Connect with us

Mantar Türleri

Hekimaratan mantarı (Paralepistopsis amoenolens)

Published

on

Paralepistopsis amoenolensHekimaratan mantarı-Felçeden huni mantarı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar- Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Agaricales

Aile: Tricholomataceae

Cins: Paralepistopsis

Tür: Paralepistopsis amoenolens

Hekimaratan mantarı (Paralepistopsis amoenolens), yaygın olarak felç hunisi – Paralysis funnel (Bu mantar ayrıca, Zehirli Bambu Mantarı ve Kokulu Felçeden Mantarı olarak da bilinir) olarak bilinen ilk zamanlarda Clitocybe cinsine atfedilmiş olan zehirli bir mantardır. İlk olarak 1975’te Fas’tan, Fransız mikolog Malençon tarafından Clitocybe amoenolens olarak tanımlandı. Üç yıl boyunca Savoie bölgesindeki Maurienne vadisinde bulunan örnekleri birkaç kişi tükettikten sonra zehirli olduğu keşfedildi.  Bunu büyük olasılıkla yenilebilir Infundibulicybe sp. veya Paralepista flaccida (eski adıyla Lepista inversa) ile karıştırmışlardır. 2012 yılında, DNA analizini takiben, Vizzini ve Ercole bu türü, diğer Clitocybe’lerden ayırıp ve yeni bir sınıf olan Paralepistopsis cinsine atadılar.

Clitocybe amoenolens (Malençon 1975) sinonim ismi de çok yaygın kullanılmaktadır.

Paralepistopsis cinsi mantarlar eritromelaljiye neden olur ve bu Eritromelalji sendromu ayaklarda felce benzer fizyolojik bozukluklara yol açtığı için (Türkçe Felçeden) ve Latince adı amoenolens aromatik anlamına gelir ve bu nedenle Paralepistopsis amoenolens türüne Türkçe adı Kokulu Felçeden ismi verilmiştir (Menemen et al. 2016). Ayrıca, bu türe İngilizcede “felç hunisi” adı verilmiştir (Evans ve Kibby 2).

Şapka: Şapka boyutları 2.8-6 cm çapında olup, soluk bej ve koyu sarı-turuncu veya pembemsi renklerdedir. Görünüm başlangıçta dışbükey, sonra düz dışbükey, düşük umbo ile son olarak basık huni şeklindedir. Şapka kenarları dalgalı, olgunlaştığında bile kıvrımlıdır. Şapka yüzeyi pürüzsüzdür.

Paralepistopsis amoenolens
Paralepistopsis amoenolens

Lameller: Clitocybe amoenolens lamelleri oldukça sık ve yoğun, düşük, kıvrımlı, ayrıktırlar. Daha soluk tonlarda olup şapkaya uyum sağlarlar. Aralara girer ve gövdede yani sapa yakın yerde çatallanırlar. Lameller azalan, bazen çıkıntılı, yığından daha soluk, beyazımsı ila sarımsı koyu sarı veya pembemsi. Uzun süreli çiğnemeden sonra hafif ila hafif acı tadı. Koku belirgin şekilde aromatiktir.  

Clitocybe amoenolens
Clitocybe amoenolens

Gövde-Sap: Sap boyutları 2.5 – 6 × 0.6 – 1.6 cm olup, fotoğrafta da görüldüğü üzere silindirik, içi boş, hatta hafif kavisli, şapkaya nazaran daha soluk renklerdedir. Çıkıntılı ve merkezi, ama aynı zamanda biraz eksantriktir. Kök ve köke yakın kısımlar iğnelerden ve odunsu döküntülerden oluşan çöp kalıntılarını barındırmaktadır.

Etli kısımları şapkada beyazımsı iken sapta yani gövdede bej-beyazımsıdır. 

Felç Hunisi Mantarı
Felç Hunisi Mantarı

Koku: Kendine has güzel aromatik, parfümsü bir kokusu vardır. Başta tatlı olan yaban mersini tadı, uzun çiğnemeden sonra acılaşır. Bu tür, Tricholoma caligatum’a çok benzeyen, çiçek aromaları (yasemin) ile karıştırılmış olgun armutların (Meyvemsi) veya portakal çiçeğinin bir kombinasyonu olan güçlü, karmaşık, aromatik bir koku ile karakterize edilir.

Spor Baskısı: Spor baskısı beyazımsı ila soluk krem rengindedir. Basidiosporlar (4.8-) 5.1 – 6.4 (-6.8) × (3.0-) 3.2 – 4.0 (-4.5) μm, Lm × Wm = 5.6 × 3.6 μm, Q = (1.3-) 1.4 – 1.8 (-1.9), Qm  = 1,6 μm, geniş ölçüde elipsoid, hiyalin, ince duvarlı, pürüzsüz ve inamiloid ve tek bir damlacık içerir.  Basidia (30.0-) 39.3 – 44.00 × 4.3 – 5.6 μm, silindirik ila klavat arası olup genelde 4 sporlu, nadiren 2 sporlu olurlar.       
       

Felçeden Mantarı Spor görüntüsü
Kokulu Felçeden Mantarı Sporları

Habitat: Genellikle köknar ağaçlarının bulunduğu karışık ormanlarda, oldukça alkali yani kireçli topraklarda bulunur. Buna ilaveten beyaz kavak, titrek kavak, meşe ve kayın ağaçlarının olduğu yerlerde örneklerine rastlanılmıştır.

Mevsim: Sonbahar.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Zehirli bir mantar olan Paralepistopsis amoenolens’in tüketilmesi Eritromelalji sendromuyla sonuçlanmıştır. Türkiye’de de (Isparta) bu mantarın yenilebilir bir mantara benzetilerek yenmesi sonucu zehirlenmeler olmuştur. 12 kişi zehirlenmiş ve zehirlenme vakaları diğer zehirlenmelere göre çok farklı gerçekleşmiştir. Bulantısız ve kusmasız seyreden bu zehirlenme türünün, vücuda verdiği zararlardan diğer mantar zehirlenmelerine göre çok ilginç ve değişik olmaktadır. Bakınız Eritromelalji – Eritermaljiya (Eritromelalgia) Sendromu.

Ek bilgiler: Zehirli cüce bambu mantarı olarak bilinen, Güney Kore ve Japonya ya özgü bir mantar olan Clitocybe acromelalga‘ ile benzerlikleri bulunur. Bu Zehirli Cüce Bambu mantarı ilk olarak Japonya’da 1918 yılında keşfedilmiştir.

Paralepistopsis amoenolens nadir ve oldukça lokalize bir türdür, bu tür ilk olarak Fas’tan ve daha sonra Fransa, İspanya ve İtalya’dan bildirilirken, benzer tür Paralepistopsis acromelalga sadece Japonya ve Güney Kore’den bildirilmiştir. Bildiğimiz kadarıyla Türkiye, Paralepistopsis amoenolens’in bulunduğu dünyada beşinci ülkedir. 

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarıma göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Hekimaratan Mantarı (Paralepistopsis amoenolens)
Hekimaratan Mantarı (Paralepistopsis amoenolens)
Hekimaratan Mantarı (Paralepistopsis amoenolens)
Hekimaratan Mantarı (Paralepistopsis amoenolens)
Hekimaratan Mantarı (Paralepistopsis amoenolens)
Hekimaratan Mantarı (Paralepistopsis amoenolens)
Hekimaratan Mantarı (Paralepistopsis amoenolens)
Hekimaratan Mantarı (Paralepistopsis amoenolens)
Hekimaratan Mantarı (Paralepistopsis amoenolens)
Hekimaratan Mantarı (Paralepistopsis amoenolens)
Hekimaratan Mantarı (Paralepistopsis amoenolens)
Hekimaratan Mantarı (Paralepistopsis amoenolens)

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri15 saat ago

Hoş Kozalakebesi Mantarı (Strobilurus esculentus)

Mantar Türleri2 gün ago

Hoş İçikınalı Mantar (Melastiza cornubiensis)

Hygrocybe2 gün ago

Sırlı Mummantarı (Hygrocybe singeri)

Mantar Türleri4 gün ago

Yalancı Göbek Mantarı (Morchella pseudoviridis)

Hymenochaetaceae5 gün ago

Küme Kırçıllı Mantarı (Inonotus glomeratus)

Agaricaceae1 hafta ago

Gözenekmantarı (Tulostoma brumale)

Hymenochaetaceae2 hafta ago

Çamkavı Mantarı (Porodaedalea pini)

Microstoma2 hafta ago

Aloyalı Mantarı (Microstoma protractum)

Fuscoporia2 hafta ago

Tüylü Dalkürkü Mantarı (Fuscoporia torulosa)

Mantar Türleri3 hafta ago

Kuşaklı Beyaz Boynuz Mantarı (Staheliomyces cinctus)

Lepista3 hafta ago

Çakır Cincile Mantarı (Lepista panaeolus)

Mantar Türleri3 hafta ago

Kirpikli Kırmızı Fincan Mantarı (Scutellinia kerguelensis)

Galerina3 hafta ago

Benli Galerina (Galerina graminea)

Inocybaceae3 hafta ago

Yıldızkümbet Mantarı (Inocybe asterospora)

Mantar Türleri3 hafta ago

Huş Kirmiti (Russula betularum)

Clitopilus4 hafta ago

Çukur Unmantarı (Clitopilus cystidiatus)

Infundibulicybe4 hafta ago

Akdeniz Ebişkesi (Infundibulicybe mediterranea)

Lentinus1 ay ago

Saçaklı Kaplanmantarı (Lentinus crinitus)

Cortinariaceae1 ay ago

Tüy Örümcekmantarı (Cortinarius glaucopus)

Auriculariaceae1 ay ago

Kıvrık Karabeyin Mantarı (Exidia glandulosa)

Agaricaceae1 ay ago

Sarı Kirpik Mantarı (Floccularia luteovirens)

Fomitiporia1 ay ago

Robust Braket Mantarı (Fomitiporia robusta) 

Mantar Türleri1 ay ago

Yoz Cüceyelpaze Mantarı (Sarcomyxa serotina)

Boletaceae1 ay ago

Biberlibolet (Chalciporus piperatus)

Amanitaceae1 ay ago

Ak Sümüklükafa Mantarı (Zhuliangomyces illinitus)

Camillea2 ay ago

Sigara İzmariti Mantarı (Camillea leprieurii)

Mantar Türleri2 ay ago

İçikınalı Mantar (Melastiza chateri)

Crepidotaceae2 ay ago

Acur Ayaksız Mantarı (Crepidotus mollis)

Lyophyllaceae2 ay ago

Sütperisi Mantarı (Ossicaulis lignatilis)

Mantar Türleri2 ay ago

Yersakalı Mantarı (Pterula multifida)

Lenzites2 ay ago

Lamelli Huş Poliporu (Lenzites betulinus)

Armillaria2 ay ago

Hardal Balmantarı (Armillaria sinapina)

Entolomataceae2 ay ago

Öz Narinşapka Mantarı (Rhodocybe asyae)

Bankeraceae2 ay ago

Kabukağlayan Mantarı (Hydnellum concrescens)

Entolomataceae2 ay ago

Has Narinşapka Mantarı (Rhodocybe asanii)

Albatrellaceae2 ay ago

Gönmantarı (Scutiger pes-caprae)

Mantar Türleri2 ay ago

Peslivan Mantarı (Pseudoclitocybe cyathiformis)

Agaricaceae3 ay ago

Çakalosuruğu Mantarı (Lycoperdon excipuliforme)

Mantar Türleri3 ay ago

Akkarakız Mantarı (Tricholoma album)

Amanita3 ay ago

İrisiğilli Kese Mantarı (Amanita magniverrucata)

Amanitaceae3 ay ago

Başlı Duvakluca Mantarı (Saproamanita codinae)

Cortinariaceae3 ay ago

Vişne Örümcekmantarı (Cortinarius violaceus)

Mutinus3 ay ago

Kızıl Kokarboynuz Mantarı (Mutinus ravenelii)

Amanita3 ay ago

Şampanyakese Mantarı (Amanita crenulata)