Pseudoclitocybe cyathiformis – Peslivan Mantarı – The Goblet
Taksonomi – Sınıflandırma
Alem: Mantarlar – Fungi
Bölüm: Basidiomycota
Sınıf: Agaricomycetes
Takım: Agaricales
Aile: Pseudoclitocybaceae
Cins: Pseudoclitocybe
Tür: Pseudoclitocybe cyathiformis
Pseudoclitocybe cyathiformis, The Goblet olarak bilinen yenilebilir bir mantar türüdür. Genel isim yani cins ismi olan Pseudoclitocybe (yalancı huni), bu gruptaki türlerin Clitocybe (huni) mantarlarına benzediğini veya onlara çok benzediğini ima eder. Epiteli yani spesifik sıfat cyathiformis, kadeh biçiminde anlamına gelir. Şapkasının şekli ve uzun ince gövdesi nedeniyle, bu kasvetli orman mantarına Kadeh’in ortak adı verilmiştir. Her ne kadar habitat, nem ve güneş ışığına maruz kalma durumuna bağlı olarak şapka rengi ve dokusu oldukça değişkenlik gösterebilse de, hunili şapka, çatallı lameller ve uzun lifli sapın kombinasyonu, bunu ormanlık mantarlar arasında tanımlanması en kolay olanlardan biri haline getirir.
İlk olarak 1792 yılında, Fransız doğa bilimci Jean Baptiste François Pierre Bulliard tarafından bilimsel olarak tanımlanmış ve ona Agaricus cyathiformis iki terimli bilimsel adını vermiştir. 1956 yılında Almanya doğumlu mikolog Rolf Singer, türü Pseudoclitocybe cyathiformis olarak yeniden adlandırmış ve tür Pseudoclitocybe cinsine aktarılmıştır.
P.cyathiformis sinonimleri arasında, Agaricus cyathiformis (1786), Clitocybe cyathiformis (1871), Omphalia cyathiformis (1886), Cantharellula cyathiformis (1936) bulunur.
Şapka: Koyu renklerde, özellikle kahverengi ve kahverenginin tonlarında olan Peslivan Mantarı şapkası çok belirgin bir şekilde huni görünümlüdür. Şapka çapı ortalama 4 – 8 cm arasındadır. Şapka rengi olarak farklılıklar gösterebilen türün şapka yüzeyi pürüzsüz olup, içe doğru kıvrılmış, hafif çizgili bir kenar boşluğunu vardır.
Lameller: P. cyathiformis lamelleri adnate yani sapa bitişik (bazen hafif decurrent yani sapa doğru akar haldedir) ve ve her zaman çatallıdır. Pseudoclitocybe türlerini Clitocybe türü mantarlardan ayıran lamellerinin çatallı olmasıdır. Başlangıçta beyaz olan lameller, mantar gövdesi olgunlaştıkça grimsi bej veya grimsi kahverengiye döner.
Gövde-Sap: Kalınlığı 5 -10 mm olan gri lifli gövdeler, ortalama 6 -10 cm boyundadır. Sap bazen klavat olan tabana doğru hafifçe kalınlaşır. Oldukça lifli ve sert olan sapının tüketilmesi önerilmez.
Koku: Ayırt edici değildir.
Spor Baskısı: Spor baskısı rengi kremsi beyazdan soluk griye olabilir. Sporlar elipsoidal, pürüzsüz, 8.5-10 x 5-6.5 μm boyutlarında ve amiloiddir.
Habitat: Saprotrofik yani çürükçül bir türdür ve karışık ormanlık alanlarda toprakta veya ölü ağaçta, ağaç kütüklerinde ve kütüklerde bulunabilirler. Bazen mera ve çayırlarda da ortaya çıkabilirler.
Türkiye’de de resmi kaydı olan türe ülkemizde Güney Marmara Bölümü, Batı ve Doğu Karadeniz Bölümleri, Yukarı Sakarya Bölümü, Yukarı Fırat Bölümü ve Orta Fırat Bölümünde rastlanılmıştır.
Mevsim: Sonbahar sonlarından ilkbahara kadar görmek mümkündür.
Yenilebilirlik ve Toksisite: Her ne kadar tüm otoriteler bunu yenilebilir bir mantar olarak bildirmiş olsalarda P. Cyathiformis mantarının iyi pişirildikten sonra yenilmesi gereklidir. Sapları çok lifli ve serttir, tüketilmez. Ancak, bazı kişilerin bu türü yedikten sonra olumsuz tepkiler gösterdiğine dair raporlar bulunmaktadır ve bu nedenle bunları ilk kez deniyorsanız çok az miktarlarda tüketilmelidir.
Ek bilgiler: Oldukça yaygın ve tanınması kolay bir mantardır. Kolay kolay diğer türler ile karıştırılması mümkün olmaz; çatallı lamelleri, uzun lifli gövdesi ve diğer tanımlama özellikleri dikkatlice kontrol edilirse bu kadeh görünümlü yenilebilir mantarın başka türlerle karıştırılması pek olası değildir. Yine de tüketmek amaçlı Peslivan mantarları toplarken, Yetim hunimantarı – Clitocybe rivulosa gibi ölümcül zehirli huni türü ve diğer zehirli türler ile karıştırılmaması için büyük özen gösterilmesi gerekir.
Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.
GALERİ
Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.
