Connect with us

Agaricaceae

Çakalosuruğu Mantarı (Lycoperdon excipuliforme)

Published

on

Lycoperdon excipuliforme – Handkea excipuliformis – Çakalosuruğu Mantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm: Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Agaricaceae

Cins: Lycoperdon

Tür: Lycoperdon excipuliforme

Lycoperdon excipuliforme, Türkiye Mantarları Listesi (Aralık 2020) adlı kitapta “Çakalosuruğu” Türkçe ismi ile geçen tür, ülkemizde yaygın olarak bulunmaktadır. Handkea excipuliformis ismi ile de tanınan yenilebilir bir mantardır.

İtalyan doğa bilimci Giovanni Antonio Scopoli bu mantarı ilk kez 1772 yılında tanımlamış ve ona iki terimli bilimsel adı Lycoperdon polymorphum var. excipuliforme ismini vermiştir. 1801 yılında Christiaan Hendrik Persoon tarafından Lycoperdon excipuliforme adı verilmiş hala daha bu isim geçerliliğini korumaktadır.

Bu türün Lycoperdon polymorphum var. dahil birçok eşanlamlısı yani sinonimi vardır. Bunlardan bazıları, Lycoperdon saccatum, Lycoperdon elatum, Calvatia saccata, Calvatia excipuliformis ve Handkea excipuliformis olarak sıralanabilir.

Makroskobik Özellikleri: Ortalama 6–20 cm boyunda ve 5–10 cm genişliğinde bir mantardır. Sap kalınlığı genellikle şapka çapının yarısı kadardır.. Bu mantar iki bölümden oluşur. İlk başta beyaz olan ve yaşlandıkça koyu sarıya dönüşen küre benzeri üst kısım, ki bu kısım başlangıçta yumuşak, sivri uçlu siğillerle kaplıdır. Bu siğiller düşerek pürüzsüz, mat bir yüzey bırakır. Bu yuvarlak kafanın içinde sporlar gelişir. Alttaki sap benzeri bölüm steril malzemeden oluşur ve kısa süre sonra buruşuk bir hal alır.Görüntüsü armut veya havan tokmağı şeklindedir. Dikenli granüllerle kaplı dış katmana ektoperidyum denir. Gençken beyazımsı, yaşlandıkça kremsi ila gri kahverengi arası olur. Endoperidyum denilen iç katman veya iç duvar kağıtsı ve incedir.

Lycoperdon excipuliformis

Gleba (spor kütlesi) başlangıçta beyazdır. Sonra zeytin rengine dönüşür ve tam olgunlaşınca ise mor-kahverengiye dönüşür. Gençken beyazımsı, yaşlandıkça kremsi ila gri kahverengi arası. İç katman veya iç duvar (endoperidium) okraslı, kağıtsı ve incedir. Sporlar olgunlaştığında endoperidium açılır ve sporlarını serbest bırakır ve yaşla birlikte kaybolur. Sporlar salındıktan sonra sap benzeri steril yapı kalıcı olarak kalır.

Lycoperdon excipuliformis

Gövde-Sap: Gerçek bir gövdeye sahip değildir ancak verimli baş kaybolduktan sonra bile yıl boyunca varlığını sürdürebilen steril sap benzeri bir yapıya sahiptir. Gövdesi tabanda hafifçe sivrilme eğiliminde olur, s-ngerimsi yüzey, kısa sürede kırışmaya başlar. Sap başlangıçta sivri siğillerle beyazdır, ancak daha sonra koyu sarıya döner ve pürüzsüz ve kösele bir hal alır. Bu mantarın gövdesi, baş kısmı yırtılıp sporları serbest bıraktıktan sonra genişler ve daha sonra kış boyunca ve bir sonraki yaza kadar sağlam kalırlar.

Lycoperdon excipuliformis

Koku: Ayırt edici değildir.

Spor Baskısı: Spor baskısı zeytin-kahverengidir. Sporlar küresel, siğilimsi ve    

Habitat: Çakalosuruğu Mantarı, genellikle geniş yapraklı ve iğne yapraklı ağaçların olduğu ormanlık alanlarda ve bazen de otlaklarda bulunur.

Mevsim: Yaz – Sonbahar.

Yenilebilirlik ve Toksisite: L. excipuliforme – Çakalosuruğu Mantarı, her ne kadar ekonomik değeri yüksek ve aranan mantarlardan olmasa da, yine de yenilebilir bir mantardır ve uygun şekilde hazırlanıp pişirildiğinde iyi bir yemek olabilir. Sadece içi beyaz olanlar tüketilmelidir.

Ek bilgiler: Dikkat edilmesi gereken en önemli husus, Lycoperdon excipuliforme – Pestle Puffball ile karıştırılabilecek bazı zehirli mantarların olmasıdır. Özellikle, çok genç evrede Amanita phalloides – Köygöçüren mantarı ile karıştırılma riski dahi vardır. Ölüm meleği Köygöçüren mantarı, büyümeye beyaz ve yuvarlak bir düğme mantarı olarak başlar, bazen saf beyazdır ya da sadece hafif bir zeytin rengine sahiptir.

Lycoperdon perlatum ile karıştırılabilir, lakin o çok daha küçüktür, sapı daha kısadır ve siğiller kapaktan silindiğinde ağ benzeri bir deseni korur.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Clitocybaceae2 gün ago

Sünük Hunimantarı (Clitocybe vibecina)

Boletaceae4 gün ago

Süngertop Mantarı (Wakefieldia macrospora)

Aspergillaceae6 gün ago

Mavi Küf Mantarı (Penicillium italicum)

Boletaceae1 hafta ago

Sahte Çörek Mantarı (Boletus huronensis)

Mantar Türleri2 hafta ago

Tepeli Paraşüt Mantarı (Marasmius collinus)

Gloeophyllaceae2 hafta ago

Kokulu Kütüktereği Mantarı (Gloeophyllum odoratum)

Boletaceae3 hafta ago

Kuzumantarı (Neoboletus eryhtropus)

Bjerkandera3 hafta ago

Kandermantarı (Bjerkandera adusta)

Mantar Türleri3 hafta ago

Ak Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia armatospora)

Mantar Türleri4 hafta ago

Keme Mantarı (Terfezia boudieri)

Asterophora1 ay ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri1 ay ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae1 ay ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae2 ay ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum2 ay ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis2 ay ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae2 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri2 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae3 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces3 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus3 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus3 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus3 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae3 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus3 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri3 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia3 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae3 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae3 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae3 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus3 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula3 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri4 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe4 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri4 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri4 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae4 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina4 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe4 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista4 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri4 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri4 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe4 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)