Connect with us

Hygrophoropsidaceae

Yalancı kazayağı (Hygrophoropsis aurantiaca)

Published

on

Hygrophoropsis aurantiacaYalancı kazayağı


Taksonomi – Sınıflandırma

Alem: Mantarlar – Fungi

Bölüm : Basidiomycota

Sınıf: Agaricomycetes

Takım: Boletales

Aile: Hygrophoropsidaceae

Cins: Hygrophoropsis

Tür: Hygrophoropsis aurantiaca

Yaygın olarak sahte sarıkız, yalancı kazayağı, yalancı kantarel olarak bilinen Hygrophoropsis aurantiaca, Hygrophoropsidaceae familyasından mutfak değeri olmayan, zehirli kabul edilen bir mantar türüdür. Türkiye Mantarları Listesi (Aralık 2020) kitabındaki ismi ise Zerşapka’dır. Türkiye’de kaydı yapılan bölgelerimiz, Orta ve Doğu Karadeniz Bölümü ile Orta Fırat Bölümüdür.

Avusturyalı doğa bilimci Franz Xaver von Wulfen, sahte kanterli 1781’de Agaricus aurantiaca olarak tanımladı ve hem gerçek chanterelle benzerliğine, hem de insanların onları şaşırtma eğilimine dikkat çekti. Bu mantar daha sonra Clitocybe cinsine yerleştirildi, ancak çatallı lamelleri ve dekstrinoid sporlarının Paxillus ile bir ilişkiye işaret ettiği gözlemlendi. Genetik analizler, Boletales takımına ait olduğunu ve boletlerle daha yakından ilişkili olduğunu doğruladı. Hygrophoropsis aurantiaca, görünüşteki genel benzerlikler nedeniyle gerçek chanterelles (cins Cantharellus) ile karıştırılmıştır. Bununla birlikte, Hygrophoropsis aurantiaca’nın çatallı lamelleri, sıklıkla merkez dışı sap yerleşimi ve dekstrinoid sporları Paxillus ile bir ilişki olduğunu öne sürerek, Rolf Singer’ı 1946’da Paxillaceae ailesinde Hygrophoropsis cinsini sınıflandırmaya yöneltmiştir. Fransız mikolog René Charles Joseph Ernest Maire (1878 – 1949), 1921’de bu türü Hygrophoropsis cinsine transfer etti ve bunun üzerine şu anda kabul edilen bilimsel adı Hygrophoropsis aurantiaca’yı aldı. 

Sinonimleri: Agaricus aurantiacus Wulfen (1781), Merulius aurantiacus (Wulfen) J.F.Gmel. (1792), Cantharellus aurantiacus Krombh. (1841), Clitocybe aurantiaca (Wulfen) Stud.-Steinh. (1900)

Şapka: Mantarın gövdeleri sarı-turuncu renktedir ve 8 cm’ye kadar olan huni şeklinde şapkaya, keçe benzeri bir yüzeye sahiptir. Şapkanın alt tarafındaki ince, genellikle çatallı lamelleri, aksi takdirde düz olan çubuğun uzunluğu boyunca kısmen aşağı doğru ilerler. 8 cm boya ulaşabilen şapka dışbükey, geniş dışbükey, düz veya sığ basıktır. şapka yüzeyi çok ince kadifemsi ve yumuşaktır. Şapka rengi turuncudan kahverengimsi turuncuya veya olgunlaşma ile kahverengimsi sarıya değişir.

Hygrophoropsis aurantiaca
Hygrophoropsis aurantiaca

Lameller: Gövdeden aşağı doğru yayılım gösteren lameller,  sık aralıklı ve yoğundur. Ardı sıra, tekrar tekrar çatallaşan lamelleri soluk turuncu ile parlak turuncu renkli olup, yumuşaktırlar.

Hygrophoropsis aurantiaca
Hygrophoropsis aurantiaca

Gövde-Sap: Sap 2-5 cm uzunluğunda ve 1 cm kalınlığa kadar olabilir. Genellikle biraz merkez dışı, aşağı yukarı eşit veya tabana doğru bir şekilde şişmiş, kapak gibi renkli veya daha soluk;  kahverengimsi renk değiştiren, kel veya çok ince kadifemsidir. Mantarın etli kısımları ince ve beyazımsıdır.

Hygrophoropsis aurantiaca

Koku: Hafif Hoş bir kokusu olduğu bildirilse de, koku ve tad bu mantar için ayırt edici bir özellik değildir.

Spor Baskısı:  Sporlar 5-7 x 3-4 µm boyutlarındadır. Elipsoid, pürüzsüz, dekstrinoid, veya hem inamiloid hem de dekstrinoid sporları mevcuttur. Spor baskısı rengi beyazdır.                   

Habitat: Ormanlık ve fundalıklarda ve bazen bahçecilik ve peyzajda kullanılan ağaç yongalarında yetişirler. Saprobik bir mantardır ve çürüyen orman çöplerinde ve odunsu döküntülerde, genellikle kozalaklı ağaçların altlarında bolca bulunurlar. Dünyada yaygın bir dağılım gösteren bu sahte kantarele ülkemizde Orta ve Doğu Karadeniz Bölümleri ile Orta Fırat Bölümünde rastlanmış ve bunlar resmî kayıt altına alınmıştır.

Mevsim: Asıl mevsimi Yaz ve Sonbahardır, fakat ılıman ülkelerde buna Kış da ilave edilebilir.

Yenilebilirlik ve Toksisite: Mantarın yenilebilirliği ile ilgili raporlar değişkenlik göstermektedir. Günümüzde mutfak değeri olmayan bir tür olarak bildirilmiş, buna ek olarak birçok kaynakta zehirli tür olarak kabul edilmiştir. Eskiden bazı ülkelerde yendiği de kayıtlara geçmiştir. False Chantrelle – Yalancı Kazayağı bizde de zehirli kabul edilir ve ciddi sindirim sorunlarına neden olabileceği unutulmamalıdır. İçerdiği toksinler arasında yüksek düzeyde şeker alkolü arabitol içerir. Mantar 1999 yılına kadar bazen yenilebilir (lezzetli olmasa da) olarak tanımlanmıştır. Sonrasında zehirli olarak işlem görmüştür.

Ek bilgiler: Hygrophoropsis aurantiaca için tanımlayıcı özellikler arasında tekrar tekrar çatallanmış turuncu lameller, yumuşak kapak yüzeyi, beyaz spor baskısı  ve dekstrinoid sporlar sayılabilir.  Yerde, genellikle çürüyen ağaçların yakınında, iğne yapraklı ağaçların altında bulunurlar.

Hygrophoropsis aurantiaca ile Kazayağı olarak bildiğimiz Cantharellus cibarius (ve özellikle doğu Kuzey Amerika’daki Cantharellus cinnabarinus) yüzeysel bir benzerlik gösterir ve genellikle saha rehberlerinde False Chantrelle- Yalancı Kanterel adı verilir. Bununla birlikte, chanterelles’den farklı olarak, Hygrophoropsis aurantiaca, sahte lamellerden ziyade gerçek lameller bulunur ve sert etli, sağlam Kazayağı ile karşılaştırıldığında Hygrophoropsis aurantiaca yumuşak, dayanıksız bir mantardır.

Dip not: Sitemizde yazılanlar, sadece ve sadece BİLGİLENDİRME amaçlıdır. Mantar toplamak ve tanımlamak kesinlikle uzmanlık gerektiren bir konudur. Sitemizdeki bilgilere göre mantar toplamamanız ve tüketmemeniz önemle duyurulur! Diğer yazılarıma göz atmak için tıklayınız.

GALERİ

Güzel mantar görselleri ve bilgiler için Mantarlı Yaşam- Mantar Avcıları Facebook Grubumuzu da ziyaret edebilirsiniz. Web Sitemizde emeği olan herkese çok teşekkür ederiz.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Mantar Türleri2 gün ago

Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia scutellata)

Amanita7 gün ago

Keseli Fındıkseven Mantarı (Amanita corylophila)

Basında Mantar1 hafta ago

Yeni bir Amanita türü mantar dünyaya ilk kez Türkiye’den tanıtıldı.

Bankeraceae2 hafta ago

Zarağlayan Mantarı (Hydnellum auratile)

Mantar Türleri2 hafta ago

Kestane Yılanmantarı (Melanoleuca castaneofusca)

Inocybaceae3 hafta ago

Mısırpüskülü Pseudosperma (Pseudosperma sororium)

Clitocybaceae4 hafta ago

Sünük Hunimantarı (Clitocybe vibecina)

Boletaceae1 ay ago

Süngertop Mantarı (Wakefieldia macrospora)

Aspergillaceae1 ay ago

Mavi Küf Mantarı (Penicillium italicum)

Boletaceae1 ay ago

Sahte Çörek Mantarı (Boletus huronensis)

Mantar Türleri1 ay ago

Tepeli Paraşüt Mantarı (Marasmius collinus)

Gloeophyllaceae1 ay ago

Kokulu Kütüktereği Mantarı (Gloeophyllum odoratum)

Boletaceae2 ay ago

Kuzumantarı (Neoboletus eryhtropus)

Bjerkandera2 ay ago

Kandermantarı (Bjerkandera adusta)

Mantar Türleri2 ay ago

Ak Dikenlitabak Mantarı (Scutellinia armatospora)

Mantar Türleri2 ay ago

Keme Mantarı (Terfezia boudieri)

Asterophora2 ay ago

Top Mantareniği (Asterophora lycoperdoides)

Mantar Türleri2 ay ago

Mekik Sarıpelte Mantarı (Tremella fuciformis)

Boletaceae2 ay ago

Badem Süngerciği Mantarı (Suillellus amygdalinus)

Agaricaceae3 ay ago

Badem Mantarı (Agaricus subrufescens)

Cheimonophyllum3 ay ago

Akyelpaze Mantarı (Cheimonophyllum candidissimum)

Geopyxis3 ay ago

Kömür Kuşağzı Mantarı (Geopyxis carbonaria)

Cortinariaceae3 ay ago

Kestane Örümcek mantarı (Cortinarius roseocastaneus)

Mantar Türleri3 ay ago

Ak Pulbaş Mantarı (Pholiota lenta)

Hymenochaetaceae3 ay ago

Karatoynak Mantarı (Tropicoporus linteus)

Agaricaceae3 ay ago

Mini İçikızıl Mantarı (Agaricus micromegethus)

Dacrymyces3 ay ago

Turuncu Altınpelte Mantarı (Dacrymyces chrysospermus)

Lentinus3 ay ago

Delikli Kaplanmantarı (Lentinus arcularius)

Lactifluus4 ay ago

Mavi-Yeşil Sütlümantar (Lactifluus glaucescens)

Lactifluus4 ay ago

Sütübozuk Mantarı (Lactifluus pergamenus)

Lachnaceae4 ay ago

Sarıtas Mantarı (Lachnellula calyciformis)

Leucopaxillus4 ay ago

Ak Hunişapka Mantarı (Leucopaxillus albissimus)

Mantar Türleri4 ay ago

Çizgili Cüceyanak Mantarı (Resupinatus striatulus)

Dumontinia4 ay ago

Çobançanağı Mantarı (Dumontinia tuberosa)

Bolbitiaceae4 ay ago

Çizgili Gübremantarı (Bolbitius reticulatus)

Cortinariaceae4 ay ago

Sarımsı Örümcekmantarı (Cortinarius leucoluteolus)

Cantharellaceae4 ay ago

Tavukbacağı Mantarı (Cantharellus ferruginascens)

Hygrophorus4 ay ago

Mürekkepgaypaşuk Mantarı (Hygrophorus atramentosus)

Cantharellula4 ay ago

Grikambur Mantarı (Cantharellula umbonata)

Mantar Türleri4 ay ago

Dağınık Trişa Mantarı (Trichia decipiens)

Infundibulicybe5 ay ago

Baz Etçe Mantarı (Infundibulicybe alkaliviolascens)

Mantar Türleri5 ay ago

Sebasin Mantarı (Sebacina epigaea)

Mantar Türleri5 ay ago

Dilburanmantarı (Russula turci)

Cortinariaceae5 ay ago

Keçeli Örümcekmantarı (Cortinarius obtusus)