Connect with us

Grifola

Maytake mantarı (Grifola frondosa)

Published

on

Grifola frondosa – Maytake mantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Poyporales

Aile: Meripilaceae

Cins: Grifola

Tür: Grifola frondosa

Genellikle Ormanın Tavuğu- Koruluğun Tavuğu olarak bilinen Maytake mantarının gövdesi, çoğu polipora kıyasla nispeten kısa ömürlüdür. Genellikle meşe ağaçları dibinde bulunurlar. Bilimsel olarak “Grifola frondosa” olarak bilinen Maytake (Maitake) mantarı Kuzeydoğu Japonya dağlarına özgü bir mantar türüdür. Maitake, Japonca “dans eden mantar” anlamına gelir. İnsanların değeri ve sağlık faydaları nedeniyle bir tane bile bulduklarında sevinçten dans ettiği söylenir. Pek çok gıdayla pişirilebilir ve yenilebilir ve artık diyet takviyeleri ve toz olarak bulunabiliyor. Son zamanlarda yapılan araştırmalar, birçok bağışıklık sistemi sorununu ve kanseri önleyici yararı olduğunu göstermektedir.

İskoç mikolog James J Dickson (1738 – 1822) bu poliporu ilk olarak ve 1785 yılında Boletus frondosus bilimsel adı ile tanımlamıştır. 1821’de bu türü Grifola cinsine aktaran ve şu anda kabul edilen bilimsel adını Grifola frondosa olarak belirleyen İngiliz, Samuel Frederick Gray (1766 – 1828) olmuştur.

Sinonimleri; Boletus frondosus, Agaricus frondosus, Boletus elegans, Boletus intybaceus, Boletus cristatus var. floriformis, Polyporus frondosus, Polyporus barrelieri, Polyporus intybaceus, Merisma frondosum, Merisma intybaceum, Polypilus frondosus, Cladomeris frondosa, Cladodendron frondosum, Grifola albicans, Grifola intybacea, Grifola frondosa var. intybacea, Polyporus frondosus var. albus ve Polyporus albicans’dır.

Şapka: Yaprak benzeri bir forma sahiptir. Yaygın bir dallanma gösterir, bu yumuşak poliporun dil benzeri yaprakları, 20 ila 50 cm çapında olup, karnabahar benzeri bir rozet oluştururlar.  Tek tek yapraklar 4 ila 10 cm genişliğinde ve 5 ila 10 mm kalınlığındadır.Dalgalı konsantrik bölgelerde bronzdan zeytine, griye veya kremaya değişen renklerde olabilirler.

Maytake Mantarı (Grifola frondosa)
Maytake Mantarı (Grifola frondosa)

Lameller: Lamelleri yoktur. Bunun yerine diğer Poliporlarda da olduğu gibi gözenekli, tüpcüklü bir yüzey mevcuttur. Grifola frondosa’nın gözenekli yüzeyindeki beyaz borucuk-tüpcükler 2 ila 3 mm derinliğindedir ve genellikle yuvarlaktırlar. Bunlar gövdeye doğru çürüyen, soluk krem ​​gözeneklerde son bulurlar.

Maytake Mantarı (Grifola frondosa)
Maytake Mantarı (Grifola frondosa)

Gövde-Sap: Çok dallanmış, yelpazemsi beyazımsı bir gövde ve kök yapısı vardır. Etli kısımları sert ve beyaz olup, kesildiğinde, dilimlendiğinde renk değiştirmez.

Maytake Mantarı (Grifola frondosa)
Maytake Mantarı (Grifola frondosa)

Koku: Hafif ama hoş bir kokusu olan Grifola frondosa’nın özel ve mükemmel bir tadının (genç örnekleri) olduğu da bildirilmiştir.

Spor Baskısı: Spor baskı rengi beyazdır. Sporlar 4–6 x 3–4 µm boyutunda, elipsoid, pürüzsüz, hiyalin ve inamyloiddir. Basidia 25–30 x 6–8 µm boyutlarındadır.             

Habitat: Maytake – Koyun başı – Ormanın Tavuğu Mantarı gibi isimlerle anılan bu güzel mantar tipik olarak meşe ağacı ile ilişkilendirilir. Bu yüzden onu bulmanın en iyi yolu, onu sonbaharda büyük meşe ağaçlarının (canlı veya ölü) ve kütüklerin tabanı çevresinde aramaktır.  Diğer bilinen Maytake konakçıları arasında, karaağaç, akçaağaç, kayın, kestane ve çınar vardır.  Maitake / Hen of the Woods da karaçam (demirhindi), çamlar ve diğer kozalaklı ağaçlarla da ilişkisi rapor edilmiştir. Maytake, özellikle büyük meşe ağaçlarının altında yıllarca arka arkaya örnekler üretir.

Mevsim:  Maytake (Maitake) – Ormanın Tavuğu (Hen of the Woods) aslen bir sonbahar mantarıdır, ancak yaz ve (nadiren) ilkbaharda dahi görüldüğü rapor edilmiştir.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Özellikle genç örneklerinin  özel ve mükemmel bir tadı olduğu bilinir. Besince zengin bir mantardır. Çin ve Japon mutfaklarının vazgeçilmezidir. Taze ilken toplanılması ve iyice pişirilmesi önerilir. Ayrıca, bilinen tıbbi özellikleri ve kullanım alanları vardır. Gelecek yıllarda tıbbi açıdan önemli bir rol oynayacağına inanılmaktadır.Bu mantarın sap ve şapkaları değişik hastalıkların tedavisinde kullanı­lır. Şeker hastalığı, tansiyon yüksekliği, kolesterol yüksekliği, kilo kaybı, bağı­şıklık sisteminin uyarılması ve kanser tedavisi için kullanılmaktadır. Mantarın belirgin bir yan etkisi de bulunmamaktadır.

Dünyada en yaygın kullanım alanı, AİDS, kanser tedavisi ve bağışıklık sis­teminin uyarılmasıdır. Maitake mantarının kemik iliğini uyardığı ve dokso-rubisin isimli ilacın yan etkisini azalttığı gösterilmiştir. Yapılan küçük klinik çalışmalarda kanser hastalarında yararlı olduğu, bazı hastalarda kanserde ge­rileme olduğu, bağışıklık sistemini uyarıp desteklediği bildirilmiştir.

Maitake mantarının içinde bulunan bazı maddeler meme, mesane (idrar yolları ve idrar torbası) ve kalınbağırsak kanseri hücrelerini öldürmekte, mito-misin C isimli ilacın kanser hücrelerini öldürücü etkisini artırmaktadır. Hayvan çalışmalarında kanserin başka organa sıçrama riskini azalttığı gösterilmiştir.

Yapılan arastırmalarda, maitake mantarının özellikle T hücrelerini, makrofajları harekete geçirerek vücudun doğal bağışıklığını öne çıkarabildiği anlaşılmıştır.

Maiteke’nin fraksiyonları akciğer, kolon, karaciğer, prostat, beyin tümörlerinde büyümeyi yavaşlatmaya destek bir potansiyel olarak görülüyor. Diyabet, kolesterol, hipertansiyon, bağışıklık sistemi için yardımcı olmakla birlikte kilo kaybına karşı destek olarak kullanımı önerilmektedir. Yapılan araştırmalarda Maitake mantarinin özellikle T hücrelerini, makrofajlari harekete geçirerek vücudun doğal bağışıklığını öne çıkarabilmektedir.

Ayrıca Maitake’nin kemik iliğinde koloni oluşumunu hızlandırdığı, doxorubicin toksisitesini azalttığı ve tümör metastazını inhibe ettiği tespit edilmiştir. Kanserden korunmak için, kanser tedavisinde destek olarak ve kanser kemoterapisinin yan etkilerini azaltmak için yardımcı olarak kullanılabilir.

Tüm bu bulgular araştırma aşamasında olan ve %100 kesinlik ifade etmeyen sonuçlardır. Bu açılardan, Ölümsüzlük Mantarı olarak bilinen Reishi Mantarı gibi düşünülebilir.

Ek bilgiler: Türkiye’de Maytake- Grifola frondosa mantarına rastlanılan bölgeler arasında Karadeniz Bölgemizin Orta ve Yukarı Kızılırmak bölümleri, Konya ve Antalya illerimiz bulunmaktadır.

Benzer türler: Dış görünüşü ile bazen Meripulus giganteus’a benzetenler olsa da, Maytake nin dokunulduğunda vs kararma yapmıyor olması büyük ayırt edici bir özelliğidir. Meripilus sumstinei’ye (daha büyük, tek tek şapkaları, daha küçük gözenekleri ve siyah çürük yüzeyleri olan) ve Polyporus umbellatus’a (daha net olarak tanımlanmış ayrık şapka ve gövdeleri olan) benzer.  Mikroskobik özellikler de bu türlerin ayrılmasına yardımcı olacaktır.

Meripulus giganteus-Kararan Mantar
Meripulus giganteus-Kararan Mantar
Grifola frondosa-Maytake Mantarı
Grifola frondosa-Maytake Mantarı

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarıma göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri15 saat ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri2 gün ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe2 gün ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri4 gün ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae5 gün ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae1 hafta ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae2 hafta ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma2 hafta ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia2 hafta ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri3 hafta ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista3 hafta ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri3 hafta ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)

Galerina3 hafta ago

Benli Galerina (Galerina graminea)

Inocybaceae3 hafta ago

Yıldızkümbet Mantarı (Inocybe asterospora)

Mantar Türleri3 hafta ago

Huş Kirmiti (Russula betularum)

Clitopilus4 hafta ago

Çukur Unmantarı (Clitopilus cystidiatus)

Infundibulicybe4 hafta ago

Akdeniz Ebişkesi (Infundibulicybe mediterranea)

Lentinus1 ay ago

Saçaklı Kaplanmantarı (Lentinus crinitus)

Cortinariaceae1 ay ago

Tüy Örümcekmantarı (Cortinarius glaucopus)

Auriculariaceae1 ay ago

Kıvrık Karabeyin Mantarı (Exidia glandulosa)

Agaricaceae1 ay ago

Sarı Kirpik Mantarı (Floccularia luteovirens)

Fomitiporia1 ay ago

Robust Braket Mantarı (Fomitiporia robusta) 

Mantar Türleri1 ay ago

Yoz Cüceyelpaze Mantarı (Sarcomyxa serotina)

Boletaceae1 ay ago

Biberlibolet (Chalciporus piperatus)

Amanitaceae2 ay ago

Ak Sümüklükafa Mantarı (Zhuliangomyces illinitus)

Camillea2 ay ago

Sigara İzmariti Mantarı (Camillea leprieurii)

Mantar Türleri2 ay ago

İçikınalı Mantar (Melastiza chateri)

Crepidotaceae2 ay ago

Acur Ayaksız Mantarı (Crepidotus mollis)

Lyophyllaceae2 ay ago

Sütperisi Mantarı (Ossicaulis lignatilis)

Mantar Türleri2 ay ago

Yersakalı Mantarı (Pterula multifida)

Lenzites2 ay ago

Lamelli Huş Poliporu (Lenzites betulinus)

Armillaria2 ay ago

Hardal Balmantarı (Armillaria sinapina)

Entolomataceae2 ay ago

Öz Narinşapka Mantarı (Rhodocybe asyae)

Bankeraceae2 ay ago

Kabukağlayan Mantarı (Hydnellum concrescens)

Entolomataceae2 ay ago

Has Narinşapka Mantarı (Rhodocybe asanii)

Albatrellaceae2 ay ago

Gönmantarı (Scutiger pes-caprae)

Mantar Türleri2 ay ago

Peslivan Mantarı (Pseudoclitocybe cyathiformis)

Agaricaceae3 ay ago

Çakalosuruğu Mantarı (Lycoperdon excipuliforme)

Mantar Türleri3 ay ago

Akkarakız Mantarı (Tricholoma album)

Amanita3 ay ago

İrisiğilli Kese Mantarı (Amanita magniverrucata)

Amanitaceae3 ay ago

Başlı Duvakluca Mantarı (Saproamanita codinae)

Cortinariaceae3 ay ago

Vişne Örümcekmantarı (Cortinarius violaceus)

Mutinus3 ay ago

Kızıl Kokarboynuz Mantarı (Mutinus ravenelii)

Amanita3 ay ago

Şampanyakese Mantarı (Amanita crenulata)