Rhodocybe fumanellii – Acar Narinşapka Mantarı
Taksonomi – Sınıflandırma
Alem: Mantarlar – Fungi
Bölüm: Basidiomycota
Sınıf: Agaricomycetes
Takım: Agaricales
Aile: Entolomataceae
Cins: Rhodocybe
Tür: Rhodocybe fumanellii
Rhodocybe fumanellii, Entolomataceae familyasına ait nadir bulunan, çürükcül (saprotrofik) lamelli bir mantar türüdür. İlk olarak 2018 yılında İtalya’da tanımlanan tür, oldukça iri ve sağlam gövdeleri ve benzersiz mikroskobik özellikleri ile tanınır. Bu mantarın ilk Türkiye kaydı, Çanakkale ilimizden toplanan örnekler ile 2025 Temmuz ayında yapılmıştır. Henüz bilinen remi bir Tükçe ismi olmayan türü sizlere “Acar Narinşapka Mantarı” olarak anlatacağız.
Şapka: 35-100 mm çapında olan Acar Narinşapka Mantarı şapkası oldukça dolgun ve sağlam yapılıdır. Düzleşmeden önce başlangıçta dışbükeydir. Rengi belirgin şekilde kızılımsı-kahverengi ve yakın tonlarındadır. Şapkanın etli kısmı merkeze doğru kalınlaşırken kenarlara doğru incelir. Et (doku) rengi beyazımsıdır ancak yer yer pembemsi damarlanmalar gözlenir.
Lameller: R. fumanellii lamelleri sık ve yoğun bir şekilde dizilmiştir. Sapa bağlanma şekli “adnate” yani sapa düz ve tam yapışık bir yapıdadır. Mantarın spor rengi somon-pembemsi kahverengi olduğu için, olgunlaştıkça lameller de bu tonları yansıtır. Yani lamellerin rengi soluk krem veya soluk sarımsı-beyazdır.
Gövde-Sap: R. fumanellii sapı oldukça etli ve sağlamdır. Bu mantarın en karakteristik özelliklerinden biri, sapın taban kısmının (genişlemiş dip yapısının) toprak altında uzun rizomorf adı verilen köksü iplikçiklerle (miselyum bağlarıyla) sonlanmasıdır. Sap 40–70 mm uzunluğunda ve 5-15 mm kalınlığındadır.
Koku: Ayırt edici değildir. Taze iken belirgin bir kokusu ve tadı yoktur. Ancak, kurusunun meyvemsi, tatlı ve aromatik bir kokusu olduğu bildirilmiştir.
Spor Baskısı: Pembemsi bir spor izi bırakır. Basidiosporlar 5.6–6.8 × 3.9–4.6 µm boyutlarındadır. Sporlar elipsoidal (oval) ince duvarlı, ince siğillidir. Üzerinde sivilce benzeri, pürüzlü çıkıntılar bulunur. Rhodocybe fumanellii, dalgalı ve oldukça ince-uzun yapıda keylosistidyumlara (lamel kenarı hücrelerine) sahiptir. Rhodocybe cinsinin genelinde olduğu gibi, hücre çeperlerinde kelepçe bağlantıları bulunmaz. Basidia 4 sporludur.
Habitat: Saprotrof yani çürükcül bir mantardır, yani topraktaki organik atıkları, çürüyen yaprak ve bitki kalıntılarını ayrıştırarak beslenir. Genellikle ormanlık alanlardaki zengin topraklarda veya ağaç altlarında tekil ya da küçük gruplar halinde görülür. Türkiye’deki ilk örnekler Pinus brutia yani Türk Çamı altında ve Aralık ayında tespit edilmiştir. Akdeniz havzasına özgü lokal bir tür izlenimi vermektedir. Dünyada nadir bulunan bir türdür. Şimdiye kadar sadece İtalya, Büyük Britanya ve Türkiye’den bildirilmiştir.
Mevsim: Genel olarak Akdeniz iklimine sahip bölgelerde, Sonbahar yağmurlarını takip eden ve sıcaklıkların düştüğü Kış ayları başları (Aralık), bu mantarın bilinen asıl mevsimidir.
Yenilebilirlik ve Toksisite: Yeni ve nadir bulunan mantar Rhodocybe fumanellii‘nin yenilebilir olup olmadığı henüz net bilinmemektedir. Dünya üzerinde o kadar az örneği vardır ve o kadar nadirdir ki, tüketilmesi kesinlikle tavsiye edilmez ve toksolojik testleri de henüz yapılmamıştır. Bilimsel açıdan sadece biyoçeşitlilik değeri taşır.
Ek bilgiler:
Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.
GALERİ
Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.
y
