Connect with us

Mantar Türleri

Sandal göbek mantarı (Morchella arbutiphila)

Published

on

Morchella arbutiphila – Sandal göbek mantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm : Ascomycota

Sınıf: Pezizomycetes

Takım: Pezizales

Aile: Morchellaceae

Cins: Morchella

Tür: Morchella arbutiphila

Morchella arbutiphila, ilk kez 2016 yılında Loizides ve meslektaşları tarafından, Kıbrıs’ta yapılan filogenetik ve morfolojik çalışmalar sonrasında bilim için yeni olarak tanımlanmıştır. Ancak bu Morchella türü, bundan 6 yıl kadar önce, 2010 yılında Hatıra Taşkın hocamız ve meslektaşları tarafından Muğla’dan tanımlanmış ve tanımlanan bu tür Mel-30 olarak bildirilmiştir. M. arbutiphila şimdiye kadar sadece Kıbrıs ve Türkiye’den bildirilmiştir.

 Tür ismi arbutiphila, Yunanca “φίλος” yani arkadaş kelimesinden ve mantarın tipik olarak ilişkilendirdiği ağaç olan Arbutus’tan (Yunan çileği ağacı-Sandal ağacı) türemiştir. Bu tür, genellikle şapkasının uzunluğundan daha uzun olan bir sapının olması ve diğer Kuzugöbeklerinin çoğundan daha büyük olan askosporları olması ile karakterizedir. Sadece Kıbrıs’taki Trodos dağlarının magmatik substratlarından ve Türkiye’nin Ege bölgesindeki tek bir koleksiyondan bilinmektedir.

Makroskobik Özellikleri: M. arbutiphila orta ila büyük boyda bir moreldir ve belirgin şekilde uzun bir sapa sahiptirler. Genellikle şapkasının uzunluğundan daha uzun bir sapa sahip olması ile tanınırlar. Şapka konik, oval veya küremsi şeklinde, 3–7 cm yüksekliğinde ve 1-3 cm genişliğindedir. Renk pembemsi-kahverengi, bal-kahverengi, olivalı-kahverengi veya bazen morumsu veya şarap rengi tonlardadır. İyi tanımlanmış bir sinüs ile sapa bağlanır. Boylamasına olan sırtlar mevcuttur ve orta derecede aralıklıdır. Genç örneklerde sırtlar çukurlar ile aynı renktedir, ancak olgunlukta keskin bir kontrast oluşturarak, yavaş yavaş koyulaşırlar.

Morchella arbutiphila
Morchella arbutiphila

Birbirlerine bağlanan ikincil sırtlar genellikle seyrektir. Çukurlar çok sayıda, uzun veya yuvarlaktır ve aşağı yukarı dikey olarak hizalanmıştır. Silindirik uç 3–9 yüksekliğinde ve 0,9–4 cm genişliğindedir. Beyaz veya bazen apekste morumsu veya pembemsi tonları vardır. Hafif ila orta derecede buruşuktur.

Morchella arbutiphila
Morchella arbutiphila

Gövde-Sap: Sap uzunluğu tipik olarak şapkaya eşit veya daha uzundur. Sap-Stipe 1–6 × 0,8–2,5 cm, aşağı yukarı silindirik veya tabanda genişlemiş, zayıf ila orta derecede lakunoz, içi boş, olgunlukta genellikle tüy uzunluğuna eşit veya daha uzun, beyazımsı, sıklıkla koyu pembe renklerdedir. Elastik, oldukça kalın, sert, oldukça güçlü, tatlı, biraz spermatik bir kokuya sahiptirler.

Morchella arbutiphila
Morchella arbutiphila

Koku: Ayırt edici değildir.

Mikroskobik Özellikleri: Sporlar (20– 27) × (12–18) μm boyutlarındadır. Sporlar eliptik, hiyalin, kalınlaşan ince duvarlıdır. Spor yüzeyi, uzunlamasına kırışıklıklar arasında anastomozlarla, pamuk mavisi renginde ve hafifçe kırışmıştır. Asci 230– 305 × 20–25 μm boyutlarda,silindirik ila klavat, hiyalin, tek sıralı veya bazen iki sıralı, 8 sporlu, tabanda basit bölmeli ve inamiloiddir.

Habitat: M.arbutiphila Mart sonu ile Nisan ortasında, genellikle yosunlar arasında, 300-1000 m arasında değişen yüksekliklerde yalnız veya toplu olarak ortaya çıkarlar. Şimdiye kadar yalnızca Kıbrıs ve Yunanistan’dan (Loizides & Manatakis), ılık, kalkerli ormanlarda bulunurlar. Arbutus andrachne (Yunan Çilek Ağacı- Sandal ağacı), Cupressus sempervirens (Akdeniz Servisi-selvisi) ve muhtemelen diğer Akdeniz bitki örtüsü ile ilişkili olarak kaydedilmiştir.

Mevsim: Mart-Nisan.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Diğer tüm Kuzugöbeği (Morchella) türleri (true morels=gerçek moreller ) gibi, Sandal göbek – M. arbutiphila türü de eşsiz aroması ve tadı nedeniyle dünya çapında tüketilen en değerli mantarlardandır.

Ek bilgiler: Özellikle derin ve aniden açısal olan, bazen olgunlukta dışa doğru yükselen ve yarı serbest bir morel izlenimi veren sinüsün bu türün en dikkat çekici özelliği olduğu bildirilmiştir. Sap gençken kısa olmasına rağmen, kısa sürede uzar ve bazen ağırlıklı olarak yeşilimsi-olivası bir renk tonuna sahip olan tüyden daha uzun olur. Esnek anastomozlu birincil sırtlar ve ilkel ikincil sırtlar, bu türü tanımlayan ek makroskobik özelliklerdir. Mikroskobik olarak, çoğu Avrupa Distantes türünden daha büyük sporlara sahiptir.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Morchella arbutiphila
Morchella arbutiphila

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Clitocybaceae11 saat ago

Sünük Hunimantarı (Clitocybe vibecina)

Boletaceae2 gün ago

Süngertop Mantarı (Wakefieldia macrospora)

Aspergillaceae4 gün ago

Mavi Küf Mantarı (Penicillium italicum)

Boletaceae6 gün ago

Sahte Çörek Mantarı (Boletus huronensis)

Mantar Türleri1 hafta ago

Tepeli Paraşüt Mantarı (Marasmius collinus)

Gloeophyllaceae2 hafta ago

Kokulu Kütüktereği Mantarı (Gloeophyllum odoratum)

Boletaceae3 hafta ago

Kuzumantarı (Neoboletus eryhtropus)

Bjerkandera3 hafta ago

Kandermantarı (Bjerkandera adusta)

Mantar Türleri3 hafta ago

Ak Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia armatospora)

Mantar Türleri4 hafta ago

Keme Mantarı (Terfezia boudieri)

Asterophora1 ay ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri1 ay ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae1 ay ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae2 ay ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum2 ay ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis2 ay ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae2 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri2 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae2 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces2 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus3 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus3 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus3 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae3 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus3 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri3 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia3 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae3 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae3 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae3 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus3 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula3 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri4 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe4 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri4 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri4 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae4 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina4 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe4 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista4 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri4 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri4 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe4 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)