Connect with us

Mantar Türleri

Kuzu Göbeği Mantarı (Morchella elata)

Published

on

Morchella elata – Kuzu Göbeği Mantarı

TaksonomiBilimsel Sınıflandırma

Alem: Mantarlar-Fungi

Bölüm: Ascomycota 

Sınıf: Pezizomycetes

Takım: Pezizales

Aile: Morchellaceae

Cins: Morchella

Tür: Morchella elata

Morchella elata – Kuzu Göbeği Mantarı ; ülkemizde çok sevilen ve toplanan popüler bir mantar türüdür. Yöresel olarak Göbek mantarı, Göbelek mantarı, Kümah, Morel, İşkembe Mantarı gibi isimlerle anılsa da, yaygın kullanılan ismi Kuzu Göbeği Mantarıdır. Genellikle meydana geldiği yerde bol miktarda bulunan bu tür, İlkbahar aylarında sıkça toplanmaktadır. Avrupa’da ise bu türe Black morel ismi verilmektedir. Bizde Mantarlı Yaşam ailesi olarak bu türü Kuzu Göbeği Mantarı olarak detaylı inceleyeceğiz;

Şapka: Kuzu Göbeği mantarının şapkası 3-8 cm kalınlığında, boyu ise 12 cm uzunluğuna kadar ulaşabilir. Ana hatları dikey ve yatay olan, uzun labirent benzeri bir forma sahiptir. Mantar uzantılarının arasında ise, iç ete kadar uzanan oyuklar mevcuttur. Dış eti kahverengi tonlarındadır. Yaşlı örneklerde kahverengi tonları kaybolurken, siyaha yakın tonlar ağırlık gösterir. Bu türde lamel bulunmaz ve iç eti kremsi ve düz yapıdadır.

Gövde-Sap: Kuzu Göbeği mantarının, sapı 1-7 cm ve uzunluğu ise 16 cm kadar ulaşan örnekleri mevcuttur. Sap içi ise oyuk ve gövdeye bütünleşiktir. Renkleri beyaz ve soluk krem rengi arasında, sap, aşağıya doğru incelirken, köke geldiğinde kalınlaşır.

Kuzu Göbeği sapı

Koku: Ayırt edici bir kokuya sahip değildir.

Spor Baskısı:  Sporlar, 19-24 X 11-15 µm, elipsoid ve düzdürler. Spor rengi ise, birikintide kremsi beyaz ila soluk sarımsı kahverengidir.

Habitat: Kireçli toprağa sahip ormanlarda sık karşılaşılmasına rağmen, Ülkemizde iğne yapraklı (pinus) ormanlarda da sık karşılaşılır. Orman kesim alanlarında, orman yangınları görmüş alanlarda sıkça karşılaşılmaktadır. Elma ,armut ,ayva ,kavak ağacı , iğne yapraklı ağaçlarla marfolojik bağlantısı bulunmaktadır.

Mevsim: Morchella elata bir İlkbahar mantarıdır.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Morchella elata, popüler, iyi yenilebilir, lezzetli bir tür olmasına rağmen, küçük miktarlarda hidrazin veya benzer yapıda bilinmeyen bir toksin bulundurduğu bilinmektedir. (hidrazinin birincil referansları bulunmadığından hidrazin varlığı tartışmalıdır). Bu nedenle kuzugöbeği mantarı asla çiğ yenmemelidir. Bu tür için uzun, yavaş pişirme veya kurutularak tüketilme uygulanmalıdır. Mutfak ve ekonomik değeriyle hem ülkemizde , hem de dünyanın büyük bölümünde çok önemli değere sahip bir mantar türüdür. Özellike Fransız mutfağında bir çok isim yapmış şefin listelerinde bu mantara yer vermesi, bu türün mutfak değerinin çok yüksek olduğunun göstergesidir. Genellikle kurutularak saklanır ve yemeklerde kullanılır. Bir çok ünlü gurme kurutulmuşunun tazesine göre daha lezzetli olduğunu bildirmişlerdir. Ayrıca, ticari açıdan kurutulmuş haliyle ihracatının daha kolay yapılabildiği de bir gerçektir.    

Kuzu Göbeği Yemeği
Ana Ürünü Kuzu Göbeği Olan Bir Şef Tabağı
Kurutulmuş Morchella esculenta
Kurutulmuş Kuzu Göbeği

Dip not: Bilinçsiz ve amatör toplayıcıların en çok dikkat etmesi gereken noktalardan biri de, bu türe benzeyen Kuzu Göbeği Ebesi Mantarı (Gyromitra esculenta) ile karıştırmamaktır. Gyromitra esculenta – Sahte Kuzu Göbeği zehirli bir tür olup, dikkatsiz bir toplayıcı tarafından kolaylıkla karıştırılabilmesi ihtimali vardır.

Sahte Kuzu Göbeği
Kuzu Göbeği Ebesi —- Kuzu Göbeği

Ek bilgiler: Morchella elata – Kuzu Göbeği mantarı, diğer doğal mantarların aksine kökten sökülmemesi, köke yakın bir yerden bıçak ile kesilmesi gerekmektedir. Bu türün kökleri, misel ağlarına sıkı sıkıya bağlı olduğu için, (toprak yapısınında yumuşak olması sebebiyle) kökünden koparılan mantar miselleri ile birlikte topraktan ayrılmaktadır. Bu yüzden bağlı olduğu misel ağlarının yok olmasına sebep olur. Sapından kesildikten sonra, kalan kök kısmı toprak ile yeniden kapatılmalıdır. Ayrıca, Kuzu Göbeği Mantarları da diğer tüm mantarlar gibi, sporlarının etrafa yayabilmeleri için eşey olgunluğuna ermeden ( sporlarlanma olgunluğuna ermeden ) toplanmamalıdırlar. Çoğalma olgunluğuna ermiş yetişkin örneklerini toplarken de, mutlak suretle örme sepet kullanılması, naylon torba, poşet, kova vb. kullanılmaması  gerekmektedir! Bu sayede sporların yayılmasına yardımcı olurken, toplanan mantarın taze kalmasını ve korunmasını da sağlayabilirsiniz.

GALERİ

Kuzu Göbeği Mantarı

Galeri deki Fotoğraflar Türkiye’nin Mantar Avcıları Facebook sitesinden ve Türkiye Kuzu Göbeği Hayranları Facebook sitesinden alınmıştır.

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri18 saat ago

Altınpelte Mantarı (Tremella aurantia)

Mantar Türleri2 gün ago

Yaş Ağulumantar (Omphalotus olivascens)

Mantar Türleri5 gün ago

Maral Kirmit (Russula sardonia)

Agaricaceae6 gün ago

Kahve Pullu (Lepiota castanea)

Clavariadelphaceae7 gün ago

Haşmetli Topuzmantarı (Clavariadelphus pistillaris)

Mantar Türleri1 hafta ago

Göl Süngermantarı (Suillus lakei)

Anthracobia2 hafta ago

Zennezili Mantarı (Anthracobia melaloma)

Mantar Türleri2 hafta ago

Gavur Süngermantarı (Suillus bellinii)

Agaricaceae3 hafta ago

Ağulu Kum Pullusu (Lepiota brunneolilacea)

Amanita3 hafta ago

Zarlıçanak Mantarı (Amanita submembranacea)

Hydnaceae3 hafta ago

Royal Sığır Dili Mantarı (Hydnum reginae)

Mantar Türleri3 hafta ago

Parlak Kirmit Mantarı (Russula graveolens)

Bolbitiaceae3 hafta ago

Dönşapka Mantarı (Panaeolina foenisecii) 

Mantar Türleri4 hafta ago

Ecel Kirmiti (Russula subnigricans)

Agaricaceae4 hafta ago

Deli Pullu Mantar (Lepiota subincarnata)

Mantar Türleri4 hafta ago

Alagöz Kirmiti (Russula integra)

Gerronema1 ay ago

Takah Mantarı (Gerronema nemorale)

Mantar Türleri1 ay ago

Pullukarakız (Tricholoma atrosquamosum)

Mantar Türleri1 ay ago

Başlı Kukulcuk Mantarı (Mycena leptocephala)

Leucocoprinus1 ay ago

Sarı Şalvarlı Mantar (Leucocoprinus birnbaumii)

Lactarius1 ay ago

Melez Sütlüce Mantarı (Lactarius chelidonium)

Mantar Türleri1 ay ago

Vellinga Çıtkırdısı (Pluteus vellingae)

Agaricaceae2 ay ago

Şiş Poslak Mantarı (Lycoperdon umbrinum)

Agaricaceae2 ay ago

Chlorophyllum hortense – Sapıkızaran Şemsiye Mantarı

Mantar Türleri2 ay ago

Russula mustelina – Russet Kirmit

Mantar Türleri2 ay ago

Defne Mantarı (Pluteus lauracearum)

Lactarius2 ay ago

Acısütlüce Mantarı (Lactarius acris)

Mantar Türleri2 ay ago

Diri Pulcuklu Mantar (Psathyrella piluliformis)

Amanita2 ay ago

Karyağdı Mantarı (Amanita strobiliformis)

Mantar Türleri2 ay ago

Kırk Sevelen Mantarı (Parasola conopilea)

Amanita2 ay ago

Dertveren Mantarı (Amanita spadicea)

Mantar Türleri2 ay ago

Engin Yerkulak Mantarı (Otidea onotica)

Mantar Türleri2 ay ago

Güdük Ölüparmak (Xylaria hypoxylon)

Hypocreaceae2 ay ago

Kızıl Çinçomağı (Podostroma cornu-damae)

Hygrophoraceae2 ay ago

Mor Yosunmantarı (Arrhenia lilacinicolor)

Hericiaceae2 ay ago

Dişli Dedesakalı Mantarı (Hericium cirrhatum)

Cantharellaceae2 ay ago

Kokulu Siyah Trompet Mantarı (Craterellus foetidus)

Fomitopsidaceae2 ay ago

Gevrek Postiya Mantarı (Postia stiptica)

Craterellus fallax3 ay ago

Siyah Trompet Mantarı (Craterellus fallax)

Inocybaceae3 ay ago

Adalıkümbet Mantarı (Inocybe kusadasiensis)

Armillaria3 ay ago

Şiş Balmantarı (Armillaria gallica)

Basında Mantar3 ay ago

Yeni bir mantar türü keşfedildi

Inocybaceae3 ay ago

Kaygankümbet Mantarı (Inocybe viscida)

Hygrophoraceae3 ay ago

Baba Gaypaşuk Mantarı (Hygrophorus yadigarii)