Connect with us

Lactarius

Sapı Kızıl Mantarı (Lactarius helvus)

Published

on

Lactarius helvus


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Russulales

Aile: Russulaceae

Cins: Lactarius

Tür: Lactarius helvus

Lactarius helvus, Russulaceae familyasından dünyada yaygın olarak Poison Lactarius (Zehirli Lactarius) ve Fanugreek (Çemen Otu) Mantarı olarak bilinen hafif zehirli, yenilmeyen bir mantardır. Türkiye’deki ismi Türkiye Mantarları Listesi kitabında “Sapı Kızıl Mantarı”olarak bildirilmiştir.

İlk olarak 1821’de Elias Magnus Fries tarafından Agaricus helvus olarak tanımlanmıştı, ancak 1838’de Lactarius cinsine dahil edildi. Peck’in Lactarius aquifluus’u eşanlamlı olarak kabul edildi. Spesifik sıfat helvus, ‘bal sarısı’ için Latince’den türetilmiştir. 

Şapka: 3-13 cm boyutlarında olabilen Sapı Kızıl Mantarı şapkası, gençken içbükey ilerleyen evrelerde kenarlı dışbükey en son hali ile geniş dışbükeydir. Mantar şapkası düz veya yüzeysel olarak basık hale gelir, eşit kenarlıdır. Şapka yüzeyi  kurudur. ilk başta pürüzsüz veya ince kadifemsi olup, daha sonraları pürüzlü veya yarı pullu hale gelir. Şapka rengi biraz değişkendir, genellikle açık kahverengi veya yakın tonlardadır.

Lactarius helvus
Lactarius helvus

Lameller: Lameller gövdeye (sapa) yapışık veya sap doğru hafif iner. Sapın yakınında nadiren çatallanmaz. Lamel rengi önce beyazımsı, sporlar olgunlaştıkça kirli sarımsı hale gelir.

Lactarius helvus
Lactarius helvus

Gövde-Sap: Sap  3-10 cm uzunluğa ve 2 cm kalınlığa kadar olabilir.  Hemen hemen her kısım eşit kalınlıktadır. Şapkası gibi sapta kuru olur,  gençken pürüzsüz veya çok ince kadifemsidir. Lamellerin rengi çok değişkendir ancak sıklıkla turuncumsu, pembemsi veya turuncumsu kahverengidir.

Eti soluk pembemsi veya soluk kahverengimsisine. Sütü suludur ve dokuları boyamaz.  

Lactarius helvus
Lactarius helvus

Koku: Çok kuvvetli köri (hint baharatı) veya yanmış akçaağaç şurubu kokusu olduğu bildirilmiştir. Bizdeki Çemen otu kokusudur. Tadı hafif ve biraz buruktur. 

Spor Baskısı: Spor Baskısı rengi kremsi beyazdan soluk turuncumsu sarıya olabilir. Sporlar 6-9 x 5-7.5 µm. ve geniş elipsoid’dir.

Habitat: Genel olarak bataklık, sulak, ıslak yerleri sever.İğne yapraklı ( kozalaklı) ağaçlar ile mikorizal bir mantardır. Nadiren de olsa huş ağacı ile mikorizal olduğu da bilinmektedir. Bu tür, Kuzey yarımkürenin ılıman bölgeleri boyunca dağılmıştır. Kuzey Amerika’da ve Avrupa`da yaygın olarak bulunur. 

Mevsim: Yaz-Sonbahar.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Lactarius helvus Avrupa’da hafif toksik bir mantar olarak kabul edilir. Büyük miktarlarda tüketildiğinde veya çiğ olarak yenildiğinde, bazı zehirlenme semptomları ortaya çıkabilir. Zehirlenme belirtilerinin ortaya çıkması ortalama olarak 15 dakika ila 1 saat kadar sürebilir. Bunlar arasında kusma, bol ishal ve terleme bulunur. 1949 yılında Almanya’nın Leipzig kentinde tahminen 418 kişi Lactarius helvus tarafından zehirlenmiştir. Bu zehirlenmelerden ölen olmamıştır. Toksinlerin kaynatılarak yok edilebileceği bildirilmiştir. Ayrıca türler kurutulduktan sonra küçük miktarlarda baharat olarak kullanılabilir.  Mantara kendine özgü kokusunu veren etken madde, çemen tohumu veren ve karakteristik kokularını yayan “Satolon” dur. Bu madde Pekmezde, eski sake ve beyaz şarapta, flor şeri ve kavrulmuş tütünün yanı sıra akçaağaç şurubunda da bulunur.

Ek bilgiler: Almanca’daki adı Maggipilz’dir.  

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Hymenochaetaceae2 gün ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae5 gün ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces6 gün ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus1 hafta ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus1 hafta ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus2 hafta ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae2 hafta ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus2 hafta ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri2 hafta ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia3 hafta ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae3 hafta ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae4 hafta ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae1 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus1 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula1 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri1 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe1 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri1 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri1 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae1 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina2 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe2 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista2 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri2 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri2 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe2 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri2 ay ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae2 ay ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma2 ay ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia2 ay ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri2 ay ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista2 ay ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri2 ay ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)

Galerina2 ay ago

Benli Galerina (Galerina graminea)

Inocybaceae3 ay ago

Yıldızkümbet Mantarı (Inocybe asterospora)

Mantar Türleri3 ay ago

Huş Kirmiti (Russula betularum)

Clitopilus3 ay ago

Çukur Unmantarı (Clitopilus cystidiatus)

Infundibulicybe3 ay ago

Akdeniz Ebişkesi (Infundibulicybe mediterranea)

Lentinus3 ay ago

Saçaklı Kaplanmantarı (Lentinus crinitus)

Cortinariaceae3 ay ago

Tüy Örümcekmantarı (Cortinarius glaucopus)

Auriculariaceae3 ay ago

Kıvrık Karabeyin Mantarı (Exidia glandulosa)

Agaricaceae3 ay ago

Sarı Kirpik Mantarı (Floccularia luteovirens)