiddir.
Bazidyumlar ise 25–35 × 8–10 µm boyutlarda, silindirikten topuz biçimine ve 4 sterigmatlı, yani 4 sporludur.
Habitat: Özellikle Söğüt ve Kavak ağaçları ile mikorizal bir mantardır. Sene de 2 farklı mevsimde büyümesi be hem asidik hm de kireçli topraklarda bulunması ayırt edici özelliklerindendir. Kireçli kumlu topraklar, çimenlik veya yosunlu alanlar, makilikler, bahçeler, tarlalar, çayırlar ve orman plantasyonları habitatı olabilir. Genellikle küçük gruplar halimde büyürler.
Türkiye’de şu ana kadar resmi kaydı yapılmış illerimiz arasında, Ankara ve Hakkari bulunmaktadır. Dünyada ise Belçika, Estonya, Fransa, Polonya, İspanya, Svalbard, Hollanda ve Galler’den bildirilmiştir (Eberhardt et al., 2015).
Mevsim: Hem İlkbahar, hem de Sonbahar mantarıdır.
Yenilebilirlik ve Toksisite: Literatürlerde Hebeloma salicicola’nın yenilebilir olduğuna dair kesin bir bilgi yoktur. Ancak, Hebeloma türlerinin büyük çoğunluğu, genel görüş olarak ya zehirli ya da en azından mide-bağırsak rahatsızlığı yapacak kadar toksik kabul edilir. Bu nedenle tüketilmesi kesinlikle önerilmez
Ek bilgiler: Benzer türler vardır, Bunlar;
Hebeloma crustuliniforme,
çok yaygın, beyazımsı şapkalı ve kahverengi sporlu özellikleri ile H. salicicola ile kolay karışabilir.
Hebeloma mesophaeum,
Daha koyu kahverengi şapka merkezine sahip, bazen söğüt ve kavaklarla ilişkili olabilen bir türdür.
Hebeloma helodes,
Bataklık veya nemli ortamlarda, özellikle söğüt ve kavak çevresinde yaşar. H. salicicola ile habitat açısından da benzerlik gösterir.
Hebeloma sacchariolens,
Güçlü tatlımsı kokusuyla ayırt edilir; yapraklı ağaçlarla (özellikle söğüt) mikorizaldir.
Hebeloma alpinum,
Daha çok kuzey enlemlerinde, alp kuşağında söğütlerle ilişkili bir türdür.
H. salicicola, özellikle söğütlerle sıkı ilişkisi ve bazı mikroskobik karakterleri (spor ölçüleri, cystidia özellikleri) ile ayrılır. Ancak, makroskobik olarak üste verilmiş örnekler gibi çok sayıda Hebeloma türüyle karıştırılabilir.
Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.
GALERİ
Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.
