Neolentinus lepideus – Gevrek Tanrıverdi Mantarı
Taksonomi – Sınıflandırma
Alem: Mantarlar – Fungi
Bölüm: Basidiomycota
Sınıf: Agaricomycetes
Takım: Gloeophyllales
Aile: Gloeophyllaceae
Cins: Neolentinus
Tür: Neolentinus lepideus
Neolentinus lepideus, Gloeophyllaceae familyasının lamelli bir üyesi olan tür, yapısal kerestelerin çürümesini önlemek amacıyla kullanılan kreozot ve diğer koruyucu emprenyelerle başa çıkabilen birkaç mantar türünden biridir. “Train Wrecker” ve “Scally Sawgill” mantarın yaygın olarak bilinen İngilizce isimleridir. Bu odun yada ahşap çürüten mantarın demiryolu traverslerine (Travers: Demiryollarında raylar arasındaki mesafeyi korumak için koyulan kalın diktörtgen kalas parçasıdır) saldırdığı ve çürüterek ciddi zararlar verdiği gerçeğini ifade etmek için verilmiştir.
Tür, ilk kez 1815 yılında İsveçli mikolog Elias Magnus Fries tarafından bilimsel olarak tanımlanmıştır ve ona bilimsel Agaricus lepideus ismimi vermiştir. On üç yıl sonra, 1828’de Christiaan Hendrik Persoon, aynı türü Agaricus polymorphus bilimsel adı altında tanımladı. Bu lamelli mantarın hangi aileye ve cinse ait olduğunu bulmak, yüzyıllar boyunca mikologları meşgul etmiştir. Bu yüzden mantarın bilinen birçok sinonim ismi vardır; Bunlardan bazıları, Agaricus lepideus, Lentinus lepideus, Clitocybe lepidea, Pocillaria lepidea, Panus lepideus, Agaricus tubaeformis, Agaricus cyprinus, Agaricus serpentiformis, Ramaria ceratoides ve Agaricus polymorphus olarak sıralanablir
Şapka: 3-12 cm genişliğinde olan şapkasının yüzeyi, merkeze doğru daha yoğun ve belirgin olan kaba kahverengi pullarla kaplıdır. Mantar genç evrelerde yuvarlanmış bir kenarla dışbükeydir ve yaşla birlikte düzleşmek için genişler.
Lameller: Adnate yani sapa geniş ve düz bir şekilde tam yapışık lameller beyaz ila sarımsıdır. Lamel uçları düzensiz ve tırtıklı olup, morarma kahverengimsidir.
Gövde-Sap: 2,5-15 cm uzunluğunda ve 1-2 cm çapında olan N. lepideus sapı (gövde, beyaz veya beyaza yakın tonlardadır. Ancak sap üzerinde gelişmekte olan minik kahverengi pullar göze çarpar.
Koku: Hafif anason koktuğu kaynaklarda yazar, ama ayırt edici değil bir özellik değildir.
Spor Baskısı: Spor izi rengi beyazdır. Basidiosporlar 8–14 x 3–5 µm boyutlarındadır. Sporlar subsilindrik, pürüzsüz, ince duvarlı, KOH’da hiyalin ve inamiloiddir. Basidia 4-sporludur.
Habitat: Saprotrof yani çürükcül bir mantardır. Bulunduğu habitatlarda kahverengi çürüklüğe neden olur. Özelllkle kozalaklı ağaç dallarında, kütüklerinde ve düşen dallarında (özellikle çamlarda – Pinus spp ve karaçamlarda – Larix spp). Zaman zaman demiryolu raylarındaki traversinlerde, telgraf direklerinde ve bağ bahçe çitlerinde de görülürler.
Mevsim: Sezonu genellikle Yaz ve Sonbahardır (Mayıstan Eylüle). Ancak, ılıman iklimlerde yıl boyu görülebilir.
Yenilebilirlik ve Toksisite: Her ne kadar zehirli bir tür olmasa da ve bazı kaynaklarda yenilebilir olarak bildrilmişse de, şu iki önemli noktaya özellikle dikkat edilmelidir;
1- Bu mantar, kreozot gibi ağır kimyasallarla ve ahşap koruyucularla (boya vernik vs) işlem görmüş insan yapımı endüstriyel akşamlarda (eski demiryolu traversleri, telefon direkleri, çit direkleri) çok rahat büyüyebilir. Bu zararlı kimyasalları bünyesinde bulundurabilir.
2- Neolentinus lepideus çok hızlı büyür ve yaşlandıkça sertleşir. Mantar hızla kayış gibi sert, lifli ve odunsu bir yapıya bürünür. Yaşlı örneklerini çiğnemek imkansızdır ve pişirseniz bile sindirimi çok zordur, bu yüzden mutfak değeri yoktur.
İşte bu iki sebepten bu mantarın mümkünse tüketilmesi pek önerilmez
Ek bilgiler: Bazı mantarlar ile karıştırılması mümkündür: Şapka altı lamelli olup, ağaç ve ahşapta büyüyen türlerden Neolentinus ponderosus, Pleurotus dryinus ve Lentinus tigrinus ile sadece şapka üzeri benzeyen türlerden Cerioporus squamosus be Sarcodon imbricatus ile karıştırılabilir.
Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.
GALERİ
Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.
