Connect with us

Inocybaceae

Kaygankümbet Mantarı (Inocybe viscida)

Published

on

Inocybe viscida – Kaygankümbet Mantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm: Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Inocybaceae

Cins: Inocybe

Tür: Inocybe viscida

Inocybe viscida, dünyada ilk olarak Türkiye’de bulunmuştur. Dr Oğuzhan Kaygusuz ve arkadaşları (OĞUZHAN KAYGUSUZ, Henning KNUDSEN, Ditte BANDINI ve İBRAHİM TÜRKEKUL) tarafından kayıt altına alınmış ve dünyaya Türkiye’den (Köyceğiz/Muğla) tanıtılmış bir Inocybe türü mantardır. Bu endemik mantar türünü sizlere ”Kaygankümbet Mantarı” olarak anlatacağız. Tür ismi olan “viscida” genç örneklerin şapka üzerindeki yapışkanımsı kaygan yüzeyine atıfta bulunur.

Inocybe viscida, genellikle genç örneklerinde daha bariz görülen vizkoz, yapışkanımsı şapka yüzeyi ile, az ya da çok belirgin turuncu ila kırmızımsı renk tonu olan, soluk samandan açık sarıya şapka rengi ile karakterizedir. 

Şapka: Kaygankümbet mantarı şapkası 1.5-3 cm çapında, gençken konik, daha sonra geniş konik, en son olarak ise geniş bir umbo ile applanasyon yapmak için plano-konveks görünümlüdür. Şapka yüzeyi Viskoz (kaygan ve yapışkanımsı), soluk saman, saman sarısı veya açık sarıdır. Şapka merkezinde biraz daha koyu ve genellikle az ya da çok belirgin turuncu ila kırmızımsı renk tonu hakimdir. Şapkası genellikle marja doğru (kenarlarda) daha soluk renklidir.

Inocybe viscida
Inocybe viscida

Lameller: Lameller yoğun ve sık olup, 3,5 mm genişliğinde, adneksli, ventrikoz, açık gri ila açık bej renklidir.

Inocybe viscida
I. viscida

Gövde-Sap: Sap 25–45 × 2,5– 3,5 mm boyutlarında, eşit, kavisli veya hafifçe aşağı doğru genişleyen, tabanda genellikle 6 mm genişliğinde, katı ve beyazımsı renktedir.

Inocybe viscida
I. viscida

Koku: Koku ve tat ayırt edici değildir.

Spor Baskısı: Spor baskısı rengi kahverengi ve yakın tonlarındadır. Sporlar 7.7‒9.7 × 4.8‒5.6 boyutlarında, pürüzsüz, hiyalin, ve kalın duvarlıdır. Basidia ise 28‒35 × 7‒9 μm boyutlarında olup, klavat, 4 veya nadiren 2 sporlu, hiyalin ve ince duvarlıdır.

Habitat: Sadece Türkiye’de yetişen yeni bir endemik mantar türü olarak bildirilen Inocybe viscida -Kaygankümbet Mantarı, Muğla ilinin Ortaca ve Dalaman ilçeleri sınırında bulunan Sığla Ormanlarında yetişmektedir. Anadolu Sığla Ağacı (Liquidambar orientalis) yara iyileştirici, cilt güzelleştirici yağı ve aromatik kokusu ile yüzyıllardır Anadolu’nun şifa kaynakları arasında yer alan bir ağaç türü. Bu şlk örnekler Türkiye’nin güzel ili Muğla’nın, Köyceğiz ilçesinin, Döğüşbelen mevkinde Pinus brutia (Türk Çamı- Kızıl Çam) and Liquidambar orientalis ( Anadolu Sığla Ağacı) altında, Ocak ve Mart aylarında bulunmuştur.

Mevsim: İlkbahar ve Kış aylarında büyürler ( ilk örmeklerin Ocak ve Mart aylarında toplandığı bildirildi).

Yenilebilirlik ve Toksisite: Yeni keşfedilen bu endemik mantar türünün zehirli olabileceği bildirilmiş ve bölgede mantar toplayanlar ile yöre halkı basın ve yayın yoluyla uyarılmıştır.

Ek bilgiler:

Dr Oğuzhan Kaygusuz kimdir?

Dr Oğuzhan Kaygusuz 1985 Tarsus doğumlu Türk bilim insanı ve araştırmacıdır. Alanında pek çok uluslarası ve ulusal bilimsel araştırmalara imza atmış, ve bu çalışmalar neticesinde yazdığı bilimsel makaleleri uluslarası ve ulusal platformlarda yayımlanmıştır.

Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (ISUBÜ), Atabey Meslek Yüksekokulu’nda öğretim görevlisi olan Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Uzmanı Dr. Oğuzhan Kaygusuz tarafından, sadece Türkiye’de yetişen yeni bir endemik mantar türü keşfedildi. Mantar, Inocybe viscida ismiyle tescillendi. Dr. Oğuzhan Kaygusuz’un keşefettiği türleri söyle sıralayabiliriz; Aydın ili Kuşadası ilçesinde yetişen Anadolu Yumurta Mantarı – Volvariella turcica, Artvin ili Hopa ilçesinde yetişen Anadolu Çıtkırdısı – Pluteus anatolicus, Anadolu Pullu Mantarı – Lepiota cremea (Denizli) ve Zeytin Mantarı – Pluteus mediterraneus (Pamukkale), Inocybe kusadasiensis Kaygusuz & Bandini, 2022, Pluteus lauracearum (2021), Pluteus vellingae (2022) ve Pseudosperma pamukkalense Kaygusuz, Bandini & Knudsen, 2022 (BASILMAK ÜZERE) isimli endemik mantar türlerini bulmuş ve dünyaya ilk kez tanıtan olmuştu. Doçentlik başvurusunu yapmaya hazırlanan değerli hocamıza başarılar diliyor, Türk ve dünya mantar dünyasına ve bilime yaptığı hizmetlerden ötürü teşekkür ediyoruz.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Başta bu makalenin hazırlanmasında yardımlarını ve değerli zamanını bizden esirgemeyen, mantarın kaşifi Dr Oğuzhan Kaygusuz hocamıza ve web sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Agaricaceae1 saat ago

Çakalosuruğu Mantarı (Lycoperdon excipuliforme)

Mantar Türleri2 gün ago

Akkarakız Mantarı (Tricholoma album)

Amanita5 gün ago

İrisiğilli Kese Mantarı (Amanita magniverrucata)

Amanitaceae1 hafta ago

Başlı Duvakluca Mantarı (Saproamanita codinae)

Cortinariaceae2 hafta ago

Vişne Örümcekmantarı (Cortinarius violaceus)

Mutinus2 hafta ago

Kızıl Kokarboynuz Mantarı (Mutinus ravenelii)

Amanita2 hafta ago

Şampanyakese Mantarı (Amanita crenulata)

Mantar Türleri3 hafta ago

Kızıl Pulbaş Mantarı (Pholiota alnicola)

Gomphaceae3 hafta ago

İri Mortopaç Mantarı (Gomphus crassipes)

Aspergillaceae4 hafta ago

Divane Asper Mantarı (Aspergillus tubingensis)

Gomphaceae4 hafta ago

Tellice Mantarı (Ramaria flava)

Britzelmayria4 hafta ago

Çit Pulcuklu Mantar (Britzelmayria multipedata)

Hygrocybe1 ay ago

Bal Mummantarı (Hygrocybe reidii)

Agaricaceae1 ay ago

Solguntellice Mantarı (Ramaria pallida)

Mantar Türleri1 ay ago

Kızılkenet Mantarı (Pycnoporus cinnabarinus)

Mantar Türleri1 ay ago

İri İztutan Mantarı (Paxillus obscurisporus)

Elaphomyces2 ay ago

Benli İçikara Mantarı (Elaphomyces granulatus)

Gomphidiaceae2 ay ago

Kaygan Gabaramantarı (Gomphidius glutinosus)

Boletaceae2 ay ago

Enginsüngercik Mantarı (Rubroboletus pulchrotinctus)

Agaricaceae2 ay ago

Hosmantarı (Lycoperdon echinatum)

Amanita2 ay ago

Uzak Doğu Sezar Mantarı (Amanita caesareoides)

Hypsizygus2 ay ago

Kahve Kırkkafa Mantarı (Hypsizygus tessulatus)

Hymenogaster2 ay ago

Kaba Papazküre Mantarı (Hymenogaster griseus)

Boletaceae2 ay ago

Gri Sap Örgübacak (Leccinum cyaneobasileucum)

Hydnangiaceae2 ay ago

Çam Düzenbazı (Laccaria trichodermophora)

Boletaceae2 ay ago

Karakalpak Mantarı (Strobilomyces strobilaceus

Hebeloma2 ay ago

Meşe Turpkokan (Hebeloma quercetorum)

Inocybaceae2 ay ago

Çırpıkümbet Mantarı (Inocybe lacera)

Genel2 ay ago

Çatlakyumurta Mantarı (Gyroporus castaneus)

Boletaceae2 ay ago

Oktavyan Mantarı (Octaviania asterosperma)

Cortinariaceae2 ay ago

Akça Örümcekmantarı (Cortinarius variegatus)

Agaricaceae3 ay ago

Sarıçalan Mantarı (Agaricus iodosmus)

Bankeraceae3 ay ago

Turuncuağlayan Mantar (Hydnellum aurantiacum)

Boletaceae3 ay ago

Bahçeboleti (Hortiboletus bubalinus)

Genel3 ay ago

GDPR Gizlilik Politikası

Mantar Türleri3 ay ago

Gevrek Süngermantarı (Suillus spraguei)

Abortiporus3 ay ago

Karanfilmantarı (Abortiporus biennis)

Mantar Türleri3 ay ago

Yer yumurtamantarı (Volvariella surrecta)

Mantar Türleri3 ay ago

Aslan Çıtkırdı Mantarı (Pluteus leoninus)

Asterophora3 ay ago

Mantareniği (Asterophora parasitica)

Bondarzewia3 ay ago

Yanıktere Mantarı (Bondarzewia mesenterica)

Boletaceae3 ay ago

Tapa Bolet Mantarı (Boletus barrowsii)

Mantar Türleri4 ay ago

Gölgeli Çıtkırdı Mantarı (Pluteus umbrosus)

Inocybaceae4 ay ago

Utangaçmantar (Inocybe godeyi)