Connect with us

Agaricaceae

Kızaran Şemsiye Mantarı (Chlorophyllum rhacodes)

Chlorophyllum rhacodes- Kızaran Şemsiye Mantarı, Kuzey Yarımküre’nin ılıman bölgelerinde yaygın olarak yaşarlar. Düzinelerce gruplar, şeritler ve daireler halinde büyürler, asitli topraklarda, çoğu zaman köknar ve çam orman ve koruluklarında, bazen de yapraklarını döken ağaçların olduğu ormanlarda çıkarlar.

Published

on

Kızaran Şemsiye Mantarı (Chlorophyllum rhacodes)


Taksonomi – Bilimsel Sınıflandırma

Alem: Mantarlar-Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Agaricaceae

Cins: Chlorophyllum

Tür: Chlorophyllum rhacodes

Chlorophyllum rhadoces Latince ismi ile bilinen ve şemsiye mantarlarından (Parasol mushrooms) olan mantarın ingilizce bilinen ismi “Shaggy Parasol”dur. Ülkemizde bu mantara Kızaran Şemsiye Mantarı denir. 3 Şemsiye mantarı türü ( Shaggy Parasol), Chlorophyllum rhacodesChlorophyllum olivierive Chlorophyllum brunneum daha önce Macrolepiota rhacodes veya Lepiota rhacodes olarak biliniyordu, ancak adı Chlorophyllum (Macrolepiota procera‘dan daha yakın bir ilişkili olduğundan, moleküler filogenetik kanıtlara dayanarak) olarak değiştirildi. Alt türler Macrolepiota rhacodes var.  brunneum da Chlorophyllum brunneum olarak tür statüsüne yükseltildi.  Chlorophyllum olivieri, aynı zamanda “Shaggy Parasol” olarak da yenen yakından ilişkili bir türdür.

Chlorophyllum rhacodes

Şapka: Kızaran Şemsiye Mantarı şapkası 5-20 cm çapında, genç örneklerinde yumurta şekli, olgunlaştığında daha geniş ve düz hale gelir. Şapka etli ve Beyaz’dır, şapka üzerinde kalın kahverengi pullar ve çıkıntılar vardır.

Lameller: Kızaran Şemsiye Mantarı lamelleri, Beyaz ve sıktır. Başlangıçta Beyaz olan lameller olgunlaştıkça açık ten rengini alır. Kesildiğinde veya berelendiğinde kızarır veya turuncuya yakın bir renk aldığı görülür.

Gövde-Sap: Kızaran Şemsiye Mantarı sap rengi, beyazdan açık pembe / kahverengiye değişir. Çift yüzük bulunan sap ile pürüzsüz ve düzdür. Kök’te soğan benzeri bir yumrusu vardır. Gövdesi (Sap), 10-20 cm boyunda fakat incedir. Sap etli, aynı renk ve Yılan derisi gibi bir desen içermez. Kızaran Şemsiye Mantarı kesildiğinde veya  berelendiğinde, kırmızımsı veya kestane rengi bir renk değişikliği olur ve keskin bir koku oluşur. Etli kısmı kesildiğinde veya yaralandığında, rengini hızla, önce sarı, sonra sarı-turuncu ve son olarak kırmızı veya kahverengi değiştirir. Bu özellik her ne kadar Bazı acemi mantar avcılarını korkutsa da, bu mantar için bir ayırt edici özelliktir.

Chlorophyllum rhacodes
Chlorophyllum rhacodes

Koku: Kızaran Şemsiye Mantarı, kesildiğinde veya berelendiğinde keskin bir kokusu olduğu anlaşılır.

Spor Baskısı:  Beyaz ve Elipsoiddir. Doğru bir spor rengi elde etmek için sporlarınızı küçük bir yığın halinde kazımalısınız.

Habitat: Chlorophyllum rhacodes, Kuzey Yarımküre’nin ılıman bölgelerinde yaygın olarak yaşarlar. Düzinelerce  gruplar, şeritler ve daireler halinde büyürler, asitli topraklarda, çoğu zaman köknar ve çam orman ve koruluklarında, bazen de yapraklarını döken ağaçların olduğu ormanlarda çıkarlar.

Chlorophyllum rhacodes
Chlorophyllum rhacodes

Mevsim: Temmuz ayından Kasım ayına kadar yaygın olarak görmek mümkündür.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Kızaran Şemsiye Mantarı, iyi pişirildiğinde yenilebilen, lezzetli mantarlar arasındadır. Ancak, sadece etli şapka kısmı kullanılır, gövdeler yani sap kısmı çok sert olduğundan makbul değildirler, kullanılmazlar. Pişirmeden önce tartı çıkarılmalıdır yani şapka üzerindeki üst zar soyulmalıdr.  Ayrıca kurutulup , toz haline getirilerekte kullanılabilir. Kızaran Şemsiye Mantarı çiğ veya az pişmiş yenildiğinde mide rahatsızlıklarına neden olabilecek toksinler içerir ve bazı kişiler pişirildikten sonra bile güçlü bir alerjik reaksiyon gösterebilirler. Su mantar, deneyimsiz avcılar için tavsiye edilmez. Çok genç örnekleri, Kuzey Amerika’da en çok zehirlenmeye neden olan mantar yani zehirli Chlorophyllum molybdites ile özdeş görünür ve çok karıştırlır. Ancak, Chlorophyllum molybdites mantarında, yeşil bir spor izi vardır (olgun örneklerde de bu hafif yeşillik, lamellerde görülür).

Chlorophyllum rhacodes
Chlorophyllum rhacodes

Dip not: Chlorophyllum rhacodes mantarı, 25 kişiden 1’inde mide rahatsızlığına neden olabilir. Şayet ilk defa deniyorsanız, iyi pişirin ve sadece az bir miktar deneyin. Metabolizmanızda herhangi bir reaksiyon olup olmadığını görmek için 24 saat bekleyin. Yunanca’dan gelme “Rhacodes” yani “kumaş parçası” manasında bir isim almıştır.

Ek bilgiler: Bu mantarın genç evrelerinde bazı ölümcül amanitalara (Warted Amanita Latince ismiyle Amanita strobiliformis) çok benzeyebilmektedir. Çünkü, volva benzeri bir yapıdan çıkıyor ve benzer görünümlü bir köke ve şapkaya sahip olabiliyorlar. Daha küçük olan diğer lepiotalarla da karıştırılması olasıdır. Bunlardan en çok, Macrolepiota procera ile karıştırılırlar, lakin sapında Yılan derisi gibi desenler, kıvrımlar olmadığından kolay ayırt edilirler. Ayrıca, şapka çapları da, Macrolepiota procera’ya nazaran daha küçüktür.

GALERİ

Chlorophyllum rhacodes
Chlorophyllum rhacodes

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Asterophora53 dakika ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri6 gün ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae1 hafta ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae2 hafta ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum3 hafta ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis3 hafta ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae1 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri1 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae1 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae1 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces1 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus1 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus2 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus2 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae2 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus2 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri2 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia2 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae2 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae2 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae2 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus2 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula2 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri2 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe2 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri2 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri3 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae3 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina3 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe3 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista3 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri3 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri3 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe3 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri3 ay ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae3 ay ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae3 ay ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae3 ay ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma3 ay ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia3 ay ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri4 ay ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista4 ay ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri4 ay ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)

Galerina4 ay ago

Benli Galerina (Galerina graminea)