Connect with us

Agaricaceae

Altunyaka Mantarı (Phaeolepiota aurea)

Published

on

Phaeolepiota aurea – Golden cap


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Agaricaceae

Cins: Phaeolepiota

Tür: Phaeolepiota aurea

Phaeolepiota aurea, dünya mantar kaynaklarında Golden bootleg-Golden cap olarak bilinir. Phaeolepiota, Agaricaceae familyasındaki bir mantar cinsidir. Bu cins, tek bir tür mantar (Phaeolepiota aurea) içeren monotipik bir cinstir. Altunyaka mantarı iri, altın renginde güzel bir mantardır. Sapında da etek benzeri bir yüzüğü vardır. Sporlar kahverengidir. P.aurea yaygın olarak, Kuzey Amerika ve Avrasya’da, genellikle gruplar halinde ve ısırgan otları ile birlikte bulunan bir mantardır. Gastrointestinal rahatsızlığa neden olan olası toksinlerin varlığı nedeniyle insan tüketimi için önerilmez.

Nadir bir tür olan Altınyaka mantarı- P. aurea bazı ülkelerde koruma altına alınmış mantarların dahil edildiği Mantarlar için Kırmızı veriler listesindedir. Tür, Gynopilus junonius’a çok aşırı bir benzerlik gösterdiğinden kolayca gözden kaçabilmektedir.

İlk kez Alman botanikçi Heinrich Gottfried von Mattuschka (1734 – 1779) tarafından 1779 yılında  Agaricus aureus olarak tanımlanmıştır. 1928 yılına kadar Fransız mikologlar Paul Konrad (1877 – 1948) ve André Maublanc (1880 – 1958) Golden Bootleg’i Phaeolepiota aurea olarak yeniden adlandırdı ve bu kabul edilen bilimsel adı olarak kaldı.

Şapka: Altunyaka mantarı şapkası olgunlukta 8 ila 20 cm, istisnai olarak 30 cm çapında olabilir. İlk başta küçük bir merkezi umbo (hafif bir kambur) ile neredeyse düz hale gelen yuvarlak hale gelir. Çok kuru havalarda kapaklar kalkık dalgalı marjlar geliştirebilir. Renk genellikle turuncu-kahverengi veya altın kahverengidir, kuru ve granüllü bir yüzeye sahiptir ve kenar genellikle düzensiz peçe parçalarıyla çevrilidir.

Phaeolepiota aurea
Phaeolepiota aurea

Lameller:  Adnate (sapa bitişik) ve sık lamelleri vardır. Lamellerin rengi soluk altın rengindedir ve yaşla birlikte Rengi biraz daha koyulaşır.

Phaeolepiota aurea
Phaeolepiota aurea

Gövde-Sap: 10 ila 20 cm boyunda ve tipik olarak 2 ila 3 cm çapında olan sap klavat (sopa) şeklindedir. Olgunlaştıkça etek benzeri bir görünüm kazanan halkası vardır. Mantarın ömrü boyunca devam eden halkasının üst bölgesindeki sap pürüzsüz ve parlaktır. Şapkadan daha açık renklidir. Sap üzerindeki halkanın altında kalan bölge ise çizgilidir ve şapkası ile hemen hemen aynı renktedir, benzer şekilde granüllü bir yüzeye sahiptir. Kesildiğinde, açık sarı gövde eti yavaş yavaş kararır.

Phaeolepiota aurea
Phaeolepiota aurea

Koku: Hidrosiyanik asit (Hidrojen siyanür☠️) varlığını düşündüren acı badem kokusunun olduğu bildirilmiştir. Tadı hafif tatlıdır.

Spor Baskısı: Açık sarı-kahverengi olan sporları, elipsoidal, pürüzsüz veya ufacık siğillidir. Saporlar 10-14 x 5-6µm boyutlarındadır.             

Habitat: Saprobik (çürükcül)) bir mantardır. Yaprak döken ve iğne yapraklı ağaçların altındaki bozuk zeminlerde, genelde ısırgan ısırgan otları ile birlikte gruplar halinde bulunurlar.

Türkiye’de de resmî kaydı olan bu türe, Asıl Ege Bölümünde ve Doğu Karadeniz Bölgesinde rastlanılmıştır.

Mevsim: Sonbahar aylarının bir mantarıdır. Özellikle Eylül-Kasım arası görülürler.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Bir zamanlar bazı kaynaklar güzel tadı olduğu için altunyaka mantarını yenir diye bildirmişlerdir. Ancak dah sonraki çalışmalar, bu mantarın kabul edilemez miktarlarda hem kadmiyum hem de siyanür bileşikleri içerdiğini göstermiştir. Bu nedenle, mantar artık yenilebilir olarak kabul edilmez. Pişirme, mevcut siyanür bileşiklerinin konsantrasyonunu azaltır, bu da Phaeolepiota aurea’nın yenilebilir olarak kabul edilmesinin nedeni olabilir. Ama biz Mantarlı Yaşam ekibi olarak tüketilmesini asla önermiyoruz.

Ek bilgiler: Gymnopilus junonius-Gymnopilus spectabilis görünüş olarak oldukça benzerdir ancak onun gibi grünüllü bir yüzeye sahip değildir ve sporları da çok daha koyudur.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Clitocybaceae2 gün ago

Sünük Hunimantarı (Clitocybe vibecina)

Boletaceae5 gün ago

Süngertop Mantarı (Wakefieldia macrospora)

Aspergillaceae6 gün ago

Mavi Küf Mantarı (Penicillium italicum)

Boletaceae1 hafta ago

Sahte Çörek Mantarı (Boletus huronensis)

Mantar Türleri2 hafta ago

Tepeli Paraşüt Mantarı (Marasmius collinus)

Gloeophyllaceae2 hafta ago

Kokulu Kütüktereği Mantarı (Gloeophyllum odoratum)

Boletaceae3 hafta ago

Kuzumantarı (Neoboletus eryhtropus)

Bjerkandera3 hafta ago

Kandermantarı (Bjerkandera adusta)

Mantar Türleri3 hafta ago

Ak Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia armatospora)

Mantar Türleri4 hafta ago

Keme Mantarı (Terfezia boudieri)

Asterophora1 ay ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri1 ay ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae1 ay ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae2 ay ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum2 ay ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis2 ay ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae2 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri2 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae3 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces3 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus3 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus3 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus3 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae3 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus3 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri3 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia3 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae3 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae3 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae3 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus3 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula3 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri4 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe4 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri4 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri4 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae4 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina4 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe4 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista4 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri4 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri4 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe4 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)