Connect with us

Agaricaceae

Çakalosuruğu Mantarı (Lycoperdon excipuliforme)

Published

on

Lycoperdon excipuliforme – Handkea excipuliformis – Çakalosuruğu Mantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm: Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Agaricaceae

Cins: Lycoperdon

Tür: Lycoperdon excipuliforme

Lycoperdon excipuliforme, Türkiye Mantarları Listesi (Aralık 2020) adlı kitapta “Çakalosuruğu” Türkçe ismi ile geçen tür, ülkemizde yaygın olarak bulunmaktadır. Handkea excipuliformis ismi ile de tanınan yenilebilir bir mantardır.

İtalyan doğa bilimci Giovanni Antonio Scopoli bu mantarı ilk kez 1772 yılında tanımlamış ve ona iki terimli bilimsel adı Lycoperdon polymorphum var. excipuliforme ismini vermiştir. 1801 yılında Christiaan Hendrik Persoon tarafından Lycoperdon excipuliforme adı verilmiş hala daha bu isim geçerliliğini korumaktadır.

Bu türün Lycoperdon polymorphum var. dahil birçok eşanlamlısı yani sinonimi vardır. Bunlardan bazıları, Lycoperdon saccatum, Lycoperdon elatum, Calvatia saccata, Calvatia excipuliformis ve Handkea excipuliformis olarak sıralanabilir.

Makroskobik Özellikleri: Ortalama 6–20 cm boyunda ve 5–10 cm genişliğinde bir mantardır. Sap kalınlığı genellikle şapka çapının yarısı kadardır.. Bu mantar iki bölümden oluşur. İlk başta beyaz olan ve yaşlandıkça koyu sarıya dönüşen küre benzeri üst kısım, ki bu kısım başlangıçta yumuşak, sivri uçlu siğillerle kaplıdır. Bu siğiller düşerek pürüzsüz, mat bir yüzey bırakır. Bu yuvarlak kafanın içinde sporlar gelişir. Alttaki sap benzeri bölüm steril malzemeden oluşur ve kısa süre sonra buruşuk bir hal alır.Görüntüsü armut veya havan tokmağı şeklindedir. Dikenli granüllerle kaplı dış katmana ektoperidyum denir. Gençken beyazımsı, yaşlandıkça kremsi ila gri kahverengi arası olur. Endoperidyum denilen iç katman veya iç duvar kağıtsı ve incedir.

Lycoperdon excipuliformis

Gleba (spor kütlesi) başlangıçta beyazdır. Sonra zeytin rengine dönüşür ve tam olgunlaşınca ise mor-kahverengiye dönüşür. Gençken beyazımsı, yaşlandıkça kremsi ila gri kahverengi arası. İç katman veya iç duvar (endoperidium) okraslı, kağıtsı ve incedir. Sporlar olgunlaştığında endoperidium açılır ve sporlarını serbest bırakır ve yaşla birlikte kaybolur. Sporlar salındıktan sonra sap benzeri steril yapı kalıcı olarak kalır.

Lycoperdon excipuliformis

Gövde-Sap: Gerçek bir gövdeye sahip değildir ancak verimli baş kaybolduktan sonra bile yıl boyunca varlığını sürdürebilen steril sap benzeri bir yapıya sahiptir. Gövdesi tabanda hafifçe sivrilme eğiliminde olur, s-ngerimsi yüzey, kısa sürede kırışmaya başlar. Sap başlangıçta sivri siğillerle beyazdır, ancak daha sonra koyu sarıya döner ve pürüzsüz ve kösele bir hal alır. Bu mantarın gövdesi, baş kısmı yırtılıp sporları serbest bıraktıktan sonra genişler ve daha sonra kış boyunca ve bir sonraki yaza kadar sağlam kalırlar.

Lycoperdon excipuliformis

Koku: Ayırt edici değildir.

Spor Baskısı: Spor baskısı zeytin-kahverengidir. Sporlar küresel, siğilimsi ve    

Habitat: Çakalosuruğu Mantarı, genellikle geniş yapraklı ve iğne yapraklı ağaçların olduğu ormanlık alanlarda ve bazen de otlaklarda bulunur.

Mevsim: Yaz – Sonbahar.

Yenilebilirlik ve Toksisite: L. excipuliforme – Çakalosuruğu Mantarı, her ne kadar ekonomik değeri yüksek ve aranan mantarlardan olmasa da, yine de yenilebilir bir mantardır ve uygun şekilde hazırlanıp pişirildiğinde iyi bir yemek olabilir. Sadece içi beyaz olanlar tüketilmelidir.

Ek bilgiler: Dikkat edilmesi gereken en önemli husus, Lycoperdon excipuliforme – Pestle Puffball ile karıştırılabilecek bazı zehirli mantarların olmasıdır. Özellikle, çok genç evrede Amanita phalloides – Köygöçüren mantarı ile karıştırılma riski dahi vardır. Ölüm meleği Köygöçüren mantarı, büyümeye beyaz ve yuvarlak bir düğme mantarı olarak başlar, bazen saf beyazdır ya da sadece hafif bir zeytin rengine sahiptir.

Lycoperdon perlatum ile karıştırılabilir, lakin o çok daha küçüktür, sapı daha kısadır ve siğiller kapaktan silindiğinde ağ benzeri bir deseni korur.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Discina14 saat ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe3 gün ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista4 gün ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri1 hafta ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri1 hafta ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe1 hafta ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri2 hafta ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae2 hafta ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae2 hafta ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae3 hafta ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma3 hafta ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia3 hafta ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri4 hafta ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista4 hafta ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri4 hafta ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)

Galerina4 hafta ago

Benli Galerina (Galerina graminea)

Inocybaceae1 ay ago

Yıldızkümbet Mantarı (Inocybe asterospora)

Mantar Türleri1 ay ago

Huş Kirmiti (Russula betularum)

Clitopilus1 ay ago

Çukur Unmantarı (Clitopilus cystidiatus)

Infundibulicybe1 ay ago

Akdeniz Ebişkesi (Infundibulicybe mediterranea)

Lentinus1 ay ago

Saçaklı Kaplanmantarı (Lentinus crinitus)

Cortinariaceae1 ay ago

Tüy Örümcekmantarı (Cortinarius glaucopus)

Auriculariaceae1 ay ago

Kıvrık Karabeyin Mantarı (Exidia glandulosa)

Agaricaceae1 ay ago

Sarı Kirpik Mantarı (Floccularia luteovirens)

Fomitiporia1 ay ago

Robust Braket Mantarı (Fomitiporia robusta) 

Mantar Türleri1 ay ago

Yoz Cüceyelpaze Mantarı (Sarcomyxa serotina)

Boletaceae2 ay ago

Biberlibolet (Chalciporus piperatus)

Amanitaceae2 ay ago

Ak Sümüklükafa Mantarı (Zhuliangomyces illinitus)

Camillea2 ay ago

Sigara İzmariti Mantarı (Camillea leprieurii)

Mantar Türleri2 ay ago

İçikınalı Mantar (Melastiza chateri)

Crepidotaceae2 ay ago

Acur Ayaksız Mantarı (Crepidotus mollis)

Lyophyllaceae2 ay ago

Sütperisi Mantarı (Ossicaulis lignatilis)

Mantar Türleri2 ay ago

Yersakalı Mantarı (Pterula multifida)

Lenzites2 ay ago

Lamelli Huş Poliporu (Lenzites betulinus)

Armillaria2 ay ago

Hardal Balmantarı (Armillaria sinapina)

Entolomataceae2 ay ago

Öz Narinşapka Mantarı (Rhodocybe asyae)

Bankeraceae2 ay ago

Kabukağlayan Mantarı (Hydnellum concrescens)

Entolomataceae3 ay ago

Has Narinşapka Mantarı (Rhodocybe asanii)

Albatrellaceae3 ay ago

Gönmantarı (Scutiger pes-caprae)

Mantar Türleri3 ay ago

Peslivan Mantarı (Pseudoclitocybe cyathiformis)

Agaricaceae3 ay ago

Çakalosuruğu Mantarı (Lycoperdon excipuliforme)

Mantar Türleri3 ay ago

Akkarakız Mantarı (Tricholoma album)

Amanita3 ay ago

İrisiğilli Kese Mantarı (Amanita magniverrucata)

Amanitaceae3 ay ago

Başlı Duvakluca Mantarı (Saproamanita codinae)