Connect with us

Mantar Türleri

Güdük Ölüparmak (Xylaria hypoxylon)

Published

on

Xylaria hypoxylon – Güdük Ölüparmak Mantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm: Ascomycota

Sınıf: Sordariomycetes

Takım: Xylariales

Aile: Xylariaceae

Cins: Xylaria

Tür: Xylaria hypoxylon

Xylaria hypoxylon, Carbon antlers- Stag’s horn fungus- Candlestick fungus – Candlesnuff fungus gibi isimlerle bilinen bu ilginç türün bizdeki ismi “Güdük ölüparmak” mantarıdır.

Bu mantar ilk kez 1754 yılında, taksonominin babası İsveçli bilim adamı Carl Linnaeus tarafından tanımlanmıştır.

Mantarın tür ismi “hypoxylon” Yunanca’da “ahşap altında” anlamındadır (Hypo “alt” veya “altında” anlamına gelir ve xylon ise “ahşap” anlamına gelir). Sinonim isimler (Eşanlamlı), Xylosphaera hypoxylon, Sphaeria hypoxylon ve Clavaria hypoxylon olarak sıralanabilir.

Makroskobik Özellikleri: Dik ve sivri (bazen geyik boynuzu görünümlü) beyaz veya beyaza yakın uçlar ve uzun, siyahımsı sap ile karakterize edilen bu mantar, tipik olarak çürüyen sert ağaç üzerinde kümeler halinde büyür. Tür, yemişen (Howthorn) ve bektaşi üzümü (Gooseberry) bitkilerinde kök çürüklüğüne neden olabilir.

Xylaria hypoxylon
Xylaria hypoxylon

 Mantar gövdeleri (askokarplar), 3–8 cm boyunda ve 2–8 mm kalınlığında olup, silindirik veya düzleştirilmiş şekildedir. Dik askokarplar genellikle bükülür ve tipik olarak seyrek olarak dallanır. Genellikle bir geyiğin boynuzlarına benzeyen uçlar geliştirir.

Xylaria hypoxylon
X. hypoxylon

Mevsiminde, kendisini beyazdan griye bir toz birikintisi olarak gösteren aseksüel sporlarla (conidia) tamamen kaplanabilir.  Sezonun sonlarına doğru artık tamamen olgunlaşan askokarplar kömür siyahı renktedir ve yüzeyde perithecia adı verilen küçük sivilce benzeri tümsekler bulundurur. Bunlar, cinsel sporların (askosporlar) salınması için küçük delikler veya ostioller içeren, çok küçük yuvarlak spor taşıyan yapılardır. Perithecia, sert, elastik ve beyaz olan askokarpın etine, stromaya gömülüdür. Perithecia içinde asci 100 × 8 μm’dir.

Xylaria hypoxylon
X. hypoxylon eşey olgunluğunda (siyah)

Koku: Ayırt edici değildir.

Spor Baskısı: Spor izi siyahtır. Askosporlar böbrek şeklinde, siyah ve pürüzsüzdür. Bu sporlar 10–14 × 4–6 μm boyutlarındadır. Eşeysiz sporlar (mitosporlar) elips şeklinde, pürüzsüz ve hiyalindir. 

Habitat: Saprofit yani çürükçül bir mantar olan Güdük Ölüparmak Mantarı, kesilmiş ağaç kütüklerinde ve düşmüş dallar üzerinde bulunur. Türkiye”de resmî kaydının yapılmış olduğu bölgeler; Çatalca-Kocaeli Bölümü, Karadeniz Bölgesi, Yukarı Sakarya Bölümü, Orta Kızılırmak Bölümü, Antalya Bölümü ve Orta Fırat Bölümü olarak sıralanabilir.

Mevsim: İlkbahar-Yaz- Sonbahar.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Zehirli bir tür olmadığı halde yenilmeyen mantarlar kategorisinde ( toplanmaya değmeyecek kadar ince ve küçük oldukları için) gösterilmiştir.

Ek bilgiler: Yakın akrabası ve aynı cinse mensup Ölü adamın parmakları mantarı- Xylaria polymorpha ile benzerlik gösterir. Ancak, Güdük Ölüparmak Mantarı, X. polymorpha’dan daha fazla dallı olup, sapları ve dalları ondan daha ince, daha narindir.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarımıza göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri1 gün ago

Altınpelte Mantarı (Tremella aurantia)

Mantar Türleri2 gün ago

Yaş Ağulumantar (Omphalotus olivascens)

Mantar Türleri5 gün ago

Maral Kirmit (Russula sardonia)

Agaricaceae6 gün ago

Kahve Pullu (Lepiota castanea)

Clavariadelphaceae7 gün ago

Haşmetli Topuzmantarı (Clavariadelphus pistillaris)

Mantar Türleri1 hafta ago

Göl Süngermantarı (Suillus lakei)

Anthracobia2 hafta ago

Zennezili Mantarı (Anthracobia melaloma)

Mantar Türleri2 hafta ago

Gavur Süngermantarı (Suillus bellinii)

Agaricaceae3 hafta ago

Ağulu Kum Pullusu (Lepiota brunneolilacea)

Amanita3 hafta ago

Zarlıçanak Mantarı (Amanita submembranacea)

Hydnaceae3 hafta ago

Royal Sığır Dili Mantarı (Hydnum reginae)

Mantar Türleri3 hafta ago

Parlak Kirmit Mantarı (Russula graveolens)

Bolbitiaceae3 hafta ago

Dönşapka Mantarı (Panaeolina foenisecii) 

Mantar Türleri4 hafta ago

Ecel Kirmiti (Russula subnigricans)

Agaricaceae4 hafta ago

Deli Pullu Mantar (Lepiota subincarnata)

Mantar Türleri4 hafta ago

Alagöz Kirmiti (Russula integra)

Gerronema1 ay ago

Takah Mantarı (Gerronema nemorale)

Mantar Türleri1 ay ago

Pullukarakız (Tricholoma atrosquamosum)

Mantar Türleri1 ay ago

Başlı Kukulcuk Mantarı (Mycena leptocephala)

Leucocoprinus1 ay ago

Sarı Şalvarlı Mantar (Leucocoprinus birnbaumii)

Lactarius1 ay ago

Melez Sütlüce Mantarı (Lactarius chelidonium)

Mantar Türleri1 ay ago

Vellinga Çıtkırdısı (Pluteus vellingae)

Agaricaceae2 ay ago

Şiş Poslak Mantarı (Lycoperdon umbrinum)

Agaricaceae2 ay ago

Chlorophyllum hortense – Sapıkızaran Şemsiye Mantarı

Mantar Türleri2 ay ago

Russula mustelina – Russet Kirmit

Mantar Türleri2 ay ago

Defne Mantarı (Pluteus lauracearum)

Lactarius2 ay ago

Acısütlüce Mantarı (Lactarius acris)

Mantar Türleri2 ay ago

Diri Pulcuklu Mantar (Psathyrella piluliformis)

Amanita2 ay ago

Karyağdı Mantarı (Amanita strobiliformis)

Mantar Türleri2 ay ago

Kırk Sevelen Mantarı (Parasola conopilea)

Amanita2 ay ago

Dertveren Mantarı (Amanita spadicea)

Mantar Türleri2 ay ago

Engin Yerkulak Mantarı (Otidea onotica)

Mantar Türleri2 ay ago

Güdük Ölüparmak (Xylaria hypoxylon)

Hypocreaceae2 ay ago

Kızıl Çinçomağı (Podostroma cornu-damae)

Hygrophoraceae2 ay ago

Mor Yosunmantarı (Arrhenia lilacinicolor)

Hericiaceae2 ay ago

Dişli Dedesakalı Mantarı (Hericium cirrhatum)

Cantharellaceae2 ay ago

Kokulu Siyah Trompet Mantarı (Craterellus foetidus)

Fomitopsidaceae2 ay ago

Gevrek Postiya Mantarı (Postia stiptica)

Craterellus fallax3 ay ago

Siyah Trompet Mantarı (Craterellus fallax)

Inocybaceae3 ay ago

Adalıkümbet Mantarı (Inocybe kusadasiensis)

Armillaria3 ay ago

Şiş Balmantarı (Armillaria gallica)

Basında Mantar3 ay ago

Yeni bir mantar türü keşfedildi

Inocybaceae3 ay ago

Kaygankümbet Mantarı (Inocybe viscida)

Hygrophoraceae3 ay ago

Baba Gaypaşuk Mantarı (Hygrophorus yadigarii)