Connect with us

Mantar Türleri

Hekimaratan mantarı (Paralepistopsis amoenolens)

Published

on

Paralepistopsis amoenolensHekimaratan mantarı-Felçeden huni mantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar- Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Tricholomataceae

Cins: Paralepistopsis

Tür: Paralepistopsis amoenolens

Hekimaratan mantarı (Paralepistopsis amoenolens), yaygın olarak felç hunisi – Paralysis funnel (Bu mantar ayrıca, Zehirli Bambu Mantarı ve Kokulu Felçeden Mantarı olarak da bilinir) olarak bilinen ilk zamanlarda Clitocybe cinsine atfedilmiş olan zehirli bir mantardır. İlk olarak 1975’te Fas’tan, Fransız mikolog Malençon tarafından Clitocybe amoenolens olarak tanımlandı. Üç yıl boyunca Savoie bölgesindeki Maurienne vadisinde bulunan örnekleri birkaç kişi tükettikten sonra zehirli olduğu keşfedildi.  Bunu büyük olasılıkla yenilebilir Infundibulicybe sp. veya Paralepista flaccida (eski adıyla Lepista inversa) ile karıştırmışlardır. 2012 yılında, DNA analizini takiben, Vizzini ve Ercole bu türü, diğer Clitocybe’lerden ayırıp ve yeni bir sınıf olan Paralepistopsis cinsine atadılar.

Clitocybe amoenolens (Malençon 1975) sinonim ismi de çok yaygın kullanılmaktadır.

Paralepistopsis cinsi mantarlar eritromelaljiye neden olur ve bu Eritromelalji sendromu ayaklarda felce benzer fizyolojik bozukluklara yol açtığı için (Türkçe Felçeden) ve Latince adı amoenolens aromatik anlamına gelir ve bu nedenle Paralepistopsis amoenolens türüne Türkçe adı Kokulu Felçeden ismi verilmiştir (Menemen et al. 2016). Ayrıca, bu türe İngilizcede “felç hunisi” adı verilmiştir (Evans ve Kibby 2).

Şapka: Şapka boyutları 2.8-6 cm çapında olup, soluk bej ve koyu sarı-turuncu veya pembemsi renklerdedir. Görünüm başlangıçta dışbükey, sonra düz dışbükey, düşük umbo ile son olarak basık huni şeklindedir. Şapka kenarları dalgalı, olgunlaştığında bile kıvrımlıdır. Şapka yüzeyi pürüzsüzdür.

Paralepistopsis amoenolens
Paralepistopsis amoenolens

Lameller: Clitocybe amoenolens lamelleri oldukça sık ve yoğun, düşük, kıvrımlı, ayrıktırlar. Daha soluk tonlarda olup şapkaya uyum sağlarlar. Aralara girer ve gövdede yani sapa yakın yerde çatallanırlar. Lameller azalan, bazen çıkıntılı, yığından daha soluk, beyazımsı ila sarımsı koyu sarı veya pembemsi. Uzun süreli çiğnemeden sonra hafif ila hafif acı tadı. Koku belirgin şekilde aromatiktir.  

Clitocybe amoenolens
Clitocybe amoenolens

Gövde-Sap: Sap boyutları 2.5 – 6 × 0.6 – 1.6 cm olup, fotoğrafta da görüldüğü üzere silindirik, içi boş, hatta hafif kavisli, şapkaya nazaran daha soluk renklerdedir. Çıkıntılı ve merkezi, ama aynı zamanda biraz eksantriktir. Kök ve köke yakın kısımlar iğnelerden ve odunsu döküntülerden oluşan çöp kalıntılarını barındırmaktadır.

Etli kısımları şapkada beyazımsı iken sapta yani gövdede bej-beyazımsıdır. 

Felç Hunisi Mantarı
Felç Hunisi Mantarı

Koku: Kendine has güzel aromatik, parfümsü bir kokusu vardır. Başta tatlı olan yaban mersini tadı, uzun çiğnemeden sonra acılaşır. Bu tür, Tricholoma caligatum’a çok benzeyen, çiçek aromaları (yasemin) ile karıştırılmış olgun armutların (Meyvemsi) veya portakal çiçeğinin bir kombinasyonu olan güçlü, karmaşık, aromatik bir koku ile karakterize edilir.

Spor Baskısı: Spor baskısı beyazımsı ila soluk krem rengindedir. Basidiosporlar (4.8-) 5.1 – 6.4 (-6.8) × (3.0-) 3.2 – 4.0 (-4.5) μm, Lm × Wm = 5.6 × 3.6 μm, Q = (1.3-) 1.4 – 1.8 (-1.9), Qm  = 1,6 μm, geniş ölçüde elipsoid, hiyalin, ince duvarlı, pürüzsüz ve inamiloid ve tek bir damlacık içerir.  Basidia (30.0-) 39.3 – 44.00 × 4.3 – 5.6 μm, silindirik ila klavat arası olup genelde 4 sporlu, nadiren 2 sporlu olurlar.       
       

Felçeden Mantarı Spor görüntüsü
Kokulu Felçeden Mantarı Sporları

Habitat: Genellikle köknar ağaçlarının bulunduğu karışık ormanlarda, oldukça alkali yani kireçli topraklarda bulunur. Buna ilaveten beyaz kavak, titrek kavak, meşe ve kayın ağaçlarının olduğu yerlerde örneklerine rastlanılmıştır.

Mevsim: Sonbahar.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Zehirli bir mantar olan Paralepistopsis amoenolens’in tüketilmesi Eritromelalji sendromuyla sonuçlanmıştır. Türkiye’de de (Isparta) bu mantarın yenilebilir bir mantara benzetilerek yenmesi sonucu zehirlenmeler olmuştur. 12 kişi zehirlenmiş ve zehirlenme vakaları diğer zehirlenmelere göre çok farklı gerçekleşmiştir. Bulantısız ve kusmasız seyreden bu zehirlenme türünün, vücuda verdiği zararlardan diğer mantar zehirlenmelerine göre çok ilginç ve değişik olmaktadır. Bakınız Eritromelalji – Eritermaljiya (Eritromelalgia) Sendromu.

Ek bilgiler: Zehirli cüce bambu mantarı olarak bilinen, Güney Kore ve Japonya ya özgü bir mantar olan Clitocybe acromelalga‘ ile benzerlikleri bulunur. Bu Zehirli Cüce Bambu mantarı ilk olarak Japonya’da 1918 yılında keşfedilmiştir.

Paralepistopsis amoenolens nadir ve oldukça lokalize bir türdür, bu tür ilk olarak Fas’tan ve daha sonra Fransa, İspanya ve İtalya’dan bildirilirken, benzer tür Paralepistopsis acromelalga sadece Japonya ve Güney Kore’den bildirilmiştir. Bildiğimiz kadarıyla Türkiye, Paralepistopsis amoenolens’in bulunduğu dünyada beşinci ülkedir. 

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarıma göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Hekimaratan Mantarı (Paralepistopsis amoenolens)
Hekimaratan Mantarı (Paralepistopsis amoenolens)
Hekimaratan Mantarı (Paralepistopsis amoenolens)
Hekimaratan Mantarı (Paralepistopsis amoenolens)
Hekimaratan Mantarı (Paralepistopsis amoenolens)
Hekimaratan Mantarı (Paralepistopsis amoenolens)
Hekimaratan Mantarı (Paralepistopsis amoenolens)
Hekimaratan Mantarı (Paralepistopsis amoenolens)
Hekimaratan Mantarı (Paralepistopsis amoenolens)
Hekimaratan Mantarı (Paralepistopsis amoenolens)
Hekimaratan Mantarı (Paralepistopsis amoenolens)
Hekimaratan Mantarı (Paralepistopsis amoenolens)

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Clitocybaceae1 gün ago

Sünük Hunimantarı (Clitocybe vibecina)

Boletaceae3 gün ago

Süngertop Mantarı (Wakefieldia macrospora)

Aspergillaceae5 gün ago

Mavi Küf Mantarı (Penicillium italicum)

Boletaceae1 hafta ago

Sahte Çörek Mantarı (Boletus huronensis)

Mantar Türleri1 hafta ago

Tepeli Paraşüt Mantarı (Marasmius collinus)

Gloeophyllaceae2 hafta ago

Kokulu Kütüktereği Mantarı (Gloeophyllum odoratum)

Boletaceae3 hafta ago

Kuzumantarı (Neoboletus eryhtropus)

Bjerkandera3 hafta ago

Kandermantarı (Bjerkandera adusta)

Mantar Türleri3 hafta ago

Ak Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia armatospora)

Mantar Türleri4 hafta ago

Keme Mantarı (Terfezia boudieri)

Asterophora1 ay ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri1 ay ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae1 ay ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae2 ay ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum2 ay ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis2 ay ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae2 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri2 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae2 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae2 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces3 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus3 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus3 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus3 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae3 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus3 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri3 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia3 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae3 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae3 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae3 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus3 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula3 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri4 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe4 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri4 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri4 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae4 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)

Discina4 ay ago

Kara Dibiburuşuk Mantarı (Discina melaleuca)

Atractosporocybe4 ay ago

Akkaygan Mantarı (Atractosporocybe inornata)

Lepista4 ay ago

Boz Cincile Mantarı (Lepista multiformis)

Mantar Türleri4 ay ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri4 ay ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe4 ay ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)