Connect with us

Mantar Türleri

Kuzu Göbeği Mantarı (Morchella elata)

Published

on

Morchella elata – Kuzu Göbeği Mantarı

TaksonomiBilimsel Sınıflandırma

Alem: Mantarlar-Fungi

Bölüm: Ascomycota 

Sınıf: Pezizomycetes

Takım: Pezizales

Aile: Morchellaceae

Cins: Morchella

Tür: Morchella elata

Morchella elata – Kuzu Göbeği Mantarı ; ülkemizde çok sevilen ve toplanan popüler bir mantar türüdür. Yöresel olarak Göbek mantarı, Göbelek mantarı, Kümah, Morel, İşkembe Mantarı gibi isimlerle anılsa da, yaygın kullanılan ismi Kuzu Göbeği Mantarıdır. Genellikle meydana geldiği yerde bol miktarda bulunan bu tür, İlkbahar aylarında sıkça toplanmaktadır. Avrupa’da ise bu türe Black morel ismi verilmektedir. Bizde Mantarlı Yaşam ailesi olarak bu türü Kuzu Göbeği Mantarı olarak detaylı inceleyeceğiz;

Şapka: Kuzu Göbeği mantarının şapkası 3-8 cm kalınlığında, boyu ise 12 cm uzunluğuna kadar ulaşabilir. Ana hatları dikey ve yatay olan, uzun labirent benzeri bir forma sahiptir. Mantar uzantılarının arasında ise, iç ete kadar uzanan oyuklar mevcuttur. Dış eti kahverengi tonlarındadır. Yaşlı örneklerde kahverengi tonları kaybolurken, siyaha yakın tonlar ağırlık gösterir. Bu türde lamel bulunmaz ve iç eti kremsi ve düz yapıdadır.

Gövde-Sap: Kuzu Göbeği mantarının, sapı 1-7 cm ve uzunluğu ise 16 cm kadar ulaşan örnekleri mevcuttur. Sap içi ise oyuk ve gövdeye bütünleşiktir. Renkleri beyaz ve soluk krem rengi arasında, sap, aşağıya doğru incelirken, köke geldiğinde kalınlaşır.

Kuzu Göbeği sapı

Koku: Ayırt edici bir kokuya sahip değildir.

Spor Baskısı:  Sporlar, 19-24 X 11-15 µm, elipsoid ve düzdürler. Spor rengi ise, birikintide kremsi beyaz ila soluk sarımsı kahverengidir.

Habitat: Kireçli toprağa sahip ormanlarda sık karşılaşılmasına rağmen, Ülkemizde iğne yapraklı (pinus) ormanlarda da sık karşılaşılır. Orman kesim alanlarında, orman yangınları görmüş alanlarda sıkça karşılaşılmaktadır. Elma ,armut ,ayva ,kavak ağacı , iğne yapraklı ağaçlarla marfolojik bağlantısı bulunmaktadır.

Mevsim: Morchella elata bir İlkbahar mantarıdır.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Morchella elata, popüler, iyi yenilebilir, lezzetli bir tür olmasına rağmen, küçük miktarlarda hidrazin veya benzer yapıda bilinmeyen bir toksin bulundurduğu bilinmektedir. (hidrazinin birincil referansları bulunmadığından hidrazin varlığı tartışmalıdır). Bu nedenle kuzugöbeği mantarı asla çiğ yenmemelidir. Bu tür için uzun, yavaş pişirme veya kurutularak tüketilme uygulanmalıdır. Mutfak ve ekonomik değeriyle hem ülkemizde , hem de dünyanın büyük bölümünde çok önemli değere sahip bir mantar türüdür. Özellike Fransız mutfağında bir çok isim yapmış şefin listelerinde bu mantara yer vermesi, bu türün mutfak değerinin çok yüksek olduğunun göstergesidir. Genellikle kurutularak saklanır ve yemeklerde kullanılır. Bir çok ünlü gurme kurutulmuşunun tazesine göre daha lezzetli olduğunu bildirmişlerdir. Ayrıca, ticari açıdan kurutulmuş haliyle ihracatının daha kolay yapılabildiği de bir gerçektir.    

Kuzu Göbeği Yemeği
Ana Ürünü Kuzu Göbeği Olan Bir Şef Tabağı
Kurutulmuş Morchella esculenta
Kurutulmuş Kuzu Göbeği

Dip not: Bilinçsiz ve amatör toplayıcıların en çok dikkat etmesi gereken noktalardan biri de, bu türe benzeyen Kuzu Göbeği Ebesi Mantarı (Gyromitra esculenta) ile karıştırmamaktır. Gyromitra esculenta – Sahte Kuzu Göbeği zehirli bir tür olup, dikkatsiz bir toplayıcı tarafından kolaylıkla karıştırılabilmesi ihtimali vardır.

Sahte Kuzu Göbeği
Kuzu Göbeği Ebesi —- Kuzu Göbeği

Ek bilgiler: Morchella elata – Kuzu Göbeği mantarı, diğer doğal mantarların aksine kökten sökülmemesi, köke yakın bir yerden bıçak ile kesilmesi gerekmektedir. Bu türün kökleri, misel ağlarına sıkı sıkıya bağlı olduğu için, (toprak yapısınında yumuşak olması sebebiyle) kökünden koparılan mantar miselleri ile birlikte topraktan ayrılmaktadır. Bu yüzden bağlı olduğu misel ağlarının yok olmasına sebep olur. Sapından kesildikten sonra, kalan kök kısmı toprak ile yeniden kapatılmalıdır. Ayrıca, Kuzu Göbeği Mantarları da diğer tüm mantarlar gibi, sporlarının etrafa yayabilmeleri için eşey olgunluğuna ermeden ( sporlarlanma olgunluğuna ermeden ) toplanmamalıdırlar. Çoğalma olgunluğuna ermiş yetişkin örneklerini toplarken de, mutlak suretle örme sepet kullanılması, naylon torba, poşet, kova vb. kullanılmaması  gerekmektedir! Bu sayede sporların yayılmasına yardımcı olurken, toplanan mantarın taze kalmasını ve korunmasını da sağlayabilirsiniz.

GALERİ

Kuzu Göbeği Mantarı

Galeri deki Fotoğraflar Türkiye’nin Mantar Avcıları Facebook sitesinden ve Türkiye Kuzu Göbeği Hayranları Facebook sitesinden alınmıştır.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri4 gün ago

Keme Mantarı (Terfezia boudieri)

Asterophora1 hafta ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri2 hafta ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae3 hafta ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae4 hafta ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum1 ay ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis1 ay ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae2 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri2 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae2 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces2 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus2 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus2 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus2 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae2 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus2 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri2 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia2 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae2 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae2 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae3 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus3 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula3 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri3 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe3 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri3 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri3 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae3 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina3 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe3 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista3 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri3 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri3 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe3 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri3 ay ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae3 ay ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae4 ay ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae4 ay ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma4 ay ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia4 ay ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri4 ay ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista4 ay ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri4 ay ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)