Connect with us

Inocybaceae

Kaygankümbet Mantarı (Inocybe viscida)

Published

on

Inocybe viscida – Kaygankümbet Mantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm: Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Inocybaceae

Cins: Inocybe

Tür: Inocybe viscida

Inocybe viscida, dünyada ilk olarak Türkiye’de bulunmuştur. Dr Oğuzhan Kaygusuz ve arkadaşları (OĞUZHAN KAYGUSUZ, Henning KNUDSEN, Ditte BANDINI ve İBRAHİM TÜRKEKUL) tarafından kayıt altına alınmış ve dünyaya Türkiye’den (Köyceğiz/Muğla) tanıtılmış bir Inocybe türü mantardır. Bu endemik mantar türünü sizlere ”Kaygankümbet Mantarı” olarak anlatacağız. Tür ismi olan “viscida” genç örneklerin şapka üzerindeki yapışkanımsı kaygan yüzeyine atıfta bulunur.

Inocybe viscida, genellikle genç örneklerinde daha bariz görülen vizkoz, yapışkanımsı şapka yüzeyi ile, az ya da çok belirgin turuncu ila kırmızımsı renk tonu olan, soluk samandan açık sarıya şapka rengi ile karakterizedir. 

Şapka: Kaygankümbet mantarı şapkası 1.5-3 cm çapında, gençken konik, daha sonra geniş konik, en son olarak ise geniş bir umbo ile applanasyon yapmak için plano-konveks görünümlüdür. Şapka yüzeyi Viskoz (kaygan ve yapışkanımsı), soluk saman, saman sarısı veya açık sarıdır. Şapka merkezinde biraz daha koyu ve genellikle az ya da çok belirgin turuncu ila kırmızımsı renk tonu hakimdir. Şapkası genellikle marja doğru (kenarlarda) daha soluk renklidir.

Inocybe viscida
Inocybe viscida

Lameller: Lameller yoğun ve sık olup, 3,5 mm genişliğinde, adneksli, ventrikoz, açık gri ila açık bej renklidir.

Inocybe viscida
I. viscida

Gövde-Sap: Sap 25–45 × 2,5– 3,5 mm boyutlarında, eşit, kavisli veya hafifçe aşağı doğru genişleyen, tabanda genellikle 6 mm genişliğinde, katı ve beyazımsı renktedir.

Inocybe viscida
I. viscida

Koku: Koku ve tat ayırt edici değildir.

Spor Baskısı: Spor baskısı rengi kahverengi ve yakın tonlarındadır. Sporlar 7.7‒9.7 × 4.8‒5.6 boyutlarında, pürüzsüz, hiyalin, ve kalın duvarlıdır. Basidia ise 28‒35 × 7‒9 μm boyutlarında olup, klavat, 4 veya nadiren 2 sporlu, hiyalin ve ince duvarlıdır.

Habitat: Sadece Türkiye’de yetişen yeni bir endemik mantar türü olarak bildirilen Inocybe viscida -Kaygankümbet Mantarı, Muğla ilinin Ortaca ve Dalaman ilçeleri sınırında bulunan Sığla Ormanlarında yetişmektedir. Anadolu Sığla Ağacı (Liquidambar orientalis) yara iyileştirici, cilt güzelleştirici yağı ve aromatik kokusu ile yüzyıllardır Anadolu’nun şifa kaynakları arasında yer alan bir ağaç türü. Bu şlk örnekler Türkiye’nin güzel ili Muğla’nın, Köyceğiz ilçesinin, Döğüşbelen mevkinde Pinus brutia (Türk Çamı- Kızıl Çam) and Liquidambar orientalis ( Anadolu Sığla Ağacı) altında, Ocak ve Mart aylarında bulunmuştur.

Mevsim: İlkbahar ve Kış aylarında büyürler ( ilk örmeklerin Ocak ve Mart aylarında toplandığı bildirildi).

Yenilebilirlik ve Toksisite: Yeni keşfedilen bu endemik mantar türünün zehirli olabileceği bildirilmiş ve bölgede mantar toplayanlar ile yöre halkı basın ve yayın yoluyla uyarılmıştır.

Ek bilgiler:

Dr Oğuzhan Kaygusuz kimdir?

Dr Oğuzhan Kaygusuz 1985 Tarsus doğumlu Türk bilim insanı ve araştırmacıdır. Alanında pek çok uluslarası ve ulusal bilimsel araştırmalara imza atmış, ve bu çalışmalar neticesinde yazdığı bilimsel makaleleri uluslarası ve ulusal platformlarda yayımlanmıştır.

Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (ISUBÜ), Atabey Meslek Yüksekokulu’nda öğretim görevlisi olan Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Uzmanı Dr. Oğuzhan Kaygusuz tarafından, sadece Türkiye’de yetişen yeni bir endemik mantar türü keşfedildi. Mantar, Inocybe viscida ismiyle tescillendi. Dr. Oğuzhan Kaygusuz’un keşefettiği türleri söyle sıralayabiliriz; Aydın ili Kuşadası ilçesinde yetişen Anadolu Yumurta Mantarı – Volvariella turcica, Artvin ili Hopa ilçesinde yetişen Anadolu Çıtkırdısı – Pluteus anatolicus, Anadolu Pullu Mantarı – Lepiota cremea (Denizli) ve Zeytin Mantarı – Pluteus mediterraneus (Pamukkale), Inocybe kusadasiensis Kaygusuz & Bandini, 2022, Pluteus lauracearum (2021), Pluteus vellingae (2022) ve Pseudosperma pamukkalense Kaygusuz, Bandini & Knudsen, 2022 (BASILMAK ÜZERE) isimli endemik mantar türlerini bulmuş ve dünyaya ilk kez tanıtan olmuştu. Doçentlik başvurusunu yapmaya hazırlanan değerli hocamıza başarılar diliyor, Türk ve dünya mantar dünyasına ve bilime yaptığı hizmetlerden ötürü teşekkür ediyoruz.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Başta bu makalenin hazırlanmasında yardımlarını ve değerli zamanını bizden esirgemeyen, mantarın kaşifi Dr Oğuzhan Kaygusuz hocamıza ve web sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri18 saat ago

Altınpelte Mantarı (Tremella aurantia)

Mantar Türleri2 gün ago

Yaş Ağulumantar (Omphalotus olivascens)

Mantar Türleri5 gün ago

Maral Kirmit (Russula sardonia)

Agaricaceae6 gün ago

Kahve Pullu (Lepiota castanea)

Clavariadelphaceae7 gün ago

Haşmetli Topuzmantarı (Clavariadelphus pistillaris)

Mantar Türleri1 hafta ago

Göl Süngermantarı (Suillus lakei)

Anthracobia2 hafta ago

Zennezili Mantarı (Anthracobia melaloma)

Mantar Türleri2 hafta ago

Gavur Süngermantarı (Suillus bellinii)

Agaricaceae3 hafta ago

Ağulu Kum Pullusu (Lepiota brunneolilacea)

Amanita3 hafta ago

Zarlıçanak Mantarı (Amanita submembranacea)

Hydnaceae3 hafta ago

Royal Sığır Dili Mantarı (Hydnum reginae)

Mantar Türleri3 hafta ago

Parlak Kirmit Mantarı (Russula graveolens)

Bolbitiaceae3 hafta ago

Dönşapka Mantarı (Panaeolina foenisecii) 

Mantar Türleri4 hafta ago

Ecel Kirmiti (Russula subnigricans)

Agaricaceae4 hafta ago

Deli Pullu Mantar (Lepiota subincarnata)

Mantar Türleri4 hafta ago

Alagöz Kirmiti (Russula integra)

Gerronema1 ay ago

Takah Mantarı (Gerronema nemorale)

Mantar Türleri1 ay ago

Pullukarakız (Tricholoma atrosquamosum)

Mantar Türleri1 ay ago

Başlı Kukulcuk Mantarı (Mycena leptocephala)

Leucocoprinus1 ay ago

Sarı Şalvarlı Mantar (Leucocoprinus birnbaumii)

Lactarius1 ay ago

Melez Sütlüce Mantarı (Lactarius chelidonium)

Mantar Türleri1 ay ago

Vellinga Çıtkırdısı (Pluteus vellingae)

Agaricaceae2 ay ago

Şiş Poslak Mantarı (Lycoperdon umbrinum)

Agaricaceae2 ay ago

Chlorophyllum hortense – Sapıkızaran Şemsiye Mantarı

Mantar Türleri2 ay ago

Russula mustelina – Russet Kirmit

Mantar Türleri2 ay ago

Defne Mantarı (Pluteus lauracearum)

Lactarius2 ay ago

Acısütlüce Mantarı (Lactarius acris)

Mantar Türleri2 ay ago

Diri Pulcuklu Mantar (Psathyrella piluliformis)

Amanita2 ay ago

Karyağdı Mantarı (Amanita strobiliformis)

Mantar Türleri2 ay ago

Kırk Sevelen Mantarı (Parasola conopilea)

Amanita2 ay ago

Dertveren Mantarı (Amanita spadicea)

Mantar Türleri2 ay ago

Engin Yerkulak Mantarı (Otidea onotica)

Mantar Türleri2 ay ago

Güdük Ölüparmak (Xylaria hypoxylon)

Hypocreaceae2 ay ago

Kızıl Çinçomağı (Podostroma cornu-damae)

Hygrophoraceae2 ay ago

Mor Yosunmantarı (Arrhenia lilacinicolor)

Hericiaceae2 ay ago

Dişli Dedesakalı Mantarı (Hericium cirrhatum)

Cantharellaceae2 ay ago

Kokulu Siyah Trompet Mantarı (Craterellus foetidus)

Fomitopsidaceae2 ay ago

Gevrek Postiya Mantarı (Postia stiptica)

Craterellus fallax3 ay ago

Siyah Trompet Mantarı (Craterellus fallax)

Inocybaceae3 ay ago

Adalıkümbet Mantarı (Inocybe kusadasiensis)

Armillaria3 ay ago

Şiş Balmantarı (Armillaria gallica)

Basında Mantar3 ay ago

Yeni bir mantar türü keşfedildi

Inocybaceae3 ay ago

Kaygankümbet Mantarı (Inocybe viscida)

Hygrophoraceae3 ay ago

Baba Gaypaşuk Mantarı (Hygrophorus yadigarii)